{"id":38624,"date":"2025-08-01T21:35:30","date_gmt":"2025-08-01T17:35:30","guid":{"rendered":"http:\/\/rubin.az\/?p=38624"},"modified":"2025-08-01T21:36:00","modified_gmt":"2025-08-01T17:36:00","slug":"dovl%c9%99t-dili-statusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38624","title":{"rendered":"D\u00f6vl\u0259t dili statusu"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>Avqustun 1-i Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur<\/strong>. Bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcn, t\u0259kc\u0259 simvolik xarakter da\u015f\u0131m\u0131r, h\u0259m d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, kimliyinin v\u0259 suverenliyinin \u0259sas s\u00fctunlar\u0131ndan biri olan dilimiz\u0259 veril\u0259n y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rin bariz g\u00f6st\u0259ricisidir. \u00a0Az\u0259rbaycan dili t\u0259kc\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n, tariximizin v\u0259 milli \u015f\u00fcurumuzun da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 milli dill\u0259rin s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n da dilini ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na salm\u0131\u015fd\u0131. X\u00fcsusil\u0259 1970-ci ill\u0259rd\u0259 bu siyas\u0259t daha da g\u00fccl\u0259nmi\u015f v\u0259 ana dilinin t\u0259bli\u011fi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq c\u0259sar\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259n bir h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 ana dilin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmaq yaln\u0131z milli \u015f\u00fcurla deyil, h\u0259m d\u0259 g\u00fccl\u00fc siyasi irad\u0259 il\u0259 m\u00fcmk\u00fcn idi. M\u0259hz bu kontekstd\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xidm\u0259tl\u0259ri x\u00fcsusi vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev ana dili u\u011frunda ard\u0131c\u0131l v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli m\u00fcbariz\u0259si il\u0259 se\u00e7ilmi\u015fdir. O, Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131 zaman\u0131 dil m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetir\u0259r\u0259k, 1978-ci ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilinin Az\u0259rbaycan dili kimi t\u0259sbit olunmas\u0131na nail olmu\u015fdur. Bu, milli kimliyin qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f \u0259v\u0259zsiz add\u0131m idi. Daha sonra 1995-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f \u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda da d\u00f6vl\u0259t dilinin Az\u0259rbaycan dili oldu\u011fu r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 qeyd olundu. \u00a0Bel\u0259likl\u0259, dilimizin h\u00fcquqi statusu m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas qanunvericilik aktlar\u0131nda t\u0259sbit edildi.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qillik ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 t\u0259tbiq dair\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. 2001-ci ild\u0259 \u201cD\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman imzalanaraq, \u00a0Az\u0259rbaycan Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131. El\u0259 h\u0259min il \u201cAz\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman \u00a0imzalanm\u0131\u015f v\u0259 1 avqust r\u0259smi olaraq bu d\u0259y\u0259rli g\u00fcn kimi t\u0259qvim\u0259 daxil edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dilinin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 i\u015find\u0259 Prezident c\u0259nab \u00a0\u0130lham \u018fliyevin d\u0259 siyas\u0259ti m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirilir. 2004-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rin \u00e7ap\u0131, Milli Ensiklopediyan\u0131n n\u0259\u015fri, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n klassik n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259si v\u0259 n\u0259\u015fri bu siyas\u0259tin m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ridir. 2013-c\u00fc ild\u0259 t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f \u201cAz\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201d is\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 strateji yol x\u0259rit\u0259si kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dili bu g\u00fcn t\u0259kc\u0259 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif gu\u015f\u0259l\u0259rind\u0259 ya\u015fayan 50 milyondan \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n m\u0259d\u0259ni k\u00f6rp\u00fcd\u00fcr. Prezident c\u0259nab \u00a0\u0130lham \u018fliyevin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, bu dil o q\u0259d\u0259r z\u0259ngindir ki, he\u00e7 bir xarici k\u0259lm\u0259y\u0259 ehtiyac duymadan fikir v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rimizi ifad\u0259 etm\u0259y\u0259 qadirdir. Eyni zamanda, dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, onun m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 elektron m\u0259kanda geni\u015f yay\u0131lmas\u0131 da d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin prioritet sah\u0259l\u0259rind\u0259ndir.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 dili g\u00fcn\u00fc \u2013 bu, yaln\u0131z bir t\u0259qvim hadis\u0259si deyil, milli yadda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n, \u015f\u00fcurumuzun v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yimizin ifad\u0259sidir. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin dediyi kimi: \u201cXalq\u0131 xalq ed\u0259n, mill\u0259ti mill\u0259t ed\u0259n onun ana dilidir.\u201d Bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 il\u0259 h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f \u00f6z dilin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmal\u0131, onu sevib qorumal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki ana dilimizi qorumaq \u2013 milli varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 qorumaq dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>S\u0259ad\u0259t\u00a0 M\u0259mm\u0259dova\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p><strong>Suraxan\u0131 rayonu, 282 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin direktoru\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0Avqustun 1-i Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcn, t\u0259kc\u0259 simvolik xarakter da\u015f\u0131m\u0131r, h\u0259m d\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38625,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38624","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38624","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38624"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38624\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38626,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38624\/revisions\/38626"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38625"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38624"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38624"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}