{"id":38183,"date":"2025-04-15T09:11:14","date_gmt":"2025-04-15T05:11:14","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=38183"},"modified":"2025-04-15T09:11:14","modified_gmt":"2025-04-15T05:11:14","slug":"z%c9%99rif%c9%99-xanimin-isiqli-xatir%c9%99si-az%c9%99rbaycan-xalqinin-q%c9%99lbind%c9%99-daima-yasayacaqdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38183","title":{"rendered":"Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n i\u015f\u0131ql\u0131 xatir\u0259si Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259lbind\u0259 daima ya\u015fayacaqd\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Aprelin 15-i akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fziz q\u0131z\u0131 \u018fliyevan\u0131n an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m bir \u00f6m\u00fcr\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u00f6m\u00fcr s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131ran \u00e7ox nadir insanlardand\u0131r. 1923-c\u00fc il aprelin 28-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 \u015e\u0259rur rayonunun \u015eahtaxt\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015f Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m 1942-ci ild\u0259 orta m\u0259kt\u0259bi bitirdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Tibb \u0130nstitutunun m\u00fcalic\u0259-profilaktika fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olur v\u0259 1947-ci ild\u0259 institutu \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitirir. Praktik \u0259m\u0259li h\u0259kim f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131 elmi axtar\u0131\u015flarla m\u0259\u015f\u011ful olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 1949-cu ild\u0259n Az\u0259rbaycan Elmi T\u0259dqiqat G\u00f6z X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunda elmi i\u015f\u00e7i kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayan Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m 1950-ci ild\u0259 is\u0259 aspiranturaya daxil olur.<\/p>\n<p>XX \u0259srin q\u0131rx\u0131nc\u0131 ill\u0259rinin sonunda Az\u0259rbaycanda g\u00f6z\u00fc z\u0259d\u0259l\u0259y\u0259n v\u0259 a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259y\u0259, h\u0259tta tam korlu\u011fa s\u0259b\u0259b olan traxoma infeksion x\u0259st\u0259liyi geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259 bir d\u00f6vrd\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m traxoma x\u0259st\u0259liyin\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan m\u00fcalic\u0259vi v\u0259 profilaktik t\u0259dbirl\u0259rin t\u0259\u015fkilind\u0259 v\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edir, Az\u0259rbaycanda traxoma x\u0259st\u0259liyinin daha geni\u015f yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 rayonlara gedir, h\u0259kim-oftalmoloqlara m\u0259ruz\u0259l\u0259r oxuyur. U\u011furlu t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n 1960-c\u0131 ild\u0259 m\u00fcdafi\u0259 etdiyi \u201cTraxoman\u0131n dig\u0259r terapiya \u00fcsullar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 sintomisinl\u0259 m\u00fcalic\u0259si\u201d m\u00f6vzusunda namiz\u0259dlik dissertasiyan\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Traxoman\u0131n sosial x\u0259st\u0259lik kimi l\u0259\u011fv olunmas\u0131 m\u0259hz Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Traxoma x\u0259st\u0259liyi il\u0259 yana\u015f\u0131 Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva qlaukoma x\u0259st\u0259liyinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri apar\u0131r. H\u0259min t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n elmi i\u015fl\u0259rin m\u0259tbuatda d\u0259rc olunmas\u0131 klinik g\u00f6z x\u0259st\u0259liyi sah\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan h\u0259kiml\u0259rin bilikl\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edib. Alim \u00f6z t\u0259dqiqatlar\u0131nda oftalmologiyan\u0131n bir s\u0131ra aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259-diaqnostika, qlaukoman\u0131n v\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n iltihab\u0131n\u0131n m\u00fcalic\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirmi\u015fdir. \u00c7oxillik m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rin, klinik t\u0259dqiqatlar\u0131n v\u0259 eksperimentl\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n doktorluq dissertasiyan\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. O, \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra kimya m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri i\u015f\u00e7il\u0259rinin g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti\u201d m\u00f6vzusunda yazd\u0131\u011f\u0131 dissertasiya i\u015fini d\u00fcnyan\u0131n \u0259n n\u00fcfuzlu oftalmologiya m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birind\u0259 \u2013 H.Helmqolts ad\u0131na Moskva Elmi-T\u0259dqiqat G\u00f6z X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunda m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdir. Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n dissertasiya i\u015fi alim-oftalmoloqlar\u0131n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tini alm\u0131\u015f, oftalmologiyan\u0131n bu sah\u0259sind\u0259 ilk i\u015fl\u0259rd\u0259n biri olmu\u015fdur. 1977-ci ild\u0259 Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevaya tibb elml\u0259ri doktoru elmi d\u0259r\u0259c\u0259si verilmi\u015fdir. Doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etdikd\u0259n sonra Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunun Oftalmologiya kafedras\u0131n\u0131n professoru se\u00e7ilir, 1983-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 h\u0259min kafedran\u0131n m\u00fcdiri olur. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n virusla z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f silsil\u0259 i\u015fl\u0259ri d\u0259 elmi ictimaiyy\u0259td\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t qazanm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min elmi i\u015fl\u0259rin t\u0259tbiqi bir s\u0131ra x\u0259st\u0259likl\u0259rindifferensial diaqnostikas\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, onlar\u0131n m\u00fcalic\u0259vi \u0259h\u0259miyy\u0259tini y\u00fcks\u0259ltmi\u015fdir. H\u0259kim-oftalmoloqlar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f d\u0259rs v\u0259saitl\u0259ri, m\u0259s\u0259l\u0259n \u201cHerpetik g\u00f6z x\u0259st\u0259liyi\u201d, \u201cA\u011f\u0131r virus konyunktivitl\u0259ri\u201d v\u0259 s. m\u0259hz bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Bir \u00f6m\u00fcr\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u00f6m\u00fcr s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131ra bilmi\u015f Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u00f6mr\u00fcn\u00fcn 62-ci bahar\u0131nda, 1985-ci il aprelin 15-d\u0259 Moskva \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015f, 1994-c\u00fc ild\u0259 c\u0259naz\u0259si Bak\u0131ya g\u0259tiril\u0259r\u0259k F\u0259xri Xiyabanda d\u0259fn olunmu\u015fdur. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 tibb elminin inki\u015faf\u0131nda x\u00fcsusi xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f g\u00f6rk\u0259mli oftalmoloq alim Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 100-c\u00fc (2023) ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fcn qeyd olunmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin m\u00fcvafiq S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n 2023-c\u00fc ild\u0259Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n 100 illik yubileyi il\u0259 \u0259laq\u0259dar silsil\u0259 t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva haqq\u0131nda demi\u015fdir ki, Az\u0259rbaycan xan\u0131m\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdir\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m bir qad\u0131n, bir h\u0259yat yolda\u015f\u0131, bir ana, bir h\u0259kim, bir alim, bir ictimai xadim olaraq el\u0259 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda \u0259fsan\u0259vil\u0259\u015fm\u0259yi bacar\u0131b v\u0259 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bu titullar\u0131 m\u0259rh\u0259m\u0259t, \u015f\u0259fq\u0259t, humanizm kimi ali hissl\u0259rl\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k \u0259sl insanl\u0131q zirv\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lib. Ulu \u00f6nd\u0259r g\u0259nc ya\u015flar\u0131mdan d\u00f6vl\u0259t i\u015fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259yat\u0131nda qazand\u0131\u011f\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259rd\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131 kimi m\u00fcst\u0259sna rolundan dan\u0131\u015fark\u0259n ail\u0259d\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi m\u00fchiti daima vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n ana, h\u0259yat yolda\u015f\u0131, alim, ziyal\u0131 v\u0259 h\u0259kim kimi bir \u00f6m\u00fcrd\u0259 d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u00f6m\u00fcr\u00fcn h\u0259r birinin \u00f6hd\u0259sind\u0259n \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 g\u0259ldiyini qeyd etmi\u015fdir. \u201cM\u0259nim anam \u0259sl alim idi.\u00a0 O, tibbin b\u00fct\u00fcn inc\u0259likl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 s\u0259y g\u00f6st\u0259rirdi. Bununla b\u0259rab\u0259r m\u0259niml\u0259, Sevill\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa, bizi Az\u0259rbaycan\u0131n layiqli v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 kimi t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259y\u0259, b\u00f6y\u00fctm\u0259y\u0259 vaxt tap\u0131rd\u0131. O, h\u0259mi\u015f\u0259 m\u0259nim q\u0259lbimd\u0259dir.\u201d<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n i\u015f\u0131ql\u0131 xatir\u0259si Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259lbind\u0259 daima ya\u015fayacaqd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Qara\u00e7uxur b\u0259l\u0259diyy\u0259sinin s\u0259dri \u0130xdiyar N\u0259c\u0259fov<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aprelin 15-i akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fziz q\u0131z\u0131 \u018fliyevan\u0131n an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m bir \u00f6m\u00fcr\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u00f6m\u00fcr s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131ran \u00e7ox<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38184,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38183","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38183"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38185,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38183\/revisions\/38185"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38184"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}