{"id":6605,"date":"2019-08-06T13:09:55","date_gmt":"2019-08-06T08:09:55","guid":{"rendered":"http:\/\/rubin.az\/?p=6605"},"modified":"2019-08-06T13:09:55","modified_gmt":"2019-08-06T08:09:55","slug":"3-min%c9%99-yaxin-is-yeri-acilacaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=6605","title":{"rendered":"\u201c3 min\u0259 yax\u0131n i\u015f yeri a\u00e7\u0131lacaq&#8230;\u201d"},"content":{"rendered":"<p>\u0130qtisadiyyat naziri \u015eahin Mustafayev AZ\u018fRTAC-a m\u00fcsahib\u0259 verib.<\/p>\n<p><strong>\u201cRubin.az&#8221;<\/strong>\u00a0 h\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p>&#8211; C\u0259nab nazir, son ill\u0259rd\u0259 qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 islahatlar h\u0259yata ke\u00e7irilir. Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131na bu islahatlar nec\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir?<\/p>\n<p>&#8211; Qeyd edilm\u0259lidir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli qeyri-neft m\u0259hsullar\u0131 istehsal\u0131n\u0131n v\u0259 ixrac\u0131n\u0131n stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, daxili t\u0259l\u0259bat\u0131n yerli istehsal hesab\u0131na t\u0259min edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 kompleks v\u0259 ard\u0131c\u0131l i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu bax\u0131mdan, iqtisadiyyat\u0131n neftd\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131, qeyri-neft sektorunun davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 iqtisadi siyas\u0259tin m\u0259rk\u0259zind\u0259 duran \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259ndir.<br \/>\nBu h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 nail olunmas\u0131nda \u00f6z\u0259l sektorun rolu x\u00fcsusil\u0259 qeyd edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u201c\u00d6lk\u0259mizin inki\u015faf\u0131 sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r\u201d strateji x\u0259ttin\u0259 uy\u011fun olaraq biznes v\u0259 investisiya m\u00fchitinin davaml\u0131 sur\u0259td\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, biznes\u0259 yeni d\u0259st\u0259k mexanizml\u0259rinin t\u0259tbiqi v\u0259 dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir, sahibkarl\u0131\u011fa d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yinin sferas\u0131 v\u0259 co\u011frafiyas\u0131 geni\u015fl\u0259ndirilir. Bu kursa uy\u011fun olaraq lisenziyala\u015fd\u0131rman\u0131n sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si, sahibkarl\u0131q sah\u0259sind\u0259 yoxlamalar\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131, investisiyalar\u0131n v\u0259 ixrac\u0131n t\u0259\u015fviqi mexanizml\u0259rinin t\u0259tbiqi, g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259\u015fm\u0259 faizinin a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131nmas\u0131, ki\u00e7ik v\u0259 orta sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 t\u0259dbirl\u0259ri, elektron xidm\u0259tl\u0259r \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, vergi, g\u00f6mr\u00fck, sosial \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259r sisteminin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00f6z\u0259l sektorun iqtisadiyyatda pay\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131b. 2018-ci ild\u0259 s\u0259nayed\u0259 \u00f6z\u0259l sektorun pay\u0131 83,2 faiz, 2019-cu ilin birinci yar\u0131s\u0131nda is\u0259 82,5 faiz olub.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar is\u0259 qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm \u00f6n\u0259m k\u0259sb edir. Bu sektorun \u0259sas sah\u0259l\u0259rind\u0259n olan s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan sistemli i\u015fl\u0259rin n\u0259tic\u0259si olaraq \u00f6lk\u0259d\u0259 yeni s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri a\u00e7\u0131l\u0131r, m\u00f6vcud m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin istehsal g\u00fcc\u00fc art\u0131r\u0131l\u0131r, haz\u0131rda bir s\u0131ra s\u0259naye obyektl\u0259rinin tikintisi davam etdirilir. Az\u0259rbaycan s\u0259nayesi h\u0259m texnoloji, h\u0259m d\u0259 innovativ bax\u0131mdan inki\u015faf edir, yeni s\u0259naye sah\u0259l\u0259ri yarad\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>S\u0259nayed\u0259 yeni modell\u0259rin t\u0259tbiqi, s\u0259naye parklar\u0131 v\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri, aqroparklar kimi m\u00fct\u0259r\u0259qqi mexanizml\u0259r innovativ m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131na, ixracy\u00f6n\u00fcml\u00fc m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck imkanlar a\u00e7\u0131r. Qeyd ed\u0259k ki, haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda 5 s\u0259naye park\u0131 &#8211; Sumqay\u0131t Kimya, Balaxan\u0131, Ming\u0259\u00e7evir, Qarada\u011f v\u0259 Pirallah\u0131 s\u0259naye parklar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. \u0130ndiy\u0259d\u0259k s\u0259naye parklar\u0131nda 40-dan \u00e7ox rezident qeydiyyata al\u0131n\u0131b. Bu rezidentl\u0259rin 24-\u00fc art\u0131q istehsal f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu il daha 10 rezident istehsala ba\u015flayacaq.