{"id":38951,"date":"2025-10-03T15:27:39","date_gmt":"2025-10-03T11:27:39","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=38951"},"modified":"2025-10-03T15:27:39","modified_gmt":"2025-10-03T11:27:39","slug":"3-oktyabr-1993-cu-il-tarixi-z%c9%99rur%c9%99t-v%c9%99-xalqin-secimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38951","title":{"rendered":"3 oktyabr 1993-c\u00fc il &#8211; Tarixi Z\u0259rur\u0259t v\u0259 Xalq\u0131n Se\u00e7imi"},"content":{"rendered":"<p>1991-ci ild\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa ets\u0259 d\u0259, ilk ill\u0259r \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r s\u0131naqlar d\u00f6vr\u00fc oldu. Hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259, d\u0259rinl\u0259\u015f\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131, Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin alovlanmas\u0131 v\u0259 iqtisadi b\u00f6hran \u00f6lk\u0259ni f\u0259lak\u0259t h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. M\u00fcst\u0259qilliyin bu \u00e7\u0259tin g\u00fcnl\u0259rind\u0259 xalq\u0131m\u0131z qar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131xan probleml\u0259rin yegan\u0259 h\u0259llini v\u0259 xilaskarl\u0131q missiyas\u0131n\u0131 dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyevin simas\u0131nda g\u00f6r\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>1991-1993-c\u00fc ill\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir tarixin\u0259 h\u0259rc-m\u0259rclik, \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131q v\u0259 qeyri-pe\u015f\u0259kar idar\u0259etm\u0259 d\u00f6vr\u00fc kimi daxil olmu\u015fdur. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n s\u0259ri\u015ft\u0259siz \u015f\u0259xsl\u0259rin s\u0259hvl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin suveren m\u00f6vcudlu\u011fu ciddi t\u0259hdid alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Hadis\u0259l\u0259ri d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259 bilm\u0259y\u0259n o zamank\u0131 iqtidar xalq qar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 n\u00fcfuzunu itirirdi. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 xalq \u00f6z xilas\u0131n\u0131 yaln\u0131z Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. D\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131ndan x\u0259b\u0259rsiz olan, h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rd\u0259n \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259n ayr\u0131-ayr\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin t\u0259hdidl\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda aciz qalan AXC-M\u00fcsavat iqtidar\u0131, sonda bu t\u0259hl\u00fck\u0259li prosesl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilm\u0259diyini d\u0259rk ed\u0259r\u0259k xilas \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259n imdad ist\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldu.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ilin yay\u0131nda \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259ziyy\u0259t kritik h\u0259dd\u0259 \u00e7atd\u0131qda, xalq v\u0259 hakimiyy\u0259t dair\u0259l\u0259ri \u00dcmummilli Liderin hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131tmas\u0131n\u0131 t\u0259kidl\u0259 t\u0259l\u0259b etdi. H\u0259min ilin iyun ay\u0131nda xalq\u0131n irad\u0259si il\u0259 Bak\u0131ya qay\u0131dan Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Ali Sovetinin s\u0259dri se\u00e7il\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259t s\u00fckan\u0131 arxas\u0131na ke\u00e7di. Onun m\u00fcdrik r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda q\u0131sa zamanda daxili siyasi b\u00f6hran\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131, ordu quruculu\u011funa ba\u015flan\u0131ld\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli add\u0131mlar at\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc il oktyabr\u0131n 3-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f prezident se\u00e7kil\u0259ri Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm tarixi hadis\u0259, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 qurtulu\u015fa ged\u0259n yolun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 oldu. Xalq b\u00f6y\u00fck s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu v\u0259 yekdil irad\u0259 il\u0259 \u00f6z se\u00e7imini ed\u0259r\u0259k Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevi Prezident se\u00e7di. H\u0259min taley\u00fckl\u00fc se\u00e7iml\u0259 bug\u00fcnk\u00fc q\u00fcdr\u0259tli Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259li qoyuldu.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 se\u00e7ilm\u0259sind\u0259n sonra m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n h\u00fcquqi v\u0259 siyasi-iqtisadi suverenliyinin t\u0259min olunmas\u0131 prosesi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndi. O, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 ictimai-siyasi sabitliyin b\u0259rpas\u0131n\u0131 t\u0259min etdi, qeyri-qanuni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirdi, d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi c\u0259hdl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n xilas etdi. Eyni zamanda, Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 ordunun yenid\u0259n qurulmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 kompleks t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irildi.