{"id":38946,"date":"2025-10-03T15:15:50","date_gmt":"2025-10-03T11:15:50","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=38946"},"modified":"2025-10-03T15:15:50","modified_gmt":"2025-10-03T11:15:50","slug":"3-oktyabr-1993-cu-il-muasir-v%c9%99-qudr%c9%99tli-az%c9%99rbaycanin-t%c9%99m%c9%99linin-qoyuldugu-tarix","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38946","title":{"rendered":"3 oktyabr 1993-c\u00fc il &#8211; M\u00fcasir v\u0259 Q\u00fcdr\u0259tli Az\u0259rbaycan\u0131n T\u0259m\u0259linin Qoyuldu\u011fu Tarix"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 3 oktyabr 1993-c\u00fc il sad\u0259c\u0259 bir se\u00e7ki g\u00fcn\u00fc deyil, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259nin par\u00e7alanma v\u0259 m\u0259hv olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n xilas oldu\u011fu, milli qurtulu\u015fa ged\u0259n yolun ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bug\u00fcnk\u00fc q\u00fcdr\u0259tli Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259m\u0259linin qoyuldu\u011fu \u015fanl\u0131 bir g\u00fcnd\u00fcr. M\u0259hz h\u0259min g\u00fcn xalq \u00f6z m\u00fcdrikliyini v\u0259 q\u0259ti irad\u0259sini ortaya qoyaraq, d\u0259rin xaos v\u0259 b\u00f6hran i\u00e7ind\u0259 olan V\u0259t\u0259nin taleyini dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t, \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 etibar etdi.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259ri (1991-1993) tariximiz\u0259 h\u0259rc-m\u0259rclik, \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131q v\u0259 qeyri-pe\u015f\u0259kar idar\u0259etm\u0259nin s\u0259b\u0259b oldu\u011fu \u201ca\u011fr\u0131l\u0131 v\u0259 \u0259zabl\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259\u201d kimi h\u0259kk olunmu\u015fdur. O d\u00f6vrd\u0259 V\u0259zirov-M\u00fct\u0259llibov rejimi, daha sonra is\u0259 AXC-M\u00fcsavat iqtidar\u0131n\u0131n s\u0259ri\u015ft\u0259siz f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259 d\u0259rin siyasi v\u0259 iqtisadi b\u00f6hrana s\u00fcr\u00fckl\u0259nmi\u015f, v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si yaranm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan 20 Yanvar, Xocal\u0131 faci\u0259l\u0259rini ya\u015fam\u0131\u015f, \u015eu\u015fa v\u0259 La\u00e7\u0131n x\u0259yan\u0259tl\u0259rin qurban\u0131 olmu\u015fdu. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 xalq yegan\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu v\u0259 xilaskarl\u0131q missiyas\u0131n\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin simas\u0131nda g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Xalq\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259nin apar\u0131c\u0131 ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n t\u0259kidli d\u0259v\u0259tini q\u0259bul ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r, 1993-c\u00fc ilin iyununda Bak\u0131ya qay\u0131daraq \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na qoydu v\u0259 d\u0259rhal G\u0259nc\u0259y\u0259 yollanaraq \u00f6lk\u0259ni par\u00e7alanma\u011fa aparan qiyam\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/p>\n<p>M\u0259hz bu xilaskarl\u0131q missiyas\u0131n\u0131n m\u0259ntiqi davam\u0131 olaraq, 3 oktyabr 1993-c\u00fc ild\u0259 xalq b\u00f6y\u00fck s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevi \u00f6z\u00fcn\u0259 r\u0259hb\u0259r se\u00e7di. Oktyabr\u0131n 10-da andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimind\u0259 \u201ch\u0259yat\u0131m\u0131n sonuna q\u0259d\u0259r xalq\u0131ma s\u0259daq\u0259tl\u0259 xidm\u0259t ed\u0259c\u0259y\u0259m\u201d dey\u0259n \u00dcmummilli Lider, b\u00fct\u00fcn sonrak\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 bu v\u0259din\u0259 sadiq qald\u0131. Onun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ictimai-siyasi sabitlik b\u0259rq\u0259rar edildi, qeyri-qanuni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259r z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirildi, d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi c\u0259hdl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131 v\u0259 ordu quruculu\u011fu istiqam\u0259tind\u0259 fundamental add\u0131mlar at\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev fenomeni t\u0259kc\u0259 xilaskar deyil, h\u0259m d\u0259 qurucu lider kimi Az\u0259rbaycan siyas\u0259tind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yer tutur. O, qlobal d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li, geni\u015f d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc, hadis\u0259l\u0259r\u0259 praqmatik yana\u015fan bir \u201csiyas\u0259t n\u0259h\u0259ngi\u201d idi. Onun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi-iqtisadi suverenliyinin sars\u0131lmaz t\u0259m\u0259ll\u0259ri yarad\u0131ld\u0131. 1995-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131 demokratik, h\u00fcquqi v\u0259 d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini qoydu. Cinay\u0259tkarl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131ld\u0131, senzura l\u0259\u011fv edildi, \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131, Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si v\u0259 Ombudsman kimi m\u00fch\u00fcm t\u0259sisatlar yarad\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131 vahid m\u0259fkur\u0259 \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdir\u0259n milli ideologiyaya \u00e7evrildi. O, bazar iqtisadiyyat\u0131na ke\u00e7idi t\u0259min etdi v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n z\u0259ngin karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131 xalq\u0131n rifah\u0131na y\u00f6n\u0259ld\u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m neft strategiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu. 1994-c\u00fc ild\u0259 imzalanan \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d v\u0259 onun m\u0259ntiqi davam\u0131 olan Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan kimi qlobal enerji-kommunikasiya layih\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131 d\u00fcnya birliyinin tamh\u00fcquqlu v\u0259 n\u00fcfuzlu \u00fczv\u00fcn\u0259 \u00e7evirdi. M\u0259hz onun g\u0259rgin s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259lli xarici siyas\u0259tin \u0259sas prioriteti oldu.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin qurdu\u011fu m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti bu g\u00fcn onun siyasi kursunun layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131, Prezident c\u0259nab \u00a0\u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 daha da q\u00fcdr\u0259tl\u0259n\u0259r\u0259k yeni zirv\u0259l\u0259r f\u0259th edir. Ulu \u00d6nd\u0259rin dediyi kimi, m\u00fcst\u0259qillik bizim \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259rv\u0259timizdir v\u0259 bu s\u0259rv\u0259ti qorumaq h\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcudur. Onun d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259ls\u0259f\u0259si is\u0259 bu s\u00f6zl\u0259rd\u0259 \u0259b\u0259di ya\u015fay\u0131r: \u201c\u0130ndi d\u00fcnyada m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti var&#8230; Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131&#8230; m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259 dal\u011falan\u0131r v\u0259 daim dal\u011falanacaqd\u0131r, bu y\u00fcks\u0259klikl\u0259r\u0259 qalxm\u0131\u015f bayraq bundan sonra he\u00e7 vaxt enm\u0259y\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>K\u0259mal\u0259 \u0130brahimova<\/strong><\/p>\n<p><strong>Suraxan\u0131 rayonu, 87 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin direktor v\u0259zif\u0259sini icra ed\u0259n<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 3 oktyabr 1993-c\u00fc il sad\u0259c\u0259 bir se\u00e7ki g\u00fcn\u00fc deyil, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259nin par\u00e7alanma v\u0259 m\u0259hv<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38947,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38946","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38946"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38948,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38946\/revisions\/38948"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38947"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}