{"id":38327,"date":"2025-05-27T10:44:29","date_gmt":"2025-05-27T06:44:29","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=38327"},"modified":"2025-05-27T10:44:29","modified_gmt":"2025-05-27T06:44:29","slug":"s%c9%99rqin-ilk-demokratik-parlament-respublikasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38327","title":{"rendered":"\u015e\u0259rqin ilk demokratik parlament respublikas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk demokratik d\u00f6vl\u0259t olan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti yaranm\u0131\u015fd\u0131r. \u00a0Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyuldu\u011fu 1918-ci il may\u0131n 28-i xalq\u0131m\u0131z\u0131n azadl\u0131q v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik m\u00fcbariz\u0259si tarixin\u0259 q\u0131z\u0131l h\u0259rfl\u0259rl\u0259 \u0259b\u0259di h\u0259kk olunub. \u018fsrl\u0259rl\u0259 azadl\u0131q v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik arzusu il\u0259 ya\u015fayan xalq\u0131m\u0131z \u00f6t\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, bu i\u015f\u0131ql\u0131 may g\u00fcn\u00fcnd\u0259 \u00f6z arzusuna qovu\u015fub. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin qurulmas\u0131 XX \u0259srd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131nda yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259, tarixi hadis\u0259 kimi he\u00e7 zaman unudulmayacaq.<\/p>\n<p>1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda\u201d Konstitusiya Akt\u0131 q\u0259bul olundu. Konstitusiya Akt\u0131nda 1918-ci il 28 may tarixli \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259sin\u0259 istinad olunmu\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi oldu\u011fu t\u0259sbit edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131 70 ild\u0259n sonra ilk d\u0259f\u0259 17 noyabr 1990-c\u0131 ild\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda dal\u011faland\u0131r\u0131l\u0131b. Bel\u0259 ki, Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin 1990-c\u0131 il noyabr\u0131n 17-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n sessiyas\u0131nda \u00fcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin b\u0259rpas\u0131 prosesinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunub.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin dediyi kimi Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisidir: \u201cM\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk demokratik c\u00fcmhuriyy\u0259tin m\u0259hz Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda yaranmas\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n o d\u00f6vrd\u0259 v\u0259 o ill\u0259r \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 \u2013 XIX \u0259srin sonunda v\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 milli m\u00fcst\u0259qillik, azadl\u0131q duy\u011fular\u0131 il\u0259 ya\u015famas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. O ill\u0259rd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n qabaqc\u0131l \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri, m\u00fct\u0259f\u0259kkir adamlar\u0131, ziyal\u0131lar\u0131 xalq\u0131m\u0131zda milli azadl\u0131q, milli m\u00fcst\u0259qillik duy\u011fular\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirmi\u015f, milli dir\u00e7\u0259li\u015f, milli oyan\u0131\u015f \u0259hval-ruhiyy\u0259si yaym\u0131\u015f v\u0259 bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 m\u0259ntiqi olaraq Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r\u201d. Bildiyimiz kimi, Az\u0259rbaycan bol\u015fevikl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunandan sonra SSR\u0130-nin t\u0259rkibind\u0259 olaraq xalq\u0131m\u0131z\u0131 m\u0259hv etm\u0259k istiqam\u0259tind\u0259 siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irilirdi.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n birind\u0259 bel\u0259 s\u00f6yl\u0259mi\u015fdir: Biz haql\u0131 olaraq f\u0259xr edirik ki, m\u0259hz Az\u0259rbaycan xalq\u0131 m\u00fcs\u0259lman al\u0259mind\u0259 ilk demokratik respublikan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi olmu\u015fdur. 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 elan olunan v\u0259 c\u0259mi 23 ay ya\u015fayan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (AXC) z\u0259ngin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizd\u0259 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm bir m\u0259rh\u0259l\u0259ni t\u0259\u015fkil edir. Prezident \u0130lham \u018fliyev C\u00fcmhuriyy\u0259tin c\u0259mi 23 ayl\u0131q m\u00f6vcudlu\u011fu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc vur\u011fulayaraq deyib: \u201cXalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u00f6mr\u00fc uzun olmasa da, 23 ay \u0259rzind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259 bilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259si abid\u0259si d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 sadiqliyin r\u0259mzidir. 2007-ci ild\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin \u0130stiqlaliyy\u0259t k\u00fc\u00e7\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 ucald\u0131lm\u0131\u015f \u0130stiqlal b\u0259yannam\u0259si abid\u0259sinin r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev i\u015ftirak etdi.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Liderin h\u0259rt\u0259r\u0259fli uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259tini bug\u00fcnk\u00fc g\u00fcnd\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev u\u011furla davam etdirm\u0259kd\u0259dir. Ulu \u00d6nd\u0259rin layiqli \u00a0varisinin d\u0259 siyas\u0259tind\u0259 h\u0259r zaman Az\u0259rbaycan \u00a0Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 say\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir. Bel\u0259 ki, 28 May &#8211; M\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fc h\u0259r il \u00f6lk\u0259mizd\u0259 x\u00fcsusi t\u0259mt\u0259raqla qeyd edilir, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti \u00f6z siyas\u0259tind\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin qurucular\u0131n\u0131n xatir\u0259sin\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 ehtiramla yana\u015f\u0131r. Az\u0259rbaycan Prezidentinin S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Bak\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 abid\u0259 ucald\u0131lmas\u0131 bunun \u0259yani s\u00fcbutudur.