{"id":38212,"date":"2025-04-25T15:25:53","date_gmt":"2025-04-25T11:25:53","guid":{"rendered":"http:\/\/rubin.az\/?p=38212"},"modified":"2025-04-25T15:25:53","modified_gmt":"2025-04-25T11:25:53","slug":"umummilli-lider-heyd%c9%99r-eliyevin-az%c9%99rbaycan-dilinin-inkisafi-v%c9%99-z%c9%99nginl%c9%99sm%c9%99si-istiqam%c9%99tind%c9%99-f%c9%99aliyy%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38212","title":{"rendered":"\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan dilinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 sah\u0259sind\u0259 misilsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. Onun f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259kc\u0259 siyasi v\u0259 iqtisadi sah\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fmam\u0131\u015f, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, elm, t\u0259hsil v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 ana dilimizin inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259rin izl\u0259r buraxm\u0131\u015fd\u0131r. Heyd\u0259r \u018fliyev \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan dili sad\u0259c\u0259 bir \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si deyil, xalq\u0131n milli kimliyinin, tarixinin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin v\u0259 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131 idi.<\/p>\n<p>1970\u20131980-ci ill\u0259r Sovet \u0130ttifaq\u0131nda rus dilinin geni\u015f t\u0259tbiq olundu\u011fu, dig\u0259r milli dill\u0259rin is\u0259 k\u00f6lg\u0259d\u0259 qalma\u011fa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr idi. Bel\u0259 bir zamanda Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259hb\u0259ri kimi ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r say\u0259sind\u0259 ana dilimiz\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259t k\u00f6kl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdi. O, Az\u0259rbaycan SSR-in 1978-ci il Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi t\u0259sbit olunmas\u0131na nail oldu. Bu, Sovet \u0130ttifaq\u0131 miqyas\u0131nda olduqca c\u0259sar\u0259tli v\u0259 n\u00fcmun\u0259vi bir add\u0131m idi. \u00c7\u00fcnki h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 dig\u0259r respublikalarda bel\u0259 bir t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u0259 \u00e7ox az rast g\u0259linirdi.<\/p>\n<p>Bu q\u0259rar, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli \u015f\u00fcurunun formala\u015fmas\u0131na v\u0259 g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259, dilimizin qorunmas\u0131na v\u0259 t\u0259bli\u011fin\u0259 xidm\u0259t edirdi. Heyd\u0259r \u018fliyevin bu sah\u0259d\u0259ki uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan dili t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259, elmi t\u0259dqiqatlarda, k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259tbiq olunma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra qar\u015f\u0131da dayanan \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilinin h\u00fcquqi v\u0259 praktik m\u00f6vqeyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si idi. Heyd\u0259r \u018fliyev 1993-c\u00fc ild\u0259 xalq\u0131n t\u0259l\u0259bi il\u0259 yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra Az\u0259rbaycan dilinin inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ard\u0131c\u0131l v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc islahatlara start verdi.<\/p>\n<p>1995-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dili r\u0259smi olaraq d\u00f6vl\u0259t dili elan olundu. Bu Konstitusiyan\u0131n 21-ci madd\u0259sind\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti Az\u0259rbaycan dilinin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min edir\u201d kimi ifad\u0259l\u0259r yer ald\u0131. Bu, dilimizin h\u00fcquqi statusunun daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259 idi.<\/p>\n<p>2001-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda\u201d Qanun q\u0259bul olundu. Bu qanun dilin qorunmas\u0131, inki\u015faf\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259t strukturlar\u0131nda, t\u0259hsil v\u0259 media sah\u0259sind\u0259 geni\u015f t\u0259tbiqi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm h\u00fcquqi baza yaratd\u0131. H\u0259min qanuna \u0259sas\u0259n, d\u00f6vl\u0259t dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 normalar\u0131n pozulmas\u0131 inzibati m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131ma\u011fa ba\u015flad\u0131, r\u0259smi yaz\u0131\u015fmalarda v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 yaln\u0131z Az\u0259rbaycan dilind\u0259n istifad\u0259 olunmas\u0131 t\u0259l\u0259b olundu.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, 2001-ci ilin 18 iyun tarixind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n imzalanan f\u0259rmana \u0259sas\u0259n, \u00f6lk\u0259d\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7id r\u0259smil\u0259\u015fdirildi. Bu, dilimizin d\u00fcnya il\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n, median\u0131n v\u0259 t\u0259hsil sisteminin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 yeni imkanlar yaratd\u0131.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev dilin inki\u015faf\u0131n\u0131 yaln\u0131z h\u00fcquqi m\u00fcst\u0259vid\u0259 deyil, eyni zamanda t\u0259hsil v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 d\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi. Onun g\u00f6st\u0259ri\u015fi v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dili d\u0259rsl\u0259rinin keyfiyy\u0259ti art\u0131r\u0131ld\u0131, d\u0259rslikl\u0259r yenil\u0259ndi, dil\u00e7ilik elmin\u0259 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rildi. Az\u0259rbaycan dilind\u0259 elmi \u0259s\u0259rl\u0259rin, d\u0259rs v\u0259saitl\u0259rinin yaz\u0131lmas\u0131 t\u0259\u015fviq olundu. O, Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyin\u0259, aliml\u0259r\u0259, dil\u00e7i m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t ay\u0131r\u0131r, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirirdi.<\/p>\n<p>Eyni zamanda Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan dilinin z\u0259ngin s\u00f6z ehtiyat\u0131n\u0131, ifad\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 qoruma\u011f\u0131n vacibliyini vur\u011fulay\u0131rd\u0131. O, \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n birind\u0259 bel\u0259 deyirdi:<\/p>\n<p>\u201cH\u0259r bir xalq\u0131n milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fadan, onu d\u00fcnyaya tan\u0131dan ilk v\u0259 \u0259sas amil onun dilidir. Biz dilimizi sevm\u0259li, onu qoruyub inki\u015faf etdirm\u0259liyik. Ana dili bizim milli s\u0259rv\u0259timizdir.\u201d<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi dil siyas\u0259ti onun layiqli davam\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilir. Prezident \u0130lham \u018fliyev v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva t\u0259r\u0259find\u0259n dilimizin qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00fcnyada t\u0259bli\u011fi istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131l\u0131r. Ana dilimizin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131, elmi layih\u0259l\u0259r v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 Az\u0259rbaycan dilin\u0259, klassik \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131za v\u0259 milli-m\u0259d\u0259ni irsimiz\u0259 b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t yetirilir. Bu f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r \u00fcmummilli liderin ana dilin\u0259 olan sevgisinin v\u0259 onun bu sah\u0259d\u0259ki uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259tinin davam\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>M\u0259cid R\u0259sulov<\/strong><\/p>\n<p><strong>Suraxan\u0131 rayonu, 140 sayl\u0131 tam orta m\u0259kt\u0259bin direktoru<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 sah\u0259sind\u0259 misilsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. Onun<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38213,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38212","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38212","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38212"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38212\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38219,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38212\/revisions\/38219"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}