<\/p>\n<p>S\u0259naye parklar\u0131nda rezidentl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn vergi v\u0259 g\u00f6mr\u00fck sah\u0259sind\u0259 stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r t\u0259tbiq edilir. Bel\u0259 ki, s\u0259naye parklar\u0131n\u0131n rezidentl\u0259ri qeydiyyata al\u0131nd\u0131qlar\u0131 tarixd\u0259n 7 il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 \u0259mlak, torpaq, g\u0259lir v\u0259 ya m\u0259nf\u0259\u0259t vergil\u0259rind\u0259n, istehsal m\u0259qs\u0259dil\u0259 idxal etdikl\u0259ri texnikan\u0131n, texnoloji avadanl\u0131qlar\u0131n v\u0259 qur\u011fular\u0131n idxal\u0131 zaman\u0131 \u018fDV-d\u0259n v\u0259 g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131ndan azad olunurlar. Bundan ba\u015fqa, s\u0259naye parklar\u0131nda d\u00f6vl\u0259t v\u0259saitl\u0259ri hesab\u0131na m\u00fcasir infrastruktur yarad\u0131l\u0131r, sahibkarlar\u0131n v\u0259saitl\u0259rini investisiya qoyulu\u015funa y\u00f6n\u0259ltm\u0259l\u0259ri stimulla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, indiy\u0259d\u0259k s\u0259naye parklar\u0131nda 1,5 milyard manatl\u0131q m\u0259hsul istehsal edilib. Bu m\u0259hsullar\u0131n 300 milyon manatl\u0131q hiss\u0259si xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 ixrac olunub. Sevindirici hald\u0131r ki, bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Balaxan\u0131 S\u0259naye Park\u0131n\u0131n rezidenti istehsal etdiyi mebel m\u0259hsullar\u0131n\u0131n AB\u015e-a ixrac\u0131na ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>S\u0259nayed\u0259 ki\u00e7ik v\u0259 orta sahibkarl\u0131\u011f\u0131n rolunun art\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u0259lveri\u015fli mexanizml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 s\u0259naye m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ridir. Art\u0131q regionlarda d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n sahibkarlar \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn z\u0259ruri infrastrukturla t\u0259min olunmu\u015f 4 s\u0259naye m\u0259h\u0259ll\u0259si yarad\u0131l\u0131b v\u0259 38 i\u015ftirak\u00e7\u0131 qeydiyyatdan ke\u00e7ib. Bu rezidentl\u0259rd\u0259n haz\u0131rda 21-i f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Bel\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin dig\u0259r rayonlarda yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r davam etdirilir. F\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan 2 s\u0259naye m\u0259h\u0259ll\u0259sinin i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 41 milyon manatl\u0131qdan \u00e7ox, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bu ilin birinci yar\u0131s\u0131nda 14,5 milyon manatl\u0131q m\u0259hsul istehsal olunub.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f s\u0259naye parklar\u0131nda v\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rind\u0259 11 mind\u0259n \u00e7ox i\u015f yeri a\u00e7\u0131l\u0131b v\u0259 daha 3 min\u0259 yax\u0131n i\u015f yerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>Bunlarla yana\u015f\u0131, aqroparklar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ki, bu da regionlarda i\u015f yerl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun t\u0259min olunmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, ixracy\u00f6n\u00fcml\u00fc m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynay\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 51 aqropark\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi add\u0131mlar at\u0131l\u0131r. Art\u0131q 22 aqropark f\u0259aliyy\u0259td\u0259dir, bu ilin sonuna q\u0259d\u0259r 11 aqropark\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bu layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 4 mind\u0259n \u00e7ox yeni i\u015f yerinin yarad\u0131lmas\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bunlarla yana\u015f\u0131, m\u00fct\u0259r\u0259qqi metod kimi investisiya t\u0259\u015fviqi mexanizminin t\u0259tbiqi