{"id":37911,"date":"2025-01-21T14:55:06","date_gmt":"2025-01-21T10:55:06","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=37911"},"modified":"2025-01-21T14:55:06","modified_gmt":"2025-01-21T10:55:06","slug":"20-yanvar-faci%c9%99sinin-35-ci-ildonumu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=37911","title":{"rendered":"20 Yanvar faci\u0259sinin 35-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fc"},"content":{"rendered":"<p>1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259, Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda SSR\u0130 qo\u015funlar\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n b\u0259zi rayonlar\u0131na daxil olaraq, misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bir q\u0259tliam t\u00f6r\u0259tdi. H\u0259rbi texnika v\u0259 silahlarla silahlanm\u0131\u015f qo\u015funlar dinc \u0259halini at\u0259\u015f\u0259 tutaraq, k\u00fctl\u0259vi q\u0259till\u0259r t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Bu faci\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 d\u0259rin iz qoymu\u015f, milli m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259nin \u0259n qanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi yadda\u015flara h\u0259kk olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131 SSR\u0130-d\u0259 siyasi v\u0259 iqtisadi b\u00f6hran d\u00f6vr\u00fc idi. Bu b\u00f6hranlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00a0respublikalarda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycanda, azadl\u0131q arzular\u0131 g\u00fccl\u0259nmi\u015fdi. 1988-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131 v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si daha da alovland\u0131. Erm\u0259nil\u0259r Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan ay\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259xribatlar t\u00f6r\u0259dir, erm\u0259ni separat\u00e7\u0131lar\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 g\u0259rginliyi art\u0131r\u0131rd\u0131. Bununla yana\u015f\u0131, Sovet hakimiyy\u0259ti bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259ni q\u0259sd\u0259n k\u0259skinl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n diqq\u0259tini daxili probleml\u0259rd\u0259n yay\u0131nd\u0131rmaq ist\u0259yirdi.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 yaln\u0131z Qaraba\u011f u\u011frunda deyil, h\u0259m d\u0259 \u00f6z milli h\u00fcquqlar\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131. K\u00fctl\u0259vi etiraz aksiyalar\u0131 v\u0259 mitinql\u0259r Sovet r\u0259hb\u0259rliyini narahat edirdi. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n bu m\u00fcbariz\u0259si Sovetl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131rd\u0131, \u00e7\u00fcnki m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259kat\u0131 dig\u0259r milli respublikalara da t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rdi. Bu \u015f\u0259raitd\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi Az\u0259rbaycan\u0131n milli dir\u0259ni\u015fini zor g\u00fcc\u00fcn\u0259 bo\u011fmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldi.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-da Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 qo\u015fun yeridilm\u0259si bar\u0259d\u0259 gizli q\u0259rar q\u0259bul edildi. H\u0259min g\u00fcn ax\u015fam saatlar\u0131nda SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259sinin (DTK) \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 Az\u0259rbaycan Televiziyas\u0131n\u0131n enerji blokunu partladaraq \u0259halini informasiya m\u0259nb\u0259yind\u0259n m\u0259hrum etdil\u0259r. Bu, Bak\u0131 \u0259halisinin g\u0259l\u0259c\u0259k hadis\u0259l\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz qalmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.<\/p>\n<p>Yanvar\u0131n 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259, saat 23:30 rad\u0259l\u0259rind\u0259 Sovet ordusunun tank v\u0259 h\u0259rbi texnikalar\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 daxil oldu. \u015e\u0259h\u0259r k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259 ya\u015fayan m\u00fclki \u0259hali, qad\u0131nlar, u\u015faqlar v\u0259 qocalar a\u011f\u0131r texnika v\u0259 avtomat silahlar\u0131ndan at\u0259\u015f\u0259 tutuldu. Dinc \u0259halinin f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan\u0131ndan x\u0259b\u0259ri olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn insanlar haz\u0131rl\u0131qs\u0131z yaxaland\u0131lar. H\u0259rbi texnika yolu ba\u011flayan insanlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 s\u00fcr\u00fcld\u00fc, at\u0259\u015f a\u00e7\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00e7oxlu sayda insan \u015f\u0259hid oldu.<\/p>\n<p>H\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 147 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 744 n\u0259f\u0259r yaraland\u0131, 841 n\u0259f\u0259r is\u0259 qanunsuz olaraq h\u0259bs edildi. \u00d6l\u0259nl\u0259r aras\u0131nda u\u015faqlar, qad\u0131nlar v\u0259 ya\u015fl\u0131 insanlar da var idi. Sovet ordusu yaln\u0131z Bak\u0131da deyil, Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 qanl\u0131 \u0259m\u0259liyyatlar h\u0259yata ke\u00e7irdi. \u018fhalinin m\u0259n\u0259vi ruhunu q\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259sd\u0259n m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 v\u0259h\u015filikl\u0259r t\u00f6r\u0259dildi.