<\/p>\n<p>XX \u0259srin sonlar\u0131nda m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 yenid\u0259n qovu\u015fan Az\u0259rbaycan suverenliyini qoruyub saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck s\u0259y g\u00f6st\u0259rdi. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev deyirdi: &#8220;M\u00fcst\u0259qilliyi qorumaq, saxlamaq o m\u00fcst\u0259qilliyi \u0259ld\u0259 etm\u0259kd\u0259n qat-qat \u00e7\u0259tin bir v\u0259zif\u0259 idi.&#8221; \u00c7\u0259tin siyasi-iqtisadi d\u00f6vrd\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131dan Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259tiyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rd\u00fc, \u00f6lk\u0259d\u0259 davaml\u0131 ictimai-siyasi sabitliyi b\u0259rq\u0259rar etdi.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn m\u00fcst\u0131qil siyas\u0131t Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 inki\u015faf yolu deyil,eyni zamanda milli ideolagiyam\u0131z\u0131n m\u00fch\u00fcm prioritrtidir.<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin \u0259vv\u0259lind\u0259 \u2013 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 nail ola bildi, xalq c\u00fcmhuriyy\u0259ti yarand\u0131. Az\u0259rbaycanda \u015e\u0259rq al\u0259mind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 demokratik, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t yarand\u0131, xalq c\u00fcmhuriyy\u0259ti q\u0131sa bir zamanda \u00e7ox i\u015fl\u0259r g\u00f6rd\u00fc. \u018fn m\u00fch\u00fcm\u00fc odur ki, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin \u0259saslar\u0131n\u0131 qurdu, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin, h\u00f6kum\u0259tinin t\u0259sisatlar\u0131n\u0131 yaratd\u0131. C\u0259mi 23 ay f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, ilk respublika d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin \u0259saslar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf yolunun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etmi\u015fdir. Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququ verilib v\u0259 qad\u0131n-ki\u015fi b\u0259rab\u0259rliyi t\u0259min olunub, milli ordu yarad\u0131l\u0131b, milli valyutan\u0131n d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 burax\u0131l\u0131b, milli bank t\u0259sis edilib. Demokratik d\u00f6vl\u0259t olan yeni C\u00fcmhuriyy\u0259t beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259r qurub\u00a0 v\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>2021-ci il 15 oktyabr tarixind\u0259 \u201cM\u00fcst\u0259qillik g\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu q\u0259bul olmu\u015fdur. S\u00f6z\u00fcged\u0259n Qanunla 28 May M\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fc, oktyabr\u0131n 18-i is\u0259 M\u00fcst\u0259qilliyin B\u0259rpas\u0131 G\u00fcn\u00fc elan edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yadigar\u0131 kimi Az\u0259rbaycan Bayra\u011f\u0131n\u0131n bu g\u00fcn art\u0131q i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u015eu\u015fada dal\u011falanmas\u0131 Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 unudulmaz d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259man\u0259tidir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti quruculu\u011fu prosesi, siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial islahatlar u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilir, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131 d\u00f6nm\u0259d\u0259n inki\u015faf etdirilir, \u0259halinin sosial m\u00fcdafi\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sasl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>H\u0259r il Az\u0259rbaycan xalq\u0131 28 May-M\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fcn\u00fc ikiqat bayram etdi. Bu tarixd\u0259 la\u00e7\u0131nl\u0131lar La\u00e7\u0131n \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 qay\u0131td\u0131lar. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin La\u00e7\u0131na s\u0259f\u0259rinin m\u0259hz 28 may g\u00fcn\u00fcnd\u0259 ba\u015f tutmas\u0131 r\u0259mzi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. \u201c\u00c7\u00fcnki m\u0259hz el\u0259 may ay\u0131nda La\u00e7\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015fdu v\u0259 m\u0259hz may ay\u0131nda da la\u00e7\u0131nl\u0131lar 31 il h\u0259sr\u0259td\u0259n sonra La\u00e7\u0131na qay\u0131td\u0131lar. \u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bildirdi ki, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 g\u0259lm\u0259sind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan aya\u011fa qalxa bildi, inki\u015faf yoluna q\u0259d\u0259m qoya bildi, v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sin\u0259 son qoyuldu.<\/p>\n<p>Prezident c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Az\u0259rbaycan g\u00fcn\u00fc \u2013 g\u00fcnd\u0259n inki\u015faf edir, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nir. \u0130\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 ged\u0259n s\u00fcr\u0259tli b\u0259rpa quruculuq i\u015fl\u0259ri, \u00f6z torpaqlar\u0131na qay\u0131dan m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r bunun \u0259yani s\u00fcbutudur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>R\u0259smiyy\u0259 H\u00fcseynova<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Suraxan\u0131 rayonu, \u00a0318 \u2116 li tam orta m\u0259kt\u0259bin direktor m\u00fcavini<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk demokratik d\u00f6vl\u0259t olan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti yaranm\u0131\u015fd\u0131r. \u00a0Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38328,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38327","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38327","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38327"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38327\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38329,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38327\/revisions\/38329"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38328"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}