<\/p>\n<p>Prezident Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259cr\u00fcb\u0259li v\u0259 m\u00fcdrik siyas\u0259ti say\u0259sind\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f yarand\u0131. D\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131 Az\u0259rbaycanla hesabla\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131 v\u0259 \u00f6lk\u0259miz beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sisteminin tamh\u00fcquqlu, suveren aktoruna \u00e7evrildi. Q\u0259rb\u0259 inteqrasiya yolunu tutan Ulu \u00d6nd\u0259r, milli m\u0259nafel\u0259rin ifad\u0259\u00e7isi kimi antimilli q\u00fcvv\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda sip\u0259r\u0259 \u00e7evrildi. Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft v\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri kimi n\u0259h\u0259ng layih\u0259l\u0259r m\u0259hz bu b\u00f6y\u00fck insan\u0131n yenilm\u0259z irad\u0259si v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259nliyinin n\u0259tic\u0259si olaraq reall\u0131\u011fa \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259m d\u0259 dahi natiq idi. Onun d\u0259rin m\u0259ntiqli nitqi, auditoriya il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t qurmaq s\u0259ri\u015ft\u0259si dinl\u0259y\u0259nl\u0259ri m\u0259ftun edirdi. Bu ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259ls\u0259f\u0259sini o, bir \u00e7ox \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda ifad\u0259 etmi\u015fdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, 17 oktyabr 2001-ci ild\u0259 o, b\u0259yan edirdi: \u201c&#8230;bu y\u00fcks\u0259klikl\u0259r\u0259 qalxm\u0131\u015f bayraq bundan sonra he\u00e7 vaxt enm\u0259y\u0259c\u0259kdir.\u201d H\u0259min ilin 10 noyabr\u0131nda D\u00fcnya Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n I Qurultay\u0131nda is\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin \u0259sas ideyas\u0131n\u0131 bel\u0259 ifad\u0259 etdi: \u201cM\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas ideyas\u0131 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131qd\u0131r. H\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z milli m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u00fcrur hissi ke\u00e7irm\u0259lidir&#8230;\u201d<\/p>\n<p>B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyevin f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil, suveren d\u00f6vl\u0259t kimi m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131, \u00f6lk\u0259mizin beyn\u0259lxalq arenada n\u00fcfuzunun artmas\u0131 v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131 t\u0259min edildi. Onun bu yolda xidm\u0259tl\u0259ri \u0259v\u0259zsizdir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Ulu \u00d6nd\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu\u011fu siyasi kurs onun layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131, Prezident \u00a0c\u0259nab \u00a0\u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n yeni d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 u\u011furla davam etdirilir. M\u0259hz c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259tli r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 Ali Ba\u015f Komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda Az\u0259rbaycan Ordusu 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 tarixi Z\u0259f\u0259r qazanaraq Ulu \u00d6nd\u0259rin \u0259n b\u00f6y\u00fck arzusunu ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdi v\u0259 \u00f6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc tam b\u0259rpa etdi. Heyd\u0259r \u018fliyev irsi \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan m\u00fcasir, q\u00fcdr\u0259tli Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn regionun lider d\u00f6vl\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, \u00f6z iqtisadi g\u00fcc\u00fc v\u0259 artan beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzu il\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada tan\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Mahru R\u0259c\u0259bova<\/strong><\/p>\n<p><strong>Suraxan\u0131 rayonu, 154 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin direktoru<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1991-ci ild\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa ets\u0259 d\u0259, ilk ill\u0259r \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38952,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38951","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38951","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38951"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38951\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38953,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38951\/revisions\/38953"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38951"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38951"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38951"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}