<\/p>\n<p>Qanl\u0131 Yanvar faci\u0259si beyn\u0259lxalq h\u00fcququn v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pozuldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Sovet r\u0259hb\u0259rliyi f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin t\u0259tbiq edilm\u0259sin\u0259 dair q\u0259rar\u0131 yaln\u0131z yanvar\u0131n 20-d\u0259, y\u0259ni h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259d\u0259n sonra elan etdi. Bu, insan h\u00fcquqlar\u0131na qar\u015f\u0131 q\u0259sd v\u0259 beyn\u0259lxalq konvensiyalar\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131 idi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 bu q\u0259tliama qar\u015f\u0131 d\u0259rhal reaksiya verdi. Yanvar\u0131n 21-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rin\u0259 milyonlarla insan ax\u0131\u015faraq \u015f\u0259hidl\u0259rin xatir\u0259sin\u0259 ehtiram\u0131n\u0131 bildirdi. Xalq h\u0259mr\u0259yliyinin g\u00fcc\u00fc Sovet r\u0259hb\u0259rliyini daha da narahat etdi v\u0259 bu hadis\u0259l\u0259r milli azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sinin s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259sin\u0259 t\u0259kan verdi.<\/p>\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tind\u0259 geni\u015f \u0259ks-s\u0259da do\u011furdu. Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rin insan h\u00fcquqlar\u0131 m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar bu hadis\u0259ni insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 cinay\u0259t adland\u0131rd\u0131lar. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev m\u0259tbuat konfrans\u0131 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, Sovet ordusunun v\u0259h\u015filiyini q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 pisl\u0259di v\u0259 bu cinay\u0259tl\u0259ri if\u015fa etdi. \u018fliyev xalq\u0131n milli-azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259r\u0259k onun haqq s\u0259sini d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>20 Yanvar Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259sinin \u0259n \u015f\u0259r\u0259fli v\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu hadis\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 xalq\u0131m\u0131z m\u00fcst\u0259qillik \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck bir b\u0259d\u0259l \u00f6d\u0259m\u0259li oldu\u011funu anlad\u0131. \u015e\u0259hidl\u0259rimizin q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 milli ruhun m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sinin g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Bu g\u00fcn h\u0259r il yanvar\u0131n 20-d\u0259 \u015e\u0259hidl\u0259r Xiyaban\u0131 ziyar\u0259t edilir, \u015f\u0259hidl\u0259rin xatir\u0259si ehtiramla yad olunur.<\/p>\n<p>20 Yanvar faci\u0259si Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131, musiqisi v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259tind\u0259 geni\u015f \u0259ks olunub. Bu hadis\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f \u015feirl\u0259r, romanlar v\u0259 musiqi \u0259s\u0259rl\u0259ri yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259ri bu faci\u0259nin a\u011fr\u0131-ac\u0131s\u0131n\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>20 Yanvar faci\u0259si t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yox, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 azadl\u0131q u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan xalqlar\u0131n tarixind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259sidir. Bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan xalq\u0131 daha q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcst\u0259qillik yolunda ir\u0259lil\u0259mi\u015f v\u0259 1991-ci ild\u0259 \u00f6z d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etmi\u015fdir. \u015e\u0259hidl\u0259rimizin xatir\u0259si xalq\u0131m\u0131z\u0131n yadda\u015f\u0131nda \u0259b\u0259di ya\u015fayacaq v\u0259 onlar\u0131n f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131 he\u00e7 vaxt unudulmayacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u015e\u0259rif H\u00fcseynov<\/strong><\/p>\n<p><strong>Suraxan\u0131 rayonu, M.Mehdiyev ad\u0131na 280 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259, Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda SSR\u0130 qo\u015funlar\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 v\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37912,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-37911","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37911","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37911"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37911\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37913,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37911\/revisions\/37913"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/37912"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37911"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37911"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37911"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}