{"id":38387,"date":"2025-06-13T15:32:06","date_gmt":"2025-06-13T11:32:06","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=38387"},"modified":"2025-06-13T15:32:06","modified_gmt":"2025-06-13T11:32:06","slug":"ulu-ond%c9%99r-heyd%c9%99r-eliyevin-xilaskarliq-missiyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38387","title":{"rendered":"Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin xilaskarl\u0131q missiyas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>1993-c\u00fc ilin 15 iyun tarixi Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olaraq qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Bu g\u00fcn \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6lk\u0259d\u0259 siyasi-siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial b\u00f6hrandan xilas etm\u0259sinin simvolik g\u00fcn\u00fc kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 15 iyunun yaranma tarixi, s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rini sistemli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259svir ed\u0259r\u0259k, onun m\u00fcasir Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6n\u0259mini d\u0259rinl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 sovet hakimiyy\u0259ti disfunksiyal\u0131 \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u0259dd\u0259 vard\u0131\u011f\u0131 zaman, 1987-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev siyasi m\u00f6vqeyini t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldu. O, Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fla ba\u011fl\u0131 x\u0259tti il\u0259 raz\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin s\u0131ralar\u0131ndan istefa verdi. Lakin iki h\u0259ft\u0259 sonra erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin d\u0259st\u0259yi il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f problemini alovland\u0131rd\u0131lar. Bu, minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n faci\u0259sin\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi risk\u0259 yol a\u00e7d\u0131.<\/p>\n<p>Daha sonra is\u0259 m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fc ba\u015flad\u0131. 1991-ci ilin oktyabr\u0131nda Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qillik elan edils\u0259 d\u0259, AXC-M\u00fcsavat birliyi d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 u\u011fursuzluq g\u00f6st\u0259rdi. Silahl\u0131 quldur d\u0259st\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti, separat\u00e7\u0131l\u0131q meyll\u0259rinin g\u00fccl\u0259nm\u0259si, iqtisadi \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f v\u0259 xalqlar aras\u0131nda qar\u015f\u0131durma \u2013 bu amill\u0259r \u00f6lk\u0259ni m\u0259hv olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoydu. 1992\u20131993-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc pozulan \u00f6lk\u0259d\u0259 daxili b\u00f6hran daha da d\u0259rinl\u0259\u015fdi.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259rin i\u015f\u011fal edildi, iqtisadi t\u0259n\u0259zz\u00fcl n\u0259tic\u0259sind\u0259 sosial v\u0259ziyy\u0259t a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131, \u00f6lk\u0259d\u0259 real hakimiyy\u0259t bo\u015flu\u011fu yarand\u0131. Bu, siyasi sistemin s\u0131radan \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 v\u0259 siyasi dair\u0259l\u0259r bu xaotik v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu Heyd\u0259r \u018fliyevin simas\u0131nda g\u00f6rd\u00fcl\u0259r. 1993-c\u00fc ilin iyunun 9-da Heyd\u0259r \u018fliyev Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t edildi v\u0259 15 iyunda Ali Sovetin s\u0259dri se\u00e7ildi. 24 iyunda is\u0259 Milli \u015eura q\u0259rar\u0131 il\u0259 ona Prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri verildi. Bel\u0259likl\u0259, 15 iyun Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc \u00a0d\u00f6vl\u0259tin s\u00fcqutunu dayand\u0131ran, stabilliy\u0259 yol a\u00e7an d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si oldu.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00f6vl\u0259tin par\u00e7alanm\u0131\u015f sistemini yenid\u0259n qurma\u011fa ba\u015flad\u0131. G\u0259nc\u0259d\u0259 ba\u015f qald\u0131rm\u0131\u015f qiyama qar\u015f\u0131 t\u0259dbirl\u0259r ald\u0131, idar\u0259etm\u0259ni g\u00fccl\u0259ndirdi, qeyd edil\u0259n ill\u0259rd\u0259 n\u0259zar\u0259tsiz m\u00f6vqel\u0259rd\u0259 olan silahl\u0131 qruplar\u0131 m\u0259hv etdi. Eyni zamanda, h\u00fcquqi sistem v\u0259 parlamentar n\u0259zar\u0259t sistemi formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>F\u00f6vq\u0259lad\u0259 t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti g\u00fccl\u0259ndirildi, qanun\u00e7uluq b\u0259rpa edildi. Eyni zamanda, d\u00f6vl\u0259t \u0259mlak\u0131n\u0131n y\u00f6n\u0259ldilm\u0259si, neft m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri imzalanmas\u0131, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin b\u0259rpas\u0131 kimi t\u0259dbirl\u0259r\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan parlamentind\u0259 ilk se\u00e7kil\u0259r ke\u00e7irildi, konstitusiya referendumla q\u0259bul edildi v\u0259 \u00e7oxpartiyal\u0131 sistemin \u0259sas\u0131 qoyuldu. Eyni zamanda beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259laq\u0259l\u0259r m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndi, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzu artd\u0131. \u0130qtisadiyyatda d\u00f6n\u00fc\u015f ba\u015flad\u0131. Neft m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri \u2013 x\u00fcsusil\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d \u2013 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya bazarlar\u0131na inteqrasiyas\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirdi. Bu m\u00fcqavil\u0259l\u0259r say\u0259sind\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lan neft-qaz g\u0259lirl\u0259ri infrastruktur, sosial layih\u0259l\u0259r v\u0259 strateji investisiyalara y\u00f6n\u0259ldi.