d\u0259 qeyd edilm\u0259lidir. \u00d6lk\u0259d\u0259 idxal\u0131 \u0259v\u0259zed\u0259n v\u0259 ixracy\u00f6n\u00fcml\u00fc s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131, bu sah\u0259y\u0259 investisiyalar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259sinin stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k 400-\u0259 yax\u0131n layih\u0259y\u0259 investisiya t\u0259\u015fviqi s\u0259n\u0259di verilib, bu layih\u0259l\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na 3,4 milyard manat investisiya yat\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 16 mind\u0259n \u00e7ox i\u015f yeri yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131nda s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259nir, davaml\u0131 olaraq artan \u00dcDM-d\u0259 s\u0259nayenin pay\u0131 y\u00fcks\u0259lir. Son 3 illik tendensiyaya n\u0259z\u0259r salsaq, \u00dcDM-d\u0259 s\u0259nayenin pay\u0131n\u0131n 2016-c\u0131 ild\u0259 t\u0259xmin\u0259n 37,1 faiz, 2017-ci ild\u0259 40,1 faiz, 2018-ci ild\u0259 44 faiz, 2019-cu ilin yanvar-iyun aylar\u0131nda is\u0259 44,6 faiz oldu\u011funu g\u00f6r\u0259rik. Qeyri-neft s\u0259nayesind\u0259 is\u0259 bu ilin birinci yar\u0131s\u0131nda 15,7 faizlik art\u0131ma nail olunub.<\/p>\n<p>\u018frzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rin n\u0259tic\u0259si olaraq, istehlak s\u0259b\u0259tini t\u0259\u015fkil ed\u0259n m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u0259ld\u0259 edilib, \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259minetm\u0259 s\u0259viyy\u0259si y\u00fcks\u0259lib, idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131q azal\u0131b. Bu ilin birinci yar\u0131s\u0131nda qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 20 faiz art\u0131b.<\/p>\n<p>Artan s\u0259naye istehsal\u0131 konkret sah\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 \u0259ksini tap\u0131r. Bu ilin alt\u0131 ay\u0131nda bir s\u0131ra m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. Bel\u0259 ki, Neft\u00e7ala S\u0259naye M\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cX\u0259z\u0259r\u201d avtomobil zavodunda bu ilin alt\u0131 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 816 minik avtomobili istehsal edilib v\u0259 bu sektor \u00fczr\u0259 83,6 faiz art\u0131m qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Yeni zavod v\u0259 fabrikl\u0259rin istismara verilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 azot g\u00fcbr\u0259l\u0259ri, in\u015faat qatq\u0131lar\u0131 v\u0259 dig\u0259r kimy\u0259vi m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131na ba\u015flan\u0131b v\u0259 kimya s\u0259nayesi sah\u0259sind\u0259 istehsal art\u0131m\u0131 30 faizd\u0259n \u00e7ox olub.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, rezin v\u0259 plastik k\u00fctl\u0259 m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n istehsal\u0131nda bu ilin yanvar-iyun aylar\u0131 \u00fczr\u0259 31 faizlik art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<\/p>\n<p>Ming\u0259\u00e7evir S\u0259naye Park\u0131nda investisiya d\u0259y\u0259ri 85 milyon AB\u015e dollar\u0131 olan 2 iplik fabriki f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Bu ilin birinci yar\u0131s\u0131nda m\u00fc\u0259ssis\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hsul istehsal\u0131 23 milyon manat, ixrac is\u0259 20 milyon manat t\u0259\u015fkil edib. \u00dcmumilikd\u0259, 2019-cu ilin birinci yar\u0131s\u0131nda toxuculuq s\u0259nayesind\u0259 art\u0131m 50 faizd\u0259n \u00e7ox olub.<\/p>\n<p>Sumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131nda realla\u015fd\u0131r\u0131lan \u201cSOCAR Polymer\u201d layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 tikil\u0259n zavodlarda bu ilin birinci yar\u0131s\u0131nda 90 milyon manatl\u0131q polipropilen v\u0259 y\u00fcks\u0259ks\u0131xl\u0131ql\u0131 polietilen m\u0259hsullar\u0131 istehsal olunub v\u0259 art\u0131q 70 milyon manatl\u0131q m\u0259hsul ixrac edilib.