{"id":5374,"date":"2019-05-16T23:08:25","date_gmt":"2019-05-16T18:08:25","guid":{"rendered":"http:\/\/rubin.az\/?p=5374"},"modified":"2019-05-16T23:08:25","modified_gmt":"2019-05-16T18:08:25","slug":"az%c9%99rbaycanin-saglam-g%c9%99l%c9%99c%c9%99yi-h%c9%99r-birimizin-v%c9%99t%c9%99ndasliq-borcudur-ilqar-yusifov","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=5374","title":{"rendered":"&#8220;Az\u0259rbaycan\u0131n sa\u011flam g\u0259l\u0259c\u0259yi h\u0259r birimizin v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcudur&#8221;- \u0130lqar Yusifov"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u0259r bir k\u0259s z\u0259r\u0259rli v\u0259 ziyanl\u0131 v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nik\u015faf ed\u0259n b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n ciddi probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131d\u0131r.Bel\u0259 ki, insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi probleml\u0259r yaradan v\u0259 saglaml\u0131\u011fa ziyan vuran siqaret istifad\u0259\u00e7il\u0259rinin say\u0131n\u0131n getdikc\u0259 artmas\u0131 x\u00fcsusi narahat\u00e7\u0131l\u0131ga s\u0259b\u0259b olur. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 Assambleyas\u0131 a\u011f ciy\u0259r, \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259lik\u0259rinin h\u0259m\u00e7inin bronxial x\u0259r\u00e7\u0259ng, bronxit kimi x\u0259st\u0259likl\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259 artmas\u0131na diqq\u0259ti \u00e7\u0259km\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn s\u0259hiyy\u0259 orqanlar\u0131na m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f, problem\u0259 qar\u015f\u0131 laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259sinin vacibliyini bildirmi\u015fdir.B\u00fct\u00fcn bunlarla b\u0259rab\u0259r siqaret alud\u0259\u00e7il\u0259rinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin g\u0259ncl\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259si narat\u00e7\u0131l\u0131\u011fa daha \u00e7ox \u0259sas verir.\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259 h\u0259r il t\u0259xmin\u0259n 5 milyona yax\u0131n insan siqaretin z\u0259h\u0259rli t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir.Bu r\u0259q\u0259min bir ne\u00e7\u0259 il\u0259 iki d\u0259f\u0259 artaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bu fikirl\u0259ri, G\u00f6y\u00e7ay D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259etm\u0259 v\u0259 Texnologiya Kollecinin m\u00fc\u0259llimi \u0130lqar Yusifov s\u00f6yl\u0259yib. O,qeyd edib ki, h\u0259kiml\u0259r siqaret \u00e7\u0259km\u0259yin sa\u011flaml\u0131ga n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck z\u0259rb\u0259 vurdu\u011funu, x\u00fcsus\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 ciddi x\u0259b\u0259rdarl\u0131q ets\u0259l\u0259r d\u0259 t\u0259\u0259s\u00fcf ki b\u0259z\u0259n onlar bunu ciddi qar\u015f\u0131lam\u0131r v\u0259 a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 d\u00fc\u00e7ar olurlar. Siqaret ya\u015f\u0131ndan asl\u0131 olmayaraq h\u0259r bir \u015f\u0259xs\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r beyinin i\u015f f\u0259aliyy\u0259tini azald\u0131r, yuxu sistemin pozur, i\u015ftahs\u0131zl\u0131q yarad\u0131r, qida h\u0259zmini a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131r, g\u00f6rm\u0259 qabliyy\u0259tini \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir v\u0259 a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funda xosag\u0259lm\u0259z qoxu yarad\u0131r. S\u0130QARET HANSI X\u018fST\u018fL\u0130KL\u018fR YARADIR? \u0130nsanlar siqaret \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 ba\u015flayan kimi q\u0131sa zamanda onun m\u0259nfi t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r.Art\u0131q siqaretin t\u0259rkibind\u0259 olan nikotin\u0259 al\u0131\u015f\u0131rlar.Nikotin alkoqol q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc t\u0259sir\u0259 malikdir.Bunun n\u0259tic\u0259si olaraq t\u00fct\u00fcn a\u011f ciy\u0259rl\u0259rd\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyinin yaranmas\u0131na z\u0259min yarad\u0131r.Amerika aliml\u0259rinin hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259 a\u011f ciy\u0259rd\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyinin yaranmas\u0131na 87 % siqaret \u00e7\u0259km\u0259k s\u0259b\u0259b olur.A\u011f\u0131z bo\u015flugu, qida borusu, b\u00f6yr\u0259k, m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zid\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyi \u0259ks\u0259r hallarda siqaret \u00e7\u0259km\u0259k n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f verir.Bel\u0259 ki siqaretd\u0259 4560 z\u0259h\u0259rli 60 dan \u00e7ox x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 s\u0259b\u0259b olan madd\u0259 a\u015fkar edilib. Siqaretin t\u00f6r\u0259tdiyi dig\u0259r qorxulu bir x\u0259st\u0259lik d\u0259 infarktd\u0131r.T\u00fct\u00fcn m\u0259hsullar\u0131ndan istifad\u0259 zaman\u0131 qan d\u00f6vran\u0131 azal\u0131r \u00fcr\u0259k f\u0259aliyy\u0259ti z\u0259ifl\u0259yir.Damarlarda tromplar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir ki bu da infarkt amilini art\u0131r\u0131r.T\u0259n\u0259ff\u00fcs \u00e7at\u0131\u015fmamazl\u0131g\u0131 yaran\u0131r, \u00fcr\u0259k normal funksiys\u0131n\u0131 itirir.Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki infarkt ke\u00e7ir\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259rin 85%ni siqaret \u00e7\u0259k\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259\u015fkil edir. S\u0130QARET\u018f YOX DEY\u018fK \u2013SAGLAM G\u018fL\u018fC\u018fY\u018f B\u0130RG\u018f GED\u018fK. H\u0259r yerd\u0259 oldugu kimi Az\u0259rbaycanda da siqar\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi add\u0131mlar at\u0131l\u0131r.MM d\u0259\u201d Siqaret \u00e7\u0259km\u0259nin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d haqq\u0131nda qanun q\u0259bul edildi.Qanuna \u0259sas\u0259n ictimai yerl\u0259rd\u0259 siqaret \u00e7\u0259km\u0259k qada\u011fan olundu.Haz\u0131r ki qanunvericiliy\u0259 \u0259sas\u0259n t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, idman v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 siqaret \u00e7\u0259km\u0259k v\u0259 sat\u0131\u015f\u0131 qada\u011fan olunub.Yeniyetm\u0259 v\u0259 ya\u015f\u0131 18 a\u015fa\u011f\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u00fct\u00fcn m\u0259mulat\u0131 satan ticar\u0259t v\u0259 ia\u015f\u0259 obyektl\u0259rinin c\u0259rim\u0259 edil\u0259c\u0259yi qanunda \u0259ksini tap\u0131r.B\u00fct\u00fcn bunlarla b\u0259rab\u0259r ictimayy\u0259t bu i\u015fd\u0259 f\u0259al olmal\u0131, h\u0259r bir \u015f\u0259xs t\u0259bli\u011fat aparmal\u0131, siqaretin insan h\u0259yat\u0131na vurdu\u011fu ziyan bar\u0259d\u0259 \u0259traf\u0131nd\u0131k\u0131lar\u0131 m\u0259lumatland\u0131rmal\u0131d\u0131r.Unutmayaq ki bu problem t\u0259k\u00e7\u0259 ondan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin deyil, g\u0259l\u0259c\u0259yi saglam g\u00f6rm\u0259k ist\u0259y\u0259n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131nd\u0131r. \u018fziz g\u0259nclik siqaret \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 ba\u015flamam\u0131\u015fdan \u00f6nc\u0259 siz\u0259 \u00fcmid b\u0259sl\u0259y\u0259n, g\u0259l\u0259c\u0259yinizi sa\u011flam g\u00f6rm\u0259k ist\u0259y\u0259n valideyinl\u0259rinizi fikirl\u0259\u015fin.Onlar\u0131n sizin \u00fc\u00e7\u00fcn etdiyi f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131, \u00e7\u0259kdikl\u0259ri \u0259ziyy\u0259ti unutmay\u0131n.H\u0259yat\u0131n\u0131 sizin yolunuzda f\u0259da ed\u0259 bil\u0259c\u0259k valideyinizi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirin, onlar\u0131n siz\u0259 olan sonsuz sevgisini deyeri bir ne\u00e7\u0259 q\u0259pikl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259n siqaret\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259yin. \u018fn n\u0259hay\u0259t g\u0259l\u0259c\u0259yinizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, unutmay\u0131n ki, Az\u0259rbaycan\u0131n sa\u011flam g\u0259l\u0259c\u0259yi h\u0259r birimizin v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcudur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; H\u0259r bir k\u0259s z\u0259r\u0259rli v\u0259 ziyanl\u0131 v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq olmal\u0131d\u0131r. \u0130nik\u015faf ed\u0259n b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n ciddi probleml\u0259rd\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5375,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35,32,33],"tags":[],"class_list":["post-5374","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli","category-musahib","category-saglamliq"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5374","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5374"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5376,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5374\/revisions\/5376"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5375"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}