{"id":38402,"date":"2025-06-15T12:35:27","date_gmt":"2025-06-15T08:35:27","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=38402"},"modified":"2025-06-15T12:35:27","modified_gmt":"2025-06-15T08:35:27","slug":"susa-b%c9%99yannam%c9%99si-turk-dunyasi-ucun-yeni-strateji-yol-x%c9%99rit%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38402","title":{"rendered":"\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si \u2013 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Yeni Strateji Yol X\u0259rit\u0259si"},"content":{"rendered":"<p>15 iyun 2021-ci il \u2013 bu tarix Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 bir t\u0259qvim g\u00fcn\u00fc deyil. Bu tarix \u015eu\u015fan\u0131n q\u00fcrurla aya\u011fa qalxd\u0131\u011f\u0131, iki qarda\u015f \u00f6lk\u0259nin min illik irad\u0259sini t\u0259k bir imzada c\u0259ml\u0259diyi g\u00fcnd\u00fcr. \u015eu\u015fan\u0131n s\u0259mas\u0131nda dal\u011falanan iki bayraq \u2013 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 bayraqlar\u0131 sanki min ill\u0259rin s\u0259ssizliyini pozaraq tarix\u0259 yeni n\u0259f\u0259s verdi. Prezident c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev v\u0259 Prezident R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan t\u0259r\u0259find\u0259n imzalanan \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si, yaln\u0131z diplomatik s\u0259n\u0259d deyil, h\u0259m d\u0259 bir mill\u0259tin yenid\u0259n do\u011fulu\u015funun, bir ruhun v\u0259 bir amal\u0131n b\u0259rpa olunmas\u0131n\u0131n r\u0259mzidir. Bu s\u0259n\u0259d, Qaraba\u011f\u0131n da\u011flar\u0131nda s\u0259sl\u0259n\u0259n \u201cQaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r!\u201d nidas\u0131n\u0131n T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u0259ks-s\u0259das\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 ke\u00e7idini r\u0259smil\u0259\u015fdir\u0259n m\u00fch\u00fcm h\u00fcquqi s\u0259n\u0259ddir. Bu B\u0259yannam\u0259 il\u0259 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda strateji m\u00fctt\u0259fiqlik statusu t\u0259sbit edilmi\u015f, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259y\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259n\u0259din h\u00fcquqi \u0259sas\u0131, beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na v\u0259 iki \u00f6lk\u0259nin m\u00fcvafiq konstitusiyalar\u0131na uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 haz\u0131rlanaraq ikili m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri institusional s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>B\u0259yannam\u0259nin \u0259hat\u0259 dair\u0259si yaln\u0131z siyasi v\u0259 h\u0259rbi sah\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. S\u0259n\u0259d iqtisadiyyat, enerji, n\u0259qliyyat, t\u0259hsil v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t kimi sah\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q mexanizml\u0259rinin qurulmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq edir. X\u00fcsusil\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi layih\u0259si bu s\u0259n\u0259din strateji n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu d\u0259hliz, yaln\u0131z regional deyil, h\u0259m d\u0259 Avrasiya m\u0259kan\u0131nda \u015e\u0259rq-Q\u0259rb istiqam\u0259tind\u0259 yeni n\u0259qliyyat v\u0259 enerji ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n iqtisadi inteqrasiyas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>H\u0259rbi sah\u0259d\u0259 B\u0259yannam\u0259, birg\u0259 t\u0259liml\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si, m\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 ortaq istehsal t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 regionda t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin v\u0259 sabitliyin qorunmas\u0131na xidm\u0259t edir. Bu, yaln\u0131z Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 C\u0259nubi Qafqazda geostrateji balans\u0131n formala\u015fmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 is\u0259 \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcst\u0259qil v\u0259 milli maraqlara \u0259saslanan xarici siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctm\u0259kd\u0259 q\u0259rarl\u0131 olduqlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. T\u0259r\u0259fl\u0259r, beyn\u0259lxalq informasiya m\u00fchitind\u0259 v\u0259 diaspor f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 koordinasiyal\u0131 m\u00f6vqe s\u0259rgil\u0259m\u0259kl\u0259 qlobal diplomatik t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kd\u0259 maraql\u0131 olduqlar\u0131n\u0131 b\u0259yan edirl\u0259r.<\/p>\n<p>S\u0259n\u0259din \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 imzalanmas\u0131 x\u00fcsusi simvolik m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. Qaraba\u011f\u0131n tac\u0131 say\u0131lan bu \u015f\u0259h\u0259r, 30 illik i\u015f\u011faldan sonra azad edil\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin v\u0259 milli q\u00fcrurun dir\u00e7\u0259li\u015f n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u00dcst\u0259lik, 15 iyun tarixi il\u0259 100 il \u0259vv\u0259l \u2013 1921-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f Qars M\u00fcqavil\u0259sin\u0259 edil\u0259n istinad, tarixi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259-Az\u0259rbaycan m\u00fctt\u0259fiqliyinin geoh\u00fcquqi davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Bel\u0259likl\u0259, Qars M\u00fcqavil\u0259si ke\u00e7mi\u015fin h\u00fcquqi bazas\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdis\u0259, \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si g\u0259l\u0259c\u0259yin strateji yol x\u0259rit\u0259si funksiyas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>2022, 2023 v\u0259 2024-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin ild\u00f6n\u00fcm\u00fcnd\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f beyn\u0259lxalq konfranslar bu s\u0259n\u0259din t\u0259kc\u0259 ikit\u0259r\u0259fli deyil, regional v\u0259 qlobal miqyasda yaratd\u0131\u011f\u0131 t\u0259sirin g\u00f6st\u0259ricisidir. Bu t\u0259dbirl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri, ekspertl\u0259ri v\u0259 diplomatlar\u0131 s\u0259n\u0259din geosiyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259h\u0259miyy\u0259tini analiz etmi\u015f, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n inteqrasiya perspektivl\u0259rini d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si XXI \u0259srd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fctt\u0259fiqliyinin h\u00fcquqi v\u0259 siyasi s\u00fctununa \u00e7evrilmi\u015f, regional sabitlik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm t\u0259m\u0259l da\u015flar\u0131ndan biri olmu\u015fdur. Bu s\u0259n\u0259d, yaln\u0131z bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 strateji istiqam\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fch\u00fcm yol x\u0259rit\u0259sidir. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyi v\u0259 g\u00fcc\u00fc bu s\u0259n\u0259dl\u0259 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015f, tarixi dostluq geosiyasi reall\u0131\u011fa \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Hac\u0131bala Abdulla<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Suraxan\u0131 rayonu, 281 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>15 iyun 2021-ci il \u2013 bu tarix Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 bir t\u0259qvim g\u00fcn\u00fc deyil. Bu tarix<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38403,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38402","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38402","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38402"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38402\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38404,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38402\/revisions\/38404"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38402"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38402"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}