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, bu ilin alt\u0131 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 a\u011fac emal\u0131 v\u0259 istehsal\u0131 sah\u0259sind\u0259 2,2 d\u0259f\u0259, mebell\u0259rin istehsal\u0131nda is\u0259 28 faiz\u0259 yax\u0131n art\u0131m qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycanda \u015f\u0259rab\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259nayesi q\u0259dim tarix\u0259 v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 malikdir v\u0259 bu sah\u0259nin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilir. \u015e\u0259rab\u00e7\u0131l\u0131q m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin istehsal potensial\u0131n\u0131n tam realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 bu m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131 v\u0259 ixrac\u0131 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi t\u0259dbirl\u0259ri v\u0259 mexanizml\u0259ri il\u0259 stimulla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, t\u0259\u015fviq edilir, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u015f\u0259rab evl\u0259ri yarad\u0131l\u0131r, beyn\u0259lxalq s\u0259rgil\u0259rd\u0259 m\u0259hsullar\u0131m\u0131z n\u00fcmayi\u015f olunur. \u00dcmumilikd\u0259 2019-cu ilin ilk yar\u0131s\u0131nda spirtli v\u0259 spirtsiz i\u00e7ki istehsal\u0131nda art\u0131m 65,2 faiz t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>&#8211; Qeyri-neft s\u0259nayesind\u0259 istehsal\u0131n art\u0131m\u0131 ixracda \u00f6z\u00fcn\u00fc nec\u0259 g\u00f6st\u0259rir?<\/p>\n<p>&#8211; B\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131nda da m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn islahatlar bir-biri il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Qeyd edildiyi kimi, islahatlar daxili t\u0259l\u0259bat\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259sini, idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmaqla yana\u015f\u0131, ixrac imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sini d\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>Qeyri-neft m\u0259hsullar\u0131 ixrac\u0131n\u0131n stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u201cMade in Azerbaijan\u201d brendinin t\u0259bli\u011fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259st\u0259k t\u0259dbirl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilir, d\u00f6vl\u0259t v\u0259saiti hesab\u0131na sahibkarlar ixrac missiyalar\u0131nda, beyn\u0259lxalq s\u0259rgil\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edirl\u0259r. Bu il \u0259rzind\u0259 ixracat\u00e7\u0131lar\u0131n Almaniyada ke\u00e7iril\u0259n \u201cBeyn\u0259lxalq Ya\u015f\u0131l H\u0259ft\u0259\u201d, \u201cFruit Logistika\u201d v\u0259 \u201cProwein\u201d, Rusiyada \u201cProdexpo\u201d v\u0259 \u201cMosbuild\u201d, Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rind\u0259 \u201cQulfood\u201d, \u00c7ind\u0259 \u201cSial China\u201d d\u00fcnya miqyasl\u0131 beyn\u0259lxalq s\u0259rgil\u0259rind\u0259 sahibkarlar\u0131m\u0131z vahid \u00f6lk\u0259 stendi il\u0259 i\u015ftirak edibl\u0259r. \u0130lin sonuna kimi n\u00f6vb\u0259ti 4 beyn\u0259lxalq s\u0259rgid\u0259 vahid \u00f6lk\u0259 stendi il\u0259 i\u015ftirak n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bununla yana\u015f\u0131, alt\u0131 ay \u0259rzind\u0259 ixracat\u00e7\u0131lar\u0131n 17 beyn\u0259lxalq s\u0259rgid\u0259 f\u0259rdi qaydada i\u015ftirak\u0131na d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rilib.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin ixracat\u00e7\u0131lar\u0131n potensial m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259rl\u0259, x\u00fcsusil\u0259 idxal\u00e7\u0131 v\u0259 distrib\u00fcterl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 bu d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 \u00c7in, Pol\u015fa, Latviya, Q\u0259t\u0259r, \u0130sve\u00e7r\u0259 v\u0259 Rusiyaya ixrac missiyalar\u0131 t\u0259\u015fkil olunub. Bu t\u0259dbirl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259hsullar\u0131n\u0131n ixrac\u0131na dair raz\u0131la\u015fmalar v\u0259 sifari\u015fl\u0259r \u0259ld\u0259 edilib, m\u00fcqavil\u0259l\u0259r imzalan\u0131b. Eyni zamanda, bir s\u0131ra m\u0259hsullar\u0131n ixracat\u00e7\u0131lar\u0131na ixrac t\u0259\u015fviqi \u00f6d\u0259nilir. Qeyd ed\u0259k ki, 2019-cu ilin yanvar-iyun aylar\u0131 \u0259rzind\u0259 ixracat\u00e7\u0131lara 5 milyon manatdan art\u0131q, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 2016-c\u0131 ilin mart ay\u0131ndan bu g\u00fcn\u0259d\u0259k 14 milyon manatdan \u00e7ox ixrac t\u0259\u015fviqi \u00f6d\u0259nilib. Bu mexanizm \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Almaniya, Rusiya, \u00c7in, Pol\u015fa, \u0130taliya, Qazax\u0131stan, Litva, C\u0259nubi Koreya, Yunan\u0131stan, Kanada, Avstraliya, Malayziya, AB\u015e, Yaponiya, S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 210 milyon AB\u015e dollar\u0131ndan \u00e7ox qeyri-neft m\u0259hsulunun ixrac\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130xrac\u0131n stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259dbirl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 prosedurlar sad\u0259l\u0259\u015fdirilir, yerli m\u0259hsullar\u0131m\u0131z\u0131n ixrac potensial\u0131 y\u00fcks\u0259k olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ticar\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, ticar\u0259t evl\u0259ri v\u0259 \u015f\u0259rab evl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r davam etdirilir. Az\u0259rbaycan\u0131n xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 10 ticar\u0259t v\u0259 \u015f\u0259rab evi a\u00e7\u0131l\u0131b, Rusiya, Qazax\u0131stan v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ticar\u0259t evl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. H\u0259m\u00e7inin Rusiyan\u0131n Moskva \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 15 Az\u0259rbaycan \u015firk\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n istehsal olunan 200-d\u0259n \u00e7ox \u00e7e\u015fidd\u0259 m\u0259hsulun t\u0259qdim olundu\u011fu \u201cAz\u0259rbaycan nem\u0259tl\u0259ri\u201d ma\u011fazas\u0131 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b, Sankt-Peterburq, Yekaterinburq v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 d\u0259 bu c\u00fcr ma\u011fazalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r.<br \/>\nG\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r qeyri-neft ixrac\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259 d\u0259 \u0259ksini tap\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, son 3 il \u0259rzind\u0259 qeyri-neft ixrac\u0131 \u00fcmumilikd\u0259 36,5 faiz artaraq 1,7 milyard AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib, 167 yeni n\u00f6v m\u0259hsulun ixrac\u0131na ba\u015flan\u0131b, ixrac olunan qeyri-neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fidi 3 mini \u00f6t\u00fcb. Qeyri-neft ixrac\u0131nda 452 milyon dollarl\u0131q art\u0131m\u0131n 60 milyon dollarl\u0131q hiss\u0259si yeni m\u0259hsullar\u0131n ixrac\u0131 hesab\u0131na formala\u015f\u0131b. Qeyd edilm\u0259lidir ki, ixrac\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131, sahibkarlara yarad\u0131lm\u0131\u015f imkanlar xarici ticar\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan biznes subyektl\u0259rinin say\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli art\u0131ma g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131b v\u0259 79 faizlik art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. Bu, artan iqtisadi f\u0259all\u0131\u011f\u0131n v\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n \u0259yani g\u00f6st\u0259ricisidir. Eyni tendensiya 2019-cu ilin alt\u0131 ay\u0131nda da davam edib, qeyri-neft ixrac\u0131 15 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 artaraq 980 milyon dollar t\u0259\u015fkil edib, ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n, mal \u00e7e\u015fidl\u0259rinin v\u0259 ticar\u0259t i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 biznes subyektl\u0259rinin say\u0131nda art\u0131m qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130stehsal\u0131n t\u0259\u015fviqi istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r ixrac\u0131n art\u0131m\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Bel\u0259 ki, sahibkarl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259\u015fdirilm\u0259si, istehsalatda m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi dig\u0259r sah\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, aqrar sah\u0259d\u0259 d\u0259 ixrac imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirir. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, bu ilin birinci yar\u0131s\u0131nda \u00fcmumilikd\u0259 440 milyon dollarl\u0131q meyv\u0259 &#8211; t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 onlar\u0131n emal\u0131 m\u0259hsullar\u0131, pamb\u0131q, s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131, ip\u0259k, t\u00fct\u00fcn kimi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 ixrac edilib.<\/p>\n<p>S\u0259naye sah\u0259sin\u0259 g\u0259linc\u0259 is\u0259 polimer, polietilen, metanol v\u0259 g\u00fcbr\u0259 kimi kimy\u0259vi m\u0259hsullar, qabla\u015fd\u0131rma m\u0259hsullar\u0131, konteynerl\u0259r, toxuculuq m\u0259hsullar\u0131, tikinti v\u0259 qura\u015fd\u0131rmada istifad\u0259 olunan polad laylar, borular, transformatorlar, elektrik naqill\u0259ri v\u0259 dig\u0259r elektrik avadanl\u0131qlar\u0131, mis v\u0259 al\u00fcminium m\u0259mulatlar\u0131 ixrac\u0131 artan \u0259sas m\u0259hsullar s\u0131ras\u0131ndad\u0131rlar.