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, ayr\u0131-ayr\u0131 sah\u0259l\u0259rd\u0259 fundamental islahatlara start verildi: bank sektoru, d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin idar\u0259 olunmas\u0131, vergi sistemi v\u0259 iqtisadi \u015f\u0259ffafl\u0131q.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00f6vl\u0259tin strateji t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirdi. Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri modernl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131, c\u0259bh\u0259 x\u0259tti g\u00fccl\u0259ndirildi. Bu proses t\u0259dric\u0259n erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi il\u0259 at\u0259\u015fk\u0259s\u0259 g\u0259tirdi v\u0259 daha sonra dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesin\u0259 yol a\u00e7d\u0131. Lakin h\u0259r zaman vur\u011fuland\u0131 ki, he\u00e7 bir zaman \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcnd\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ft edilm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00a0v\u0259fat\u0131ndan sonra, onun siyasi kursu Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n davam etdirildi. 2020-ci ild\u0259ki V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259 qazan\u0131lan Z\u0259f\u0259r bu kursun m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si olaraq q\u0259bul edilir. Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201c\u015eu\u015fa bizim g\u00f6z\u00fcm\u00fczd\u00fcr\u201d arzusu 27 ild\u0259n sonraya \u2013 2020-ci il 8 noyabrda \u00a0realla\u015fd\u0131. Prezident c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev qeyd etdi: \u201cM\u0259n xo\u015fb\u0259xt insanam ki, ata v\u0259siyy\u0259tini yerin\u0259 yetirdim. \u015eu\u015fan\u0131 azad etdik!\u201d<\/p>\n<p>Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc h\u0259r il \u00f6lk\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd olunur. R\u0259smi m\u0259rasiml\u0259r, t\u0259dbirl\u0259r, b\u0259yannam\u0259l\u0259r, tama\u015falar ke\u00e7irilir. Bu g\u00fcn h\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn milli kimlik v\u0259 birlik duy\u011fusunun g\u00fccl\u0259ndiyi bir g\u00fcnd\u00fcr. Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u00f6st\u0259rdiyi yolu izl\u0259y\u0259r\u0259k, xalq\u0131n irad\u0259sin\u0259 sadiq qalmaq \u201cQurtulu\u015fun r\u0259mzl\u0259ri\u201d olaraq qeyd edilir: sabitlik, h\u00fcquq qaydas\u0131, parlamentar demokratiya, iqtisadi inki\u015faf v\u0259 h\u0259rbi m\u00fcdafi\u0259 qabiliyy\u0259ti.<\/p>\n<p>21-ci \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf trendl\u0259ri \u2013 modern infrastrukturlar, beyn\u0259lxalq layih\u0259l\u0259r, neft-b\u0259rpa olmayan s\u0259nayel\u0259rin inki\u015faf\u0131 \u2013 Ulu \u00d6nd\u0259rin qurdu\u011fu d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259saslar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulur. G\u0259ncl\u0259r, intellektual potensial, diaspor f\u0259aliyy\u0259ti, m\u0259d\u0259ni diplomatiya \u2013 b\u00fct\u00fcn bunlar d\u00f6vl\u0259tin g\u00fccl\u00fc g\u0259l\u0259c\u0259yini qurur. Eyni zamanda, d\u00f6vl\u0259tin u\u011furunun t\u0259minat\u0131 olaraq h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 sisteml\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tinin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss etdirir.<\/p>\n<p>15 iyun \u2013 Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n ikinci m\u00fcst\u0259qilliyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259n, xalq\u0131n azadl\u0131q arzusunu reall\u0131\u011fa \u00e7evirm\u0259y\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n g\u00fcn olmaqla yana\u015f\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n siyasi-ideoloji m\u0259rh\u0259l\u0259dir. Bu tarix v\u0259 g\u00fcn\u00fc biz yaln\u0131z anm\u0131r\u0131q, h\u0259m d\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin biz\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 strateji kursun davam\u00e7\u0131s\u0131 olaraq \u00a0d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, suverenlik v\u0259 milli h\u0259mr\u0259ylik ideallar\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>H\u0259lim\u0259xan\u0131m \u018fl\u0259kb\u0259rova<\/strong><\/p>\n<p><strong>Suraxan\u0131 rayonu, 282 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 i\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 direktor m\u00fcavini<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1993-c\u00fc ilin 15 iyun tarixi Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olaraq qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Bu g\u00fcn \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38388,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38387","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38387","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38387"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38387\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38389,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38387\/revisions\/38389"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38388"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}