{"id":38117,"date":"2025-03-31T09:35:18","date_gmt":"2025-03-31T05:35:18","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=38117"},"modified":"2025-03-31T09:35:18","modified_gmt":"2025-03-31T05:35:18","slug":"dinc-%c9%99haliy%c9%99-qarsi-tor%c9%99dilmis-cinay%c9%99tl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38117","title":{"rendered":"Dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>Son iki y\u00fcz ild\u0259 Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 bir \u00e7ox \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, faci\u0259l\u0259r v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131, m\u00fcsib\u0259tl\u0259rl\u0259 dolu s\u0259hif\u0259l\u0259r d\u0259 yaz\u0131l\u0131b. Bu d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015fd\u0131. Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 70 il xalq\u0131n qan yadda\u015f\u0131n\u0131 silm\u0259y\u0259 arams\u0131z c\u0259hdl\u0259r g\u00f6st\u0259rils\u0259 d\u0259, bu, m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131 v\u0259 n\u0259hay\u0259t, h\u0259qiq\u0259t an\u0131 yeti\u015fdi.<\/p>\n<p>1918-ci ilin 30 mart v\u0259 3 aprel tarixl\u0259ri aras\u0131nda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Hac\u0131qabul, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur, Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Soveti v\u0259 da\u015fnak erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fl\u0259r.\u00a0 R\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, bu soyq\u0131r\u0131m\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 12 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 amans\u0131zcas\u0131na \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, on minl\u0259rl\u0259 insan itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015finin obyektiv m\u0259nz\u0259r\u0259sini ortaya qoymaq imkan\u0131 yarand\u0131. \u0130ndi uzun ill\u0259r gizli saxlan\u0131lan, \u00fcz\u0259rin\u0259 qada\u011fa qoyulmu\u015f h\u0259qiq\u0259tl\u0259r bir-bir a\u00e7\u0131l\u0131r. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d 1998-ci il 26 mart tarixli F\u0259rman\u0131 il\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 aktlar\u0131na siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259si bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlara, h\u0259qiq\u0259tin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 s\u0259yl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131na t\u0259kan verdi. Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f b\u00fct\u00fcn soyq\u0131r\u0131m\u0131 faci\u0259l\u0259rini qeyd etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 31 Mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc elan edildi.<\/p>\n<p>1918-ci ilin mart soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00f6z amans\u0131zl\u0131\u011f\u0131na v\u0259 miqyas\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 deyil, b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 d\u0259 \u0259n qanl\u0131 faci\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. \u018fll\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259ni c\u0259lladlar\u0131 u\u015faq, qoca, qad\u0131n dem\u0259d\u0259n dinc \u0259halini k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirdil\u0259r. On minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, minl\u0259rl\u0259 l\u0259zgi, y\u0259hudi, rus, avar v\u0259 tal\u0131\u015f milliyy\u0259tin\u0259 m\u0259nsub insanlar\u0131 q\u0131l\u0131ncdan, s\u00fcng\u00fcd\u0259n ke\u00e7irdil\u0259r, diri-diri yand\u0131rd\u0131lar. Milli memarl\u0131q incil\u0259rini, m\u0259kt\u0259bl\u0259ri, x\u0259st\u0259xanalar\u0131, m\u0259scid v\u0259 m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259ri da\u011f\u0131td\u0131lar. Bak\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini xarabal\u0131\u011fa \u00e7evirdil\u0259r. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u0259kc\u0259 Bak\u0131da deyil, \u015eamax\u0131, Quba q\u0259zalar\u0131nda, Qaraba\u011fda, Z\u0259ng\u0259zurda, Nax\u00e7\u0131vanda, L\u0259nk\u0259randa, G\u0259nc\u0259d\u0259 v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla h\u0259yata ke\u00e7irildi.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259min tarixi F\u0259rman\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, planl\u0131 sur\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. Qeyd olunur ki, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi kimi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 bu g\u00fcn onun ax\u0131ra q\u0259d\u0259r h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bilm\u0259diyi q\u0259rarlar\u0131n m\u0259ntiqi davam\u0131 olaraq soyq\u0131r\u0131m\u0131 hadis\u0259l\u0259rin\u0259 siyasi qiym\u0259t verm\u0259k borcunu tarixin h\u00f6km\u00fc kimi q\u0259bul edir.<\/p>\n<p>\u015eamax\u0131da 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rin say\u0131n\u0131n d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259n etibar\u0259n yerli t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar da bir s\u0131ra ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131blar. Onlar\u0131n t\u0259dqiqat\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 (y\u00fcz n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n \u015fahidd\u0259n toplanan xatir\u0259 v\u0259 m\u0259lumatlar) m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, erm\u0259ni cinay\u0259tkarlar\u0131 &#8211; S.\u015eaumyan, S.Lalayev, Z.Arestisyan, T.\u018fmirov v\u0259 A.\u018fmiryan qarda\u015flar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 t\u0259qrib\u0259n 14-16 min, onun 40 k\u0259nd v\u0259 obas\u0131nda 6-8 min n\u0259f\u0259r q\u0259tl\u0259 yetirilib. \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015f\u0259nl\u0259rin say\u0131 is\u0259 18 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox olub.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin, Birinci vitse-prezident Mehriban \u018fliyevan\u0131n v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla \u018fliyevan\u0131n misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri v\u0259 \u0259v\u0259zsiz s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 n\u00fcfuzlu t\u0259\u015fkilatlarla d\u00fczg\u00fcn v\u0259 ard\u0131c\u0131l i\u015fin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si erm\u0259nil\u0259rin uydurma iddialar\u0131 il\u0259 \u0259srl\u0259rl\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f stereotipl\u0259rin v\u0259 yanl\u0131\u015f siyasi yana\u015fmalar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n<p>Soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sini ehtiramla yad edir, onlara Allahdan r\u0259hm\u0259t dil\u0259yirik.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>N\u0259sib \u0130smay\u0131lov<\/strong><\/p>\n<p><strong>B\u00fclb\u00fcl\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259sinin s\u0259dri<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son iki y\u00fcz ild\u0259 Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 bir \u00e7ox \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, faci\u0259l\u0259r v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131, m\u00fcsib\u0259tl\u0259rl\u0259 dolu s\u0259hif\u0259l\u0259r d\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38118,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38117"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38119,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38117\/revisions\/38119"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}