{"id":37723,"date":"2024-11-26T12:16:26","date_gmt":"2024-11-26T08:16:26","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=37723"},"modified":"2024-11-26T12:16:26","modified_gmt":"2024-11-26T08:16:26","slug":"cop-29-iqlim-diplomatiyasinda-donus-noqt%c9%99sidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=37723","title":{"rendered":"COP 29 iqlim diplomatiyas\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259sidir"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan iki h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 n\u00fcfuzlu t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n olan Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131na (COP29) ev sahibliyi etdi. Bu m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbir Az\u0259rbaycan\u0131n liderlik qabiliyy\u0259tini v\u0259 beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzunu bir daha n\u00fcmayi\u015f etdirdi. Az\u0259rbaycan bu geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259dbirin \u00f6hd\u0259sind\u0259n u\u011furla g\u0259ldi. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir infrastrukturu, t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q t\u0259cr\u00fcb\u0259si v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik bax\u0131m\u0131ndan t\u0259minatl\u0131 m\u00fchiti t\u0259dbirin u\u011furla ke\u00e7m\u0259sinin \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biri oldu. Bu konfrans t\u0259kc\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u00fczakir\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yeni k\u00f6rp\u00fcl\u0259r qurmaq bax\u0131m\u0131ndan da \u0259h\u0259miyy\u0259tli idi. B\u00fct\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259rin yekdillikl\u0259 COP29-un y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkilin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycana r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr elan olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259si bunun bariz g\u00f6st\u0259ricisidir. Az\u0259rbaycan 80 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6k\u00fcm\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n, 76 mind\u0259n \u00e7ox i\u015ftirak\u00e7\u0131n\u0131n qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 t\u0259dbir\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li ev sahibliyi etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 qonaqlardan m\u00fcsb\u0259t r\u0259y almaqdan q\u00fcrur duyur. Prezident \u0130lham \u018fliyevin dediyi kimi, yekdil q\u0259rarla ev sahibliyi ed\u0259c\u0259k \u00f6lk\u0259 kimi se\u00e7ilm\u0259k bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259r\u0259fdir v\u0259 biz bunu g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz i\u015fl\u0259r\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n ya\u015f\u0131l enerji sah\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259timiz\u0259 h\u00f6rm\u0259t \u0259lam\u0259ti hesab edirik.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik\u201d \u015f\u00fcar\u0131n\u0131 r\u0259hb\u0259r tutan Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fsiz vasit\u0259\u00e7i kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n q\u0259r\u0259zsiz apar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131 yaratd\u0131. B\u00fct\u00fcn proses boyu biz inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin, x\u00fcsusil\u0259 ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin v\u0259 \u0259n az inki\u015faf etmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin ehtiyaclar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alan n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f etdik. \u00c7\u00fcnki onlar iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcn\u00fc da\u015f\u0131y\u0131rlar v\u0259 ekzistensial t\u0259hl\u00fck\u0259 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. Biz h\u0259m\u00e7inin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 idar\u0259\u00e7iliyi il\u0259 daha da a\u011f\u0131rla\u015fan ekoloji probleml\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n xalqlar v\u0259 regionlar il\u0259 h\u0259mr\u0259ylik n\u00fcmayi\u015f etdirdik.\u00a0 Az\u0259rbaycan apard\u0131\u011f\u0131 intensiv \u00e7oxt\u0259r\u0259fli diplomatiya n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r g\u00f6zl\u0259ntil\u0259ri \u00fcst\u0259l\u0259di. Bak\u0131 Maliyy\u0259 m\u0259qs\u0259di il\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 2035-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r 300 milyard dollar ayr\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131la\u015fman\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na nail oldu. Bu raz\u0131la\u015fma inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin f\u0259sadlar\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev Bak\u0131 nailiyy\u0259tini \u00e7oxt\u0259r\u0259fliliyin t\u0259nt\u0259n\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirib. Eyni zamanda, t\u0259dbird\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 s\u00fclh\u00fcn qlobal iqlim f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lmaz rolu vur\u011fulan\u0131b.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, 2015-ci ild\u0259n b\u0259ri ilk d\u0259f\u0259 olaraq COP29-da Paris Sazi\u015finin 6-c\u0131 madd\u0259si tam \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259k v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirildi. Bununla ba\u011fl\u0131 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 COP29 S\u0259drliyinin \u00f6n\u0259m verdiyi \u0259sas prioritet m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri idi. 6-c\u0131 madd\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yekdillikl\u0259 q\u0259bul edil\u0259n q\u0259rarlar \u0259traf m\u00fchitin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc, \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 karbon bazarlar\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259mliyini t\u0259min etm\u0259kd\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayacaq. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, 6-c\u0131 madd\u0259 \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q qlobal olaraq mitiqasiya t\u0259dbirl\u0259rini, y\u0259ni emissiyalar\u0131n azald\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259k. Bir \u00f6lk\u0259d\u0259 emissiyalar\u0131n azald\u0131lmas\u0131 hesab\u0131na karbon bazarlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259td\u0259 emissiyalar\u0131n \u00e7ox olmas\u0131n\u0131 tarazla\u015fd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn olacaq. H\u0259m\u00e7inin bu q\u0259rarlar real, \u0259lav\u0259, t\u0259sdiql\u0259n\u0259 v\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259 bil\u0259n emissiya azalmalar\u0131 v\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmalar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 onlar\u0131n qlobal iqlim investisiyalar\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq etm\u0259k potensial\u0131n\u0131 da ortaya \u00e7\u0131xaracaq.<\/p>\n<p>COP29-un yekununda q\u0259bul olunan dig\u0259r q\u0259rarla Qlobal Adaptasiya H\u0259d\u0259fi s\u0259n\u0259di il\u0259 Bak\u0131 Adaptasiya Yol X\u0259rit\u0259si yarad\u0131ld\u0131. H\u0259m\u00e7inin n\u00f6vb\u0259ti COP sessiyalar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 adaptasiya \u00fczr\u0259 y\u00fcks\u0259ks\u0259viyy\u0259li Bak\u0131 dialoqu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lacaq. Bu, inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin maraqlar\u0131na uy\u011fun olaraq, adaptasiya m\u0259s\u0259l\u0259sinin h\u0259r il COP-larda m\u00fczakir\u0259 olunmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan COP29-da d\u00fcnya diplomatiya tarixin\u0259 \u00f6z ad\u0131n\u0131 yazd\u0131rd\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda d\u0259rinl\u0259\u015f\u0259n qlobal q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 baxmayaraq m\u00fczakir\u0259l\u0259rin axar\u0131n\u0131 ortaq m\u00f6vqey\u0259 do\u011fru y\u00f6nl\u0259ndir\u0259 bilm\u0259k v\u0259 m\u0259ntiqi sonlu\u011fa g\u0259tirib \u00e7\u0131xarmaq idi. Bel\u0259 bir m\u00fcr\u0259kk\u0259b diplomatiya labirintinin i\u00e7\u0259risind\u0259 u\u011furla manevr ed\u0259r\u0259k yekun raz\u0131la\u015fmaya nail olmaq iqlim diplomatiyas\u0131n\u0131n \u0259n \u00fcst s\u0259viyy\u0259si say\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>AB\u015e prezidenti Baydenin t\u0259brik b\u0259yanat\u0131 da Az\u0259rbaycan\u0131n nec\u0259 u\u011furlu bir i\u015f\u0259 imza atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha t\u0259sdiq etdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 qarayaxma kampaniyalar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 icra\u00e7\u0131lar\u0131, konfrans\u0131n u\u011furla ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 mane olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif yollarla s\u0259y g\u00f6st\u0259rs\u0259l\u0259r d\u0259, xalq\u0131m\u0131z v\u0259 d\u00f6vl\u0259timiz 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 oldu\u011fu kimi, birlik, h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 m\u00fcdriklik n\u00fcmayi\u015f etdirdi. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259mr\u0259yliyi v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin q\u0259tiyy\u0259tli siyas\u0259ti bu qarayaxma kampaniyalar\u0131n\u0131n iflasa u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha ortaya qoydu. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259ld\u0259 etdiyi bu u\u011fur yaln\u0131z t\u0259\u015fkilati bacar\u0131qlar\u0131n deyil, h\u0259m d\u0259 milli irad\u0259nin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn g\u00f6st\u0259ricisidir. Bu birlik \u00f6lk\u0259mizin beyn\u0259lxalq t\u0259zyiql\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirdi. Dostlar\u0131m\u0131z bu u\u011fura \u00fcr\u0259kd\u0259n sevindil\u0259r, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimizin \u00fcmidl\u0259ri pu\u00e7 oldu. B\u00fct\u00fcn bunlar is\u0259 onu g\u00f6st\u0259rir ki, COP29 m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7at\u0131b, Az\u0259rbaycan g\u0259l\u0259c\u0259k COP-lar\u0131n da u\u011furlu olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsb\u0259t presedent yarad\u0131b. Bir s\u00f6zl\u0259, Bak\u0131da q\u0259bul olunan q\u0259rarlar qlobal iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si say\u0131la bil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Hac\u0131bala Abdulla<\/strong><\/p>\n<p><strong>Suraxan\u0131 rayonu, 281 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan iki h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 n\u00fcfuzlu t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n olan Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37724,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-37723","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37723","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37723"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37723\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37725,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37723\/revisions\/37725"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/37724"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}