{"id":38144,"date":"2025-04-07T21:25:07","date_gmt":"2025-04-07T17:25:07","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=38144"},"modified":"2025-04-07T21:25:07","modified_gmt":"2025-04-07T17:25:07","slug":"sahd%c9%99niz-yatagi-c%c9%99nub-qaz-d%c9%99hlizi-nin-ehtiyat-m%c9%99nb%c9%99yidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38144","title":{"rendered":"\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131 \u201cC\u0259nub qaz d\u0259hlizi\u201d nin ehtiyat m\u0259nb\u0259yidir"},"content":{"rendered":"<p>C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi Az\u0259rbaycan\u0131n liderliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n, Avropaya idxal olunan qaz\u0131n mar\u015frutlar\u0131n\u0131n v\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rinin \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sini asanla\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131yan n\u0259h\u0259ng beyn\u0259lxalq layih\u0259dir. Bu m\u0259qal\u0259 C\u0259nubi Qafqazda lider \u00f6lk\u0259 kimi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi kontekstind\u0259 rolunun t\u0259hlilin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 sferas\u0131nda bu rol \u00f6lk\u0259nin milli iqtisadiyyat\u0131n\u0131n davaml\u0131 inki\u015faf\u0131na t\u0259kan verir v\u0259 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r.\u00a0Bu hadis\u0259 t\u0259kc\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 neft-qaz s\u0259nayesinin deyil,\u00a0 \u00fcmumilikd\u0259\u00a0 xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixind\u0259\u00a0 \u00f6z\u00fcn\u00fcn x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259ti il\u0259 dig\u0259r layih\u0259l\u0259rd\u0259n f\u0259rql\u0259nir. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan \u201cC\u0259nub qaz d\u0259hlizi\u201d layih\u0259sinin h\u0259m t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 v\u0259 apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259si m\u00f6vqeyind\u0259n bu layih\u0259d\u0259 i\u015ftirak edir. \u201cC\u0259nub qaz d\u0259hlizi\u201d layih\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan, T\u00fcrkiy\u0259, Bolqar\u0131stan, Yunan\u0131stan, Albaniya, \u0130taliya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri i\u015ftirak edir. Haz\u0131rda\u00a0 \u00fc\u00e7 Balkan \u00f6lk\u0259si-Bosniya v\u0259 Herseqovina, Xorvatiya v\u0259 Monteneqro layih\u0259y\u0259 qo\u015fulmaq niyy\u0259tind\u0259dir. Y\u0259ni \u201cC\u0259nub qaz d\u0259hlizi\u201d nin \u201cqol\u201d lar\u0131 zaman ke\u00e7dikc\u0259 \u015fax\u0259l\u0259n\u0259c\u0259kdir, \u00e7\u00fcnki Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan qaz\u0131na t\u0259l\u0259bat vard\u0131r. Bu is\u0259 Az\u0259rbaycana qaz ixrac\u0131 imkanlar\u0131n\u0131 getdikc\u0259 daha da\u00a0 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k imkan\u0131 verir.<\/p>\n<p>\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131 \u201cC\u0259nub qaz d\u0259hlizi\u201d nin ehtiyyat m\u0259nb\u0259yidir. Haz\u0131rda burada iki hasilat platformas\u0131 istismar olunur v\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, \u201c\u015eahd\u0259niz Alfa\u201d v\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz Bravo\u201d platformalar\u0131n\u0131 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n qo\u015fa qanad\u0131 da adland\u0131r\u0131rlar. \u201c\u015eahd\u0259niz Alfa\u201d 15 il\u0259 yax\u0131nd\u0131r yata\u011f\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259sinin birinci m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. \u201c\u015eahd\u0259niz Bravo\u201d is\u0259 layih\u0259nin ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 2018-ci ild\u0259 i\u015f\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131ndan hasil edil\u0259n Az\u0259rbaycan qaz\u0131 d\u00fcnya neft-qaz t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sistemind\u0259 yeni v\u0259 \u0259n s\u0259rf\u0259li m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n biri hesab edil\u0259 bil\u0259r.\u00a0 H\u0259m\u00e7inin, \u201cC\u0259nub qaz d\u0259hlizi\u201d Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 ax\u0131d\u0131lan qaz\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n yeni enerji damar\u0131 olmaqla bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayan layih\u0259dir. Bu layih\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin maraqlar balans\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Y\u0259ni layih\u0259nin i\u015ftirak\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259rinin maraqlar\u0131 t\u0259min edilir v\u0259\u00a0 bu da b\u00fct\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259m enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si, h\u0259m d\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259mli amil rolunu icra ed\u0259n \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizin proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lan qaz ehtiyat\u0131 3,5 trilyon kubmetr\u0259 yax\u0131nd\u0131r v\u0259 bu da Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n az\u0131 100 il \u0259rzind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc v\u0259 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259bii qazla t\u0259min etm\u0259k anlam\u0131na g\u0259lir. \u00dcst\u0259lik \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, \u201cAb\u015feron\u201d, \u201c\u00dcmid\u201d, \u201cBab\u0259k\u201d, \u201cQaraba\u011f\u201d, \u201cDan ulduzu\u201d, \u201c\u018f\u015fr\u0259fi\u201d, \u201c\u015eahd\u0259niz-3\u201d v\u0259 dig\u0259r yataqlar da C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin n\u00f6vb\u0259ti inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 ehtiyat bazas\u0131 ola bil\u0259r. C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi \u00f6lk\u0259d\u0259 dig\u0259r qaz yataqlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 t\u0259kan verdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. 