{"id":37708,"date":"2024-11-25T11:01:53","date_gmt":"2024-11-25T07:01:53","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=37708"},"modified":"2024-11-25T11:01:53","modified_gmt":"2024-11-25T07:01:53","slug":"az%c9%99rbaycanin-%c9%99n-yuks%c9%99k-dag-rayonu-olan-k%c9%99lb%c9%99c%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=37708","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k da\u011f rayonu olan K\u0259lb\u0259c\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>K\u0259lb\u0259c\u0259r, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim tarixini v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n unikal bir b\u00f6lg\u0259dir. \u201cK\u0259lb\u0259c\u0259r\u201d toponimi q\u0259dim t\u00fcrk dilind\u0259 \u201c\u00e7ay \u00fcst\u00fcnd\u0259 qala\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 verir v\u0259 b\u00f6lg\u0259nin co\u011frafi m\u00f6vqeyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir. T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131 boyunca d\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f q\u0259dim s\u00fcni ma\u011faralar K\u0259lb\u0259c\u0259rin h\u0259m m\u00fcdafi\u0259, h\u0259m d\u0259 m\u0259skunla\u015fma bax\u0131m\u0131ndan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etdiyini g\u00f6