{"id":38111,"date":"2025-03-31T09:26:31","date_gmt":"2025-03-31T05:26:31","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=38111"},"modified":"2025-03-31T09:26:31","modified_gmt":"2025-03-31T05:26:31","slug":"xalqimiza-qarsi-tor%c9%99dilmis-haqsizliqlar-hec-vaxt-unudulmayacaq-v%c9%99-unudulmamalidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=38111","title":{"rendered":"Xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f haqs\u0131zl\u0131qlar he\u00e7 vaxt  unudulmayacaq v\u0259 unudulmamal\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>H\u0259r il 31 Mart tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd edir. Bu g\u00fcn, 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunub.<\/p>\n<p>Soyq\u0131r\u0131m G\u00fcn\u00fc Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259rd\u0259n birinin an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7i-silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n yerli az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f sistemli q\u0131r\u011f\u0131nlar, t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan tarixi \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259si z\u0259ruri olan ciddi insanl\u0131q faci\u0259sidir<\/p>\n<p>1918-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n s\u00fcqutundan sonra yaranan hakimiyy\u0259t bo\u015flu\u011fu v\u0259 siyasi g\u0259rginlikl\u0259r fonunda, Da\u015fnaks\u00fctyun partiyas\u0131n\u0131n silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Bak\u0131 Soveti il\u0259 birg\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 amans\u0131z soyq\u0131r\u0131mlar h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir. Mart\u0131n sonunda ba\u015flayan h\u00fccumlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 minl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insan \u2014 qad\u0131nlar, u\u015faqlar, qocalar v\u0259 m\u00fclki \u0259hali x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Mart ay\u0131nda ba\u015flanan bu soyq\u0131r\u0131m zaman\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 \u0259traf k\u0259ndl\u0259rd\u0259 minl\u0259rl\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259ddarl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, evl\u0259r v\u0259 m\u0259scidl\u0259r yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, m\u0259d\u0259ni v\u0259 tarixi abid\u0259l\u0259r da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. R\u0259smi v\u0259 qeyri-r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, yaln\u0131z Bak\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 12 mind\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259lak olmu\u015fdur. Bak\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, \u015eamax\u0131, Quba, L\u0259nk\u0259ran, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur, Qaraba\u011f v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdir. Qubada apar\u0131lan k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131qlar qaz\u0131nt\u0131lar\u0131 zaman\u0131 tap\u0131lm\u0131\u015f insan skeletl\u0259ri bu d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259nin real s\u00fcbutlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n bu soyq\u0131r\u0131m\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u0259halini qorxu alt\u0131nda saxlamaq, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131ndan qovmaq v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 aparmaq idi.<\/p>\n<p>1998-ci ild\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin f\u0259rman\u0131 il\u0259 31 Mart tarixi Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc elan edildi. H\u0259min g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n h\u0259r il bu faci\u0259nin qurbanlar\u0131 an\u0131l\u0131r, m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259r, konfranslar v\u0259 xatir\u0259 m\u0259rasiml\u0259ri ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>31 Mart Soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u0259kc\u0259 tariximizin faci\u0259li s\u0259hif\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 birliy\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu faci\u0259ni unutmamaq, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq v\u0259 bel\u0259 hadis\u0259l\u0259rin bir daha t\u0259krarlanmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r k\u0259s m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc \u2014 xalq\u0131m\u0131z\u0131n yadda\u015f\u0131nda silinm\u0259z iz qoyan, milli birlik v\u0259 h\u0259mr\u0259yliy\u0259 \u00e7a\u011f\u0131ran m\u00fch\u00fcm g\u00fcnd\u00fcr. Biz bu g\u00fcn\u00fc yad ed\u0259r\u0259k, tariximizin ac\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259rini xat\u0131rlay\u0131r, eyni zamanda g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 \u00fcmidl\u0259 bax\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 1917-ci il Rusiya \u0130nqilab\u0131ndan sonra C\u0259nubi Qafqazda yaranm\u0131\u015f siyasi qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131qdan istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7i t\u0259\u015fkilatlar\u0131 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n &#8220;Da\u015fnaks\u00fctyun&#8221; partiyas\u0131) az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tin\u0259 ke\u00e7mi\u015fl\u0259r. Bak\u0131 Sovetinin r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n bol\u015fevikl\u0259r v\u0259 da\u015fnaklar \u00f6z siyasi maraqlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 s\u0131radan \u00e7\u0131xarma\u011f\u0131 v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 erm\u0259ni siyasi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259min etm\u0259yi qar\u015f\u0131lar\u0131na m\u0259qs\u0259d qoymu\u015fdular.<\/p>\n<p>Eyni taleyi \u015eamax\u0131, Quba, Qusar, L\u0259nk\u0259ran, Salyan, K\u00fcrd\u0259mir, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259l\u0259rinin dinc \u0259halisi d\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 Qubada apar\u0131lan arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 a\u015fkar olunan k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131qlar bu cinay\u0259tin maddi s\u00fcbutudur. Quba soyq\u0131r\u0131m\u0131 m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131nda tap\u0131lm\u0131\u015f qal\u0131qlar, qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar da daxil olmaqla, m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin x\u00fcsusi v\u0259h\u015filikl\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirildiyini s\u00fcbut edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 bu k\u00fctl\u0259vi terrorun \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda etnik v\u0259 dini z\u0259mind\u0259 nifr\u0259t, Erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin &#8220;B\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan&#8221; yaratmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131b \u00e7\u0131xarmaq siyas\u0259tidir. Bak\u0131 v\u0259 dig\u0259r m\u00fch\u00fcm b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t u\u011frunda apar\u0131lan m\u00fcbariz\u0259d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 r\u0259qib q\u00fcvv\u0259 kimi s\u0131radan \u00e7\u0131xarmaqdan ibar\u0259tdir. X\u00fcsusil\u0259 Bak\u0131 neft s\u0259nayesin\u0259 n\u0259zar\u0259t v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 sahibkarlar\u0131, tacirl\u0259ri s\u0131radan \u00e7\u0131xarmaq plan\u0131 onlar\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rind\u0259n biri idi.<\/p>\n<p>Quba k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131nda a\u015fkarlanan qal\u0131qlar v\u0259 apar\u0131lan ekspertizalar 1918-ci ild\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dil\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n dan\u0131lmaz s\u00fcbutlar\u0131d\u0131r. Bunun r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 t\u0259qdim olunmas\u0131, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n haqq s\u0259sinin e\u015fidilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck add\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>\u018flav\u0259 olaraq qeyd edim ki, bu c\u00fcr tarixi hadis\u0259l\u0259rin i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 tan\u0131d\u0131lmas\u0131 t\u0259kc\u0259 ke\u00e7mi\u015fd\u0259 ba\u015f ver\u0259n faci\u0259l\u0259rin unudulmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bel\u0259 cinay\u0259tl\u0259rin t\u0259krarlanmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, Prezident \u0130lham \u018fliyevin &#8220;Soyq\u0131r\u0131m\u0131n 100 illiyi&#8221; il\u0259 ba\u011fl\u0131 imzalad\u0131\u011f\u0131 s\u0259r\u0259ncam bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilir. Bu t\u0259dbirl\u0259r yaln\u0131z tarix\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 bir mesajd\u0131r: xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f haqs\u0131zl\u0131qlar he\u00e7 vaxt unudulmayacaq v\u0259 unudulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Sonda \u0259lav\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim ki, bu faktlar\u0131n daha geni\u015f beyn\u0259lxalq platformalarda tan\u0131d\u0131lmas\u0131, filml\u0259r, s\u0259n\u0259dli layih\u0259l\u0259r, beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha da geni\u015f i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. Bu, h\u0259m tarix qar\u015f\u0131s\u0131nda, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda borcumuzdur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Aynur \u018fkb\u0259rova<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Suraxan\u0131 rayonu, D. M\u0259mm\u0259dzad\u0259 ad\u0131na 232 \u2116li tam orta m\u0259kt\u0259bin informatika m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r il 31 Mart tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd edir. Bu g\u00fcn, 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38112,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38111","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38111"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38113,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38111\/revisions\/38113"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38112"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}