{"id":38170,"date":"2025-04-15T08:53:51","date_gmt":"2025-04-15T04:53:51","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=38170"},"modified":"2025-04-15T08:53:51","modified_gmt":"2025-04-15T04:53:51","slug":"elm-f%c9%99dakarliq-v%c9%99-insanliq-numun%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38170","title":{"rendered":"Elm, F\u0259dakarl\u0131q v\u0259 \u0130nsanl\u0131q N\u00fcmun\u0259si"},"content":{"rendered":"<p>15 aprel \u2013 Az\u0259rbaycan\u0131n tibb elmi v\u0259 ziyal\u0131lar tarixind\u0259 \u0259b\u0259di iz qoymu\u015f g\u00f6rk\u0259mli alim, akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fziz q\u0131z\u0131 \u018fliyevan\u0131n an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu g\u00fcn yaln\u0131z onun h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini xat\u0131rlamaq deyil, eyni zamanda onun xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn qoydu\u011fu m\u0259n\u0259vi v\u0259 elmi irsi yenid\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k, bir ziyal\u0131 v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f kimi \u00f6rn\u0259yini g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 tan\u0131tmaq g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva 28 aprel 1923-c\u00fc ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. G\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi, Az\u0259rbaycan SSR-in ke\u00e7mi\u015f r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan \u018fziz \u018fliyevin ail\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m, u\u015faql\u0131qdan elmi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 insani d\u0259y\u0259rl\u0259r m\u00fchitind\u0259 t\u0259rbiy\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u00fchit onun g\u0259l\u0259c\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 v\u0259 elm\u0259 olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Tibb \u0130nstitutunu f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitir\u0259n Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva, ilk g\u00fcnd\u0259n h\u0259yat\u0131n\u0131 insanlara \u015f\u0259fa verm\u0259y\u0259, onlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruma\u011fa h\u0259sr etmi\u015fdir. Onun tibb sah\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti \u0259sas\u0259n oftalmologiya \u2013 g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur. Elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 daha \u00e7ox s\u0259naye v\u0259 istehsalat \u015f\u0259raitind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n insanlar\u0131n g\u00f6z sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi. Bu, o d\u00f6vrd\u0259 h\u0259m aktual, h\u0259m d\u0259 sosial \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir problem idi.<\/p>\n<p>Akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva g\u00f6rm\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fch\u00fcm elmi i\u015fl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015f, bu sah\u0259d\u0259 bir \u00e7ox yenilikl\u0259r\u0259 imza atm\u0131\u015fd\u0131r. Onun dissertasiyalar\u0131, monoqrafiyalar\u0131 v\u0259 elmi m\u0259qal\u0259l\u0259ri h\u0259m Az\u0259rbaycanda, h\u0259m d\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 m\u0259kan\u0131nda b\u00f6y\u00fck \u0259ks-s\u0259da do\u011furmu\u015fdur. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 bir \u00e7ox istehsalat m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259rinin profilaktikas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 tibbi m\u00fcayin\u0259l\u0259r apar\u0131lm\u0131\u015f, minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n g\u00f6rm\u0259 qabiliyy\u0259ti qorunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Alimlikl\u0259 yana\u015f\u0131, Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m eyni zamanda m\u00fc\u0259llimlik f\u0259aliyy\u0259tini d\u0259 u\u011furla davam etdirmi\u015f, uzun ill\u0259r boyu g\u0259nc h\u0259kiml\u0259rin yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t ay\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. O, tibb elmini yaln\u0131z n\u0259z\u0259riyy\u0259 olaraq deyil, h\u0259m d\u0259 y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 birg\u0259 \u00f6yr\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Onun t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 onu b\u00f6y\u00fck ehtiramla xat\u0131rlay\u0131r, \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259 onun yolunu davam etdirirl\u0259r.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva h\u0259m d\u0259 bir qad\u0131n, bir ana v\u0259 bir h\u0259yat yolda\u015f\u0131 kimi d\u0259 ideal obraz idi. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yat yolda\u015f\u0131 olaraq onun \u00e7iynind\u0259ki m\u0259suliyy\u0259t daha da b\u00f6y\u00fck idi. Amma bu m\u0259suliyy\u0259t onu n\u0259inki z\u0259ifl\u0259tm\u0259di, \u0259ksin\u0259, daha da g\u00fccl\u0259ndirdi. H\u0259m ail\u0259sin\u0259, h\u0259m pe\u015f\u0259sin\u0259, h\u0259m d\u0259 v\u0259t\u0259nin\u0259 sadiqliyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k n\u00fcmun\u0259si kimi yadda qald\u0131.<\/p>\n<p>1985-ci ild\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva aram\u0131zdan ayr\u0131lsa da, onun i\u015f\u0131ql\u0131 obraz\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 ya\u015fay\u0131r. Onun ad\u0131na ucald\u0131lm\u0131\u015f elmi-t\u0259dqiqat institutlar\u0131, m\u0259kt\u0259bl\u0259r, k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r v\u0259 abid\u0259l\u0259r bu b\u00f6y\u00fck alim\u0259 v\u0259 v\u0259t\u0259n f\u0259daisin\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n verdiyi d\u0259y\u0259rin bariz n\u00fcmun\u0259sidir. Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n irsi daim y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 ya\u015fad\u0131l\u0131r, onun xatir\u0259si \u00f6lk\u0259 miqyas\u0131nda ehtiramla yad olunur.<\/p>\n<p>Bu an\u0131m g\u00fcn\u00fcnd\u0259 biz yaln\u0131z bir alimi deyil, h\u0259m d\u0259 bir ziyal\u0131n\u0131, bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 v\u0259 bir ana simvolunu yad edirik. Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n \u00f6m\u00fcr yolu h\u0259r bir g\u0259nc \u00fc\u00e7\u00fcn, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259kiml\u0259r, aliml\u0259r v\u0259 ziyal\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn bir m\u0259kt\u0259bdir. Onun sad\u0259, t\u0259vaz\u00f6kar, eyni zamanda d\u0259rin m\u0259nal\u0131 h\u0259yat\u0131 biz\u0259 \u00f6yr\u0259dir ki, insan\u0131n ger\u00e7\u0259k d\u0259y\u0259ri yaln\u0131z s\u00f6zl\u0259 deyil, \u0259m\u0259ll\u0259, f\u0259dakarl\u0131qla v\u0259 xidm\u0259tl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n \u0259ziz xatir\u0259si h\u0259r zaman q\u0259lbimizd\u0259 ya\u015fayacaq. Onun \u00f6lm\u0259z irsi daim xalq\u0131m\u0131za v\u0259 elm\u0259 xidm\u0259tin parlaq simvolu olaraq xat\u0131rlanacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Nigar Qas\u0131mzad\u0259<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>\u00a0Suraxan\u0131 rayonu, 76 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin \u00a0Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimi <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>15 aprel \u2013 Az\u0259rbaycan\u0131n tibb elmi v\u0259 ziyal\u0131lar tarixind\u0259 \u0259b\u0259di iz qoymu\u015f g\u00f6rk\u0259mli alim, akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fziz q\u0131z\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38171,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38170","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38170","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38170"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38170\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38172,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38170\/revisions\/38172"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38171"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}