{"id":38120,"date":"2025-03-31T09:40:37","date_gmt":"2025-03-31T05:40:37","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=38120"},"modified":"2025-03-31T09:40:37","modified_gmt":"2025-03-31T05:40:37","slug":"31-mart-xalqimiza-qarsi-tor%c9%99dil%c9%99n-qanli-faci%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38120","title":{"rendered":"31 Mart &#8211; Xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n qanl\u0131 faci\u0259"},"content":{"rendered":"<p>Xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00dcmummili lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d 1998-ci il 26 mart tarixli f\u0259rman\u0131 il\u0259 h\u0259r il 31 mart-Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc geni\u015f qeyd edilir. Bu g\u00fcn\u00fcn qeyd edilm\u0259sind\u0259 m\u0259qs\u0259d, soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qalm\u0131\u015f g\u00fcnahs\u0131z insanlar\u0131n xatir\u0259sini yad etm\u0259k, uzun ill\u0259r obyektiv qiym\u0259tini almam\u0131\u015f tariximizin t\u0259hrif olunmu\u015f hadis\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131b, n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xarmaq v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259zif\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Tarixi ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, erm\u0259nil\u0259r xarici havadarlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 t\u0259kc\u0259 XX \u0259srd\u0259 xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 d\u00f6rd m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r. 1905-1907, 1918-1920, 1948-1953, 1988-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 deportasiyaya m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, milli m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hv edilmi\u015f, d\u00fc\u015fm\u0259n tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z hesab\u0131na \u0259razil\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259 nail olmu\u015flar.<\/p>\n<p>1917-ci il oktyabr \u00e7evrili\u015find\u0259n sonra az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m plan\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131rma\u011fa ba\u015flayan erm\u0259nil\u0259r \u201c\u0259ks-inqilab\u00e7\u0131larla m\u00fcbariz\u0259\u201d \u015f\u00fcar\u0131 alt\u0131nda 1918-ci ilin 30 mart &#8211; 3 aprel tarixl\u0259rind\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, habel\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131 \u0259razisind\u0259, \u015eamax\u0131, Quba v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 q\u0259zalarda on minl\u0259rl\u0259 dinc sakini m\u0259hz etnik v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirib, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rini da\u011f\u0131d\u0131b, m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rini, m\u0259scid v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131 yerl\u0259-yeksan edib. Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, Nax\u00e7\u0131van, Salyan, \u0130r\u0259van v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0259tll\u0259r, talanlar h\u0259yata ke\u00e7irib, \u0259haliy\u0259 divan tutublar.1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda erm\u0259nil\u0259r \u00fcmumilikd\u0259 50 min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131, 30 mind\u0259n \u00e7ox soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 x\u00fcsusi amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirib, 10 minl\u0259rl\u0259 insan\u0131 do\u011fma yurdlar\u0131ndan qovub, evl\u0259rini yand\u0131r\u0131b, mill-m\u0259d\u0259ni abidl\u0259rimizi m\u0259hv edibl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131n\u0131n 58 k\u0259ndi, Quba q\u0259zas\u0131n\u0131n 122 k\u0259ndi, \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n 24 k\u0259ndi, Qars vilay\u0259tinin 92 k\u0259ndi yerl\u0259-yeksan edilib. \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halisinin say\u0131 1916-c\u0131 ild\u0259 375 min n\u0259f\u0259r oldu\u011fu halda 1922-ci ild\u0259 70 min n\u0259f\u0259r\u0259 endirilmi\u015fdir.<br \/>\n1988-1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259r 200 min n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131 olan indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n insanl\u0131\u011fa yara\u015fmayan v\u0259h\u015filikl\u0259rl\u0259 qovub \u00e7\u0131xard\u0131lar. Sumqay\u0131tda, Bak\u0131da q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da y\u00fczl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z, dinc sakinl\u0259ri q\u0259tl\u0259 yetir\u0259n silahl\u0131 qo\u015fun birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259rkibi d\u0259 \u0259sas\u0259n erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi.<br \/>\nErm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m, deportasiya v\u0259 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz n\u0259tic\u0259sind\u0259 1 milyondan art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan qovularaq m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn h\u0259yat\u0131 ya\u015fama\u011fa m\u0259hkum edilmi\u015fdir. \u018fn d\u0259h\u015f\u0259tlisi odur ki, erm\u0259nil\u0259r 2 milyondan art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirdikl\u0259ri halda, 100 ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u201ct\u00fcrkl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n erm\u0259ni genosidi\u201d haqq\u0131nda b\u00f6htan dolu yalanlar uydururlar.<br \/>\nErm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131mlara h\u0259l\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq Cumhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 siyasi qiym\u0259t verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259hd edilmi\u015fdir. 1918-ci ilin mart ay\u0131nda erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 faci\u0259sinin t\u0259hlili m\u0259qs\u0259dil\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 istintaq komissiyas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015f, soyq\u0131r\u0131m\u0131n miqyas\u0131n\u0131 v\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r faktlar, materiallar toplanm\u0131\u015fd\u0131r. 1919-cu v\u0259 1920-ci ill\u0259rd\u0259 mart ay\u0131n\u0131n 31-i \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u00fcmummilli mat\u0259m g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilmi\u015fdir. Lakin Az\u0259rbaycan Xalq Cumhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutu bu i\u015fin ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131na imkan verm\u0259mi\u015fdir. Erm\u0259nil\u0259rin 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 Qubada v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 a\u015fkar edil\u0259n k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131qlar bir daha t\u0259sdiq edir.<\/p>\n<p>H\u0259min materiallar\u0131n d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259\u00a0 t\u0259dbirl\u0259r bu g\u00fcn d\u0259 davam etdirilir. N\u0259hay\u0259t g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r, ard\u0131c\u0131l h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r \u00f6z b\u0259hr\u0259sini verdi. \u00d6t\u0259n ilin sentyabr ay\u0131n\u0131n 27-d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin n\u00f6vb\u0259ti t\u0259xribatlar\u0131na v\u0259 t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u0259 cavab ver\u0259n M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ordumuz Qalib Ali Ba\u015f Komandan c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259\u00a0 44 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 30 il\u0259 yax\u0131n davam ed\u0259n erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131na son qoydu. \u00d6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc b\u0259rpa edildi. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259ld\u0259 etdiyi bu Tarixi Q\u0259l\u0259b\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rimizin ruhunu \u015fad etdi. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n dediyi kimi, biz \u015f\u0259hidl\u0259rimizin qisas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda ald\u0131q. Bundan sonra b\u00fct\u00fcn xain q\u00fcvv\u0259l\u0259r, b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimiz d\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259r ki, art\u0131q Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 ist\u0259nil\u0259n aqressiyan\u0131 d\u0259rhal v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 d\u0259f etm\u0259k iqtidar\u0131nda olan q\u00fcdr\u0259tli bir d\u00f6vl\u0259tdir.<strong> \u00a0<\/strong>Allah soyq\u0131r\u0131m qurbanlar\u0131na, b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 r\u0259hm\u0259t el\u0259sin.<\/p>\n<p><strong>El\u00e7in Seyfullayev <\/strong><\/p>\n<h4><strong>\u00a0<\/strong><strong>Suraxan\u0131 R\u0130HB-nin\u00a0<\/strong><em><strong>B\u00fclb\u00fcl\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259<\/strong><\/em><strong>\u00a0inzibati \u0259razi dair\u0259si \u00fczr\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si<\/strong><\/h4>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00dcmummili lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d 1998-ci il 26 mart tarixli f\u0259rman\u0131 il\u0259 h\u0259r il 31<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38121,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38120"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38122,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38120\/revisions\/38122"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}