<br \/>\n\u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 bu ilin ilk yar\u0131s\u0131nda qeyri-neft ixrac\u0131n\u0131n 51 faizini k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 emal\u0131, 49 faizini is\u0259 s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131 t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130dxalda hans\u0131 m\u0259hsullar \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir v\u0259 bu, n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p>&#8211; \u0130dxal\u0131n \u0259v\u0259z edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istehsal art\u0131r\u0131l\u0131r, yeni istehsal sah\u0259l\u0259ri yarad\u0131l\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n sosial-iqtisadi siyas\u0259tin h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 m\u0259hz budur v\u0259 bu m\u0259qs\u0259d\u0259 nail olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sistemli v\u0259 ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. Qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, bir s\u0131ra m\u0259hsullar \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fc tam t\u0259min edir, dig\u0259r m\u0259hsullar \u00fczr\u0259 is\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259minetm\u0259 s\u0259viyy\u0259si ild\u0259n-il\u0259 y\u00fcks\u0259lir. Bununla yana\u015f\u0131, idxal\u0131 \u0259v\u0259z ed\u0259n m\u0259hsul istehsal\u0131 geni\u015fl\u0259nir, bir s\u0131ra m\u0259hsullar\u0131n idxalda pay\u0131 azal\u0131r. Misal olaraq, son 3 ild\u0259 sement istehsal\u0131 17,6 faiz, al\u00fcminium \u00e7ubuqlar, mill\u0259r v\u0259 profill\u0259r kimi m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131 52,8 faiz art\u0131b, idxal\u0131 is\u0259 m\u00fcvafiq olaraq 89 faiz v\u0259 81 faiz azal\u0131b.<\/p>\n<p>2018-ci ilin idxal\u0131n\u0131n strukturuna n\u0259z\u0259r salsaq, \u00fcmumilikd\u0259 idxal olunan m\u0259hsullar\u0131n 70 faizd\u0259n \u00e7ox hiss\u0259sinin iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan t\u0259dbirl\u0259r\u0259, iri infrastruktur layih\u0259l\u0259rinin realla\u015fmas\u0131na, investisiya t\u0259\u015fviqi mexanizmi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 prioritet sah\u0259l\u0259r\u0259 modern texnologiyalar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259sin\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 n\u0259qliyyat v\u0259 logistika sah\u0259sinin inki\u015faf\u0131na, bu sah\u0259nin infrastrukturunun v\u0259 bazas\u0131n\u0131n m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259, yeni tikilmi\u015f m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin xammal v\u0259 yar\u0131mfabrikat ehtiyaclar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259sin\u0259, strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli v\u0259 sosialy\u00f6n\u00fcml\u00fc layih\u0259l\u0259r\u0259, d\u00f6vl\u0259t ehtiyatlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldiyini g\u00f6r\u0259rik. Bu t\u0259dbirl\u0259r is\u0259 iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131na v\u0259 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131na xidm\u0259t edir.<br \/>\n\u00dcmumilikd\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n artan potensial\u0131 istehsal\u0131n v\u0259 ixrac\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, xarici ticar\u0259tin strukturunun \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli v\u0259 ixracy\u00f6n\u00fcml\u00fc qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck imkanlar a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130qtisadiyyat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, xarici ticar\u0259t seqmentind\u0259 d\u0259 inki\u015faf kursu bu imkanlar\u0131n daha dol\u011fun realla\u015fmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130qtisadiyyat naziri \u015eahin Mustafayev AZ\u018fRTAC-a m\u00fcsahib\u0259 verib. \u201cRubin.az&#8221;\u00a0 h\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edir: &#8211; C\u0259nab nazir, son ill\u0259rd\u0259 qeyri-neft<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6606,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,32],"tags":[],"class_list":["post-6605","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-musahib"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6605","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6605"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6605\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6607,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6605\/revisions\/6607"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6606"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}