2019-2020-ci ill\u0259rd\u0259 \u201cAb\u015feron\u201dqaz-kondensat yata\u011f\u0131, \u201c\u015e\u0259f\u0259q-Asiman\u201d, \u201cBab\u0259k\u201d perspektiv strukturlar\u0131, \u201cQaraba\u011f\u201d, \u201c\u00dcmid\u201d yataqlar\u0131 \u00fczr\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6lk\u0259nin qaz hasilat\u0131nda art\u0131m\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Bu layih\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Avropadak\u0131 strateji m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>2011-ci ild\u0259 Avropa Komissiyas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan X\u0259z\u0259rd\u0259n Avropaya birba\u015fa qaz n\u0259ql ed\u0259n mar\u015frutlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n Birg\u0259 B\u0259yanat imzalay\u0131blar. S\u00f6z\u00fcged\u0259n s\u0259n\u0259d TANAP v\u0259 TAP-la ba\u011fl\u0131 h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015fl\u0259rl\u0259 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin son seqmenti olan Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri X\u0259z\u0259r regionunun qaz\u0131n\u0131 Avropaya \u00a0n\u0259ql etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 in\u015fa edilib. Ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n k\u0259m\u0259rin t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasimi 2016-c\u0131 il may\u0131n 17-d\u0259 Yunan\u0131stan\u0131n Saloniki \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilib v\u0259 tikinti i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.\u00a0 uzunm\u00fcdd\u0259tli qaz sat\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yarad\u0131b. C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin t\u0259m\u0259li 2014-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 qoyulub. \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d qaz-kondensat yata\u011f\u0131n\u0131n tammiqyasl\u0131 i\u015fl\u0259nilm\u0259si, C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, Trans-Anadolu Boru K\u0259m\u0259ri v\u0259 Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri layih\u0259l\u0259ri C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin \u0259sas seqmentl\u0259ri say\u0131l\u0131r.\u00a0TAP k\u0259m\u0259ri 2020-ci il noyabr\u0131n 15-d\u0259 istismara verilib v\u0259 kommersiya f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flama\u011fa haz\u0131r v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilib. H\u0259min il dekabr\u0131n 31-d\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan kommersiya qaz\u0131n\u0131n TAP vasit\u0259sil\u0259 Avropaya t\u0259dar\u00fck\u00fcn\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b. Bununla da, \u00f6lk\u0259miz Avropan\u0131n bazar\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm qaz t\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fcl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>\u201cC\u0259nub\u201d qaz d\u0259hlizi layih\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 n\u00fcfuzu daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nir: \u201cYeni mar\u015frut, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Avropaya qaz t\u0259dar\u00fckl\u0259ri m\u0259nb\u0259l\u0259rini \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259y\u0259, respublikam\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn yeni alternativ mar\u015frutlar a\u00e7ma\u011fa imkan ver\u0259c\u0259k. Bundan \u0259lav\u0259, \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q regional inteqrasiya prosesin\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259kan ver\u0259c\u0259k. \u00d6z\u00fcnd\u0259 C\u0259nub Qafqaz qaz k\u0259m\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si layih\u0259sini, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 TANAP qaz k\u0259m\u0259rinin v\u0259 Avropada TAP qaz k\u0259m\u0259rinin tikintisini birl\u0259\u015fdir\u0259n v\u0259 3500 kilometrd\u0259n d\u0259 uzun m\u0259saf\u0259ni \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u201cC\u0259nub\u201d qaz d\u0259hlizi ist\u0259r geosiyasi, ist\u0259r is\u0259 m\u00fch\u0259ndislik n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n indiy\u0259d\u0259k d\u00fcnyada h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli layih\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Haz\u0131rda \u201cC\u0259nub\u201d qaz d\u0259hlizind\u0259n b\u0259hs olunark\u0259n birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 da, icra\u00e7\u0131s\u0131 da Az\u0259rbaycand\u0131r v\u0259 layih\u0259nin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda Prezident \u0130lham \u018fliyevin siyasi irad\u0259si h\u0259lledici rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259 bu layih\u0259 hesab\u0131na Az\u0259rbaycan \u00f6z qaz\u0131n\u0131 12 \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r.Bunlardan 10-u Avropa \u00f6lk\u0259si v\u0259 8-i A\u0130 \u00fczv\u00fcd\u00fcr. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan tam s\u00fcr\u0259tl\u0259 v\u0259 u\u011furla \u00f6z neftini d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131r. Qaz\u0131m\u0131z\u0131n da art\u0131q bu o dem\u0259kdir ki, sat\u0131\u015f\u0131 da d\u00fcnya miqyas\u0131ndad\u0131r v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 sat\u0131\u015f\u0131 edilir. Bununla da art\u0131q bu sah\u0259d\u0259 u\u011furla sat\u0131\u015f siyas\u0259ti apararaq inteqrasiya edirik.Qaz\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 neftimizin sat\u0131\u015f areal\u0131n\u0131n bu layih\u0259l\u0259r hesab\u0131na sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sinin s\u0259b\u0259bi, bizim xammal\u0131m\u0131z t\u0259miz v\u0259 yararl\u0131 olmas\u0131 s\u0259b\u0259bidir. Bu Layih\u0259 bizim xarici \u0259laq\u0259l\u0259rimiz\u0259, xarici siyas\u0259timiz\u0259 \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir etmi\u015f v\u0259 edir. Bu u\u011furlu layih\u0259nin qurucusu is\u0259 \u0130lham \u018fliyevdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Sevda Mirz\u0259zad\u0259<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Suraxan\u0131 rayonu, 172 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin co\u011frafiya m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi Az\u0259rbaycan\u0131n liderliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n, Avropaya idxal olunan qaz\u0131n mar\u015frutlar\u0131n\u0131n v\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rinin \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sini asanla\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38145,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38144","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38144"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38146,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38144\/revisions\/38146"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}