1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə erməni silahlı dəstələri 366-cı motoatıcı alayın zirehli texnikası və hərbi heyətinin köməyi ilə Xocalı şəhərini zəbt etdilər. Erməni silahlı dəstələrinin Xocalıya hücumunun əsas məqsədlərindən biri şəhərin coğrafi mövqeyinə görə idi. Qarabağdakı yeganə hava limanı Xocalıda idi.
1992-ci il fevral ayının 25-dən 26-na keçən gecə Ermənistan hərbi birləşmələri Xocalı şəhərində qətliam törətdilər. Xocalı soyqırımı zamanı 106 qadın, 63 uşaq və 70 nəfər yaşlı insan olmaqla 613 nəfər vəhşicəsinə qətlə yetirildi. 1275 nəfər əsir götürüldü, 150 nəfərin taleyi isə bu günədək naməlum qalıb. Şəhər yerlə yeksan edildi, 8 ailə tamamilə məhv edildi.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə 1994-cü il fevralın 24-də Milli Məclis Xocalı soyqırımı günü haqqında qərar qəbul etmişdir. Bu faciəni xalqımızın böyük dərdi, kədəri adlandırmış Ümimilli Lider Heydər Əliyev, eyni zamanda, xalqımızın əsirlər boyu keçdiyi mübarizəni milli azadlıq yolunu şanlı, uğurlu yol kimi dəyərləndirmişdir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin 25 fevral 1997 ci il tarixli sərəncamı ilə Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsini yad etmək məqsədi ilə hər il fevral ayının 26- sı saat 17-00 da Azərbaycan Respubilikası ərazisində Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə ehtiram əlaməti olaraq sükut dəqiqəsi elan edilmişdir.
Beynəlxalq arenada ‘’Xocalıya ədalət ’’ kompaniyası 2008-ci ildə irəli sürülüb. 2009-cu ilin fevral ayında bu kampaniya beynəlxalq müstəviyə çıxarılıb.
Xocalı şəhərində törədilmiş cinayətin xarakteri və miqyası bu soyqırım aktının BMT Baş məclisinin 1948-ci il 9 Dekabr tarixli 260 (ııı) sayılı qətnaməsi ilə qəbul edilmiş ‘’Soyqırımı cinayətinin qarşısının alınması və ona görə cəzalar’’ haqqında konvensiya ilə müəyyən edilmişdir. 2020 ci il sentyabrın 27-də ölkə başçısı Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Şanlı Vətən Müharibəsində Azərbaycan ordusunun sayəsində torpaqlarımız işğaldan qurtuldu. 19 sentyabr 2023 – cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində isə Xocalı işğaldan azad olundu.
Ölkəmizin başçısı, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev oktyabrın 15-də Xocalı şəhərində üçrəngli bayrağımızı ucaltdı.
Günel Məhərrəmova
Suraxanı rayonu, 315 nömrəli tam orta məktəbin təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini
