{"id":37985,"date":"2025-02-24T16:26:49","date_gmt":"2025-02-24T12:26:49","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=37985"},"modified":"2025-02-24T16:26:49","modified_gmt":"2025-02-24T12:26:49","slug":"yasanmis-facie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=37985","title":{"rendered":"YA\u015eANMI\u015e FAC\u0130\u018f"},"content":{"rendered":"<p>26 fevral\u2026\u018flb\u0259tt\u0259,bu tarixi ki\u00e7ikd\u0259n b\u00f6y\u00fcy\u0259 h\u0259r birimiz\u00a0 \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 an\u0131r\u0131q.1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri v\u0259 rus ordusunun 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Xocal\u0131da d\u0259h\u015f\u0259tli q\u0259tliam t\u00f6r\u0259dildi.<\/p>\n<p>Xocal\u0131 Qaraba\u011f\u0131n g\u00f6z b\u0259b\u0259yi,q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin tarixi olan ki\u00e7ik \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimizd\u0259n biri idi.1991-ci ilin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nan\u00a0 bu \u015f\u0259h\u0259r aylarla\u00a0 at\u0259\u015f alt\u0131nda qalm\u0131\u015fd\u0131r. Qaraba\u011fda olan yegan\u0259 hava liman\u0131n\u0131n Xocal\u0131da yerl\u0259\u015fm\u0259si d\u0259 onun strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tini art\u0131r\u0131rd\u0131. Yollar ba\u011flanm\u0131\u015f, elektrik enerjisi v\u0259 rabit\u0259 k\u0259silmi\u015fdir. \u015e\u0259h\u0259ri t\u0259rk etm\u0259k ist\u0259y\u0259n\u00a0 g\u00fcnahs\u0131z \u0259hali erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir. Statistikaya g\u00f6r\u0259 Xocal\u0131da 613 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 487 n\u0259f\u0259r a\u011f\u0131r yaralanm\u0131\u015f, 1275 n\u0259f\u0259r \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 150 n\u0259f\u0259rin taleyi h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u0259lum deyil. 63 u\u015faq amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir. Bu m\u0259nfur d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rin etdikl\u0259rini saymaqla bitm\u0259z. Bu faci\u0259nin \u0259n a\u011f\u0131r t\u0259r\u0259fi is\u0259 yaln\u0131z \u00f6d\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rin deyil, sa\u011f qalanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011fr\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n g\u00f6zl\u0259rind\u0259ki k\u0259d\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 silinm\u0259yib.<\/p>\n<p>Xocal\u0131da sa\u011f qalanlar\u0131n ill\u0259r sonra dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131n\u0131 e\u015fitdikd\u0259 insan d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259lir. Xocal\u0131 sakini olmu\u015f v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri\u00a0 S\u0259limova Z\u0259nur\u0259nin dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131n\u0131 dinl\u0259dikd\u0259n sonra bir anl\u0131q g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnd\u0259 canlanan m\u0259nz\u0259r\u0259 qan\u0131m\u0131 dondurdu. 4-5 ay\u0131n g\u0259lini olan Z\u0259nur\u0259nin \u015fahidi oldu\u011fu hadis\u0259l\u0259r insanl\u0131\u011fa s\u0131\u011fmayan m\u00fcsib\u0259tl\u0259r idi. O vur\u011fulay\u0131rd\u0131 ki, elektrik enerjisinin k\u0259silm\u0259sin\u0259 baxmayaraq h\u0259r yer ayd\u0131nl\u0131q idi. S\u0259b\u0259bi is\u0259 m\u0259lumdur, \u0259trafa od vurmu\u015fdular, yan\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilmi\u015f, top at\u0259\u015fi a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Camaat\u0131n ah-nal\u0259si, yax\u0131nlar\u0131n\u0131n he\u00e7 birini tapa bilm\u0259m\u0259si, \u015faxtal\u0131 gec\u0259d\u0259 me\u015f\u0259d\u0259 donaraq g\u00f6zl\u0259m\u0259k\u2026bunlara baxmayaraq, onlar h\u0259l\u0259 d\u0259 h\u0259r \u015feyin g\u00f6z\u0259l olaca\u011f\u0131na inan\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>Dig\u0259r \u015fahidl\u0259rd\u0259n biri olan\u00a0 F\u0259rman Q\u0259z\u0259nf\u0259r o\u011flu M\u0259mm\u0259dovun dedikl\u0259ri d\u0259 \u00e7ox ac\u0131d\u0131r. \u201cHe\u00e7 n\u0259 yeyib i\u00e7m\u0259d\u0259n 3 g\u00fcn dondurucu soyuqda qald\u0131q. Sonra erm\u0259nil\u0259r\u0259 \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fck. Bizi v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 d\u00f6y\u0259r\u0259k \u018fsg\u0259ran polis b\u00f6lm\u0259sin\u0259 g\u0259tirdil\u0259r. Orada bizi zirz\u0259mid\u0259 10 g\u00fcn boyunca saxlad\u0131lar. Orada t\u0259xmin\u0259n 20-30 adam var idi. H\u0259bsxana g\u00f6z\u0259t\u00e7il\u0259ri h\u0259r g\u00fcn bizi polad d\u0259y\u0259n\u0259kl\u0259 d\u00f6y\u00fcr, g\u0259nc qad\u0131nlara t\u0259cav\u00fcz edirdil\u0259r. Qida t\u0259minat\u0131m\u0131z da yox idi. O vaxt u\u015faq idim, qorxudan a\u011flad\u0131qda erm\u0259nil\u0259r m\u0259ni yer\u0259 y\u0131x\u0131b t\u0259pikl\u0259 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 d\u00f6y\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u00f6yr\u0259kl\u0259rim x\u0259st\u0259di. 10 g\u00fcn sonra azad edildik. 1996-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r tibbi m\u00fcalic\u0259 ald\u0131m. Erm\u0259nil\u0259r evimizi, b\u00fct\u00fcn malm\u00fclk\u00fcm\u00fcz\u00fc talad\u0131lar.\u201d \u015eahidl\u0259rin ifad\u0259l\u0259rini dinl\u0259dikc\u0259 h\u0259min gec\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n he\u00e7 bir zaman ke\u00e7m\u0259y\u0259c\u0259yini anlay\u0131r\u0131q. Ax\u0131 bu v\u0259h\u015filikl\u0259ri insan \u00f6vlad\u0131 nec\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259rdi?!<\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 olan m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, 1997-ci ild\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 elmi ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259\u00a0 \u015fahid ifad\u0259l\u0259ri toplanaraq m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259rd\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan tarix\u00e7il\u0259ri v\u0259 h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar\u0131 beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r aparm\u0131\u015flar v\u0259 bu i\u015fl\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 davam edir. H\u0259m\u00e7inin, Xocal\u0131 \u015fahidl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edibl\u0259r. Faci\u0259nin h\u0259r yerd\u0259 tan\u0131d\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bununla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259yibl\u0259r. Paytaxt\u0131m\u0131zda\u00a0 Xocal\u0131 Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Abid\u0259si in\u015fa edilib v\u0259 h\u0259r il burada an\u0131m t\u0259dbirl\u0259ri ke\u00e7irilir. Bununla yana\u015f\u0131 bir s\u0131ra xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259, T\u00fcrkiy\u0259, AB\u015e, Almaniya, Meksika, Pakistan v\u0259 s. Xocal\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sin\u0259 abid\u0259l\u0259r qoyulub.<\/p>\n<p>Bu d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259nin bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00fctl\u0259vi q\u0259tl olaraq tan\u0131nmas\u0131na baxmayaraq, bu h\u00fccuma g\u00f6r\u0259 cavabdeh olanlar indiy\u0259d\u0259k m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb edilm\u0259yibl\u0259r. 2019-cu ilin noyabr\u0131nda Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyan\u0131n bu q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 \u201ca\u011f yalan\u201d adland\u0131raraq bunun \u201caz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6zl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dildiyini\u201dbildirib v\u0259 hadis\u0259ni t\u0259kzib edib.<\/p>\n<p>Human Rights Watch Xocal\u0131 faci\u0259sini Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259h\u015filikl\u0259rd\u0259n biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndirib. Avropa \u015euras\u0131, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131, Pakistan, Meksika, Kolumbiya, \u00c7exiya, Sudan, Peru v\u0259 s. Xocal\u0131 hadis\u0259l\u0259rini soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 cinay\u0259t kimi tan\u0131y\u0131blar. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, h\u0259l\u0259 d\u0259 bu q\u0259tliam\u0131 tan\u0131mayan \u00f6lk\u0259l\u0259r var.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 \u0130lham \u018fliyev Xocal\u0131 faci\u0259sinin\u00a0 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131d\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcbl\u0259r. Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nmas\u0131, beyn\u0259lxalq tribunalarda m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259dal\u0259tin b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Bu faci\u0259 h\u0259r birimizi d\u0259rind\u0259n yaralad\u0131, amma azadl\u0131q e\u015fqimizi, i\u015f\u011falla bar\u0131\u015fmaz m\u00f6vqeyimizi sars\u0131da bilm\u0259di. 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n sava\u015f\u0131nda q\u0259hr\u0259man o\u011fullar\u0131m\u0131z Xocal\u0131 qatill\u0259rini m\u0259hv etm\u0259kl\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n qan\u0131n\u0131 yerd\u0259 qoymad\u0131lar.\u00a0 \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 Xocal\u0131 rayonunun 9 k\u0259ndi Erm\u0259nistan i\u015f\u011fal\u0131ndan azad olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Do\u011frudur,bu g\u00fcn biz bu sevinci ya\u015fasaq bel\u0259, ke\u00e7mi\u015fi \u0259sla unutmamal\u0131y\u0131q. G\u0259l\u0259c\u0259yi qurma\u011f\u0131n \u0259n ba\u015fl\u0131ca yolu ke\u00e7mi\u015f tariximizi d\u00fczg\u00fcn bilm\u0259kdir. Bacard\u0131qca bu tarixi \u00f6lk\u0259 xaricin\u0259 \u00e7\u0131xartmaqd\u0131r. H\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r ac\u0131 bir tarix olsa da, erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri bu amans\u0131zl\u0131qlar\u0131 tan\u0131tmaq bizim borcumuzdur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>R\u0259him\u0259 \u0130sbatova<\/p>\n<p>Suraxan\u0131 rayonu, 172 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimi<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>26 fevral\u2026\u018flb\u0259tt\u0259,bu tarixi ki\u00e7ikd\u0259n b\u00f6y\u00fcy\u0259 h\u0259r birimiz\u00a0 \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 an\u0131r\u0131q.1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Erm\u0259nistan<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37986,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-37985","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37985","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37985"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37987,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37985\/revisions\/37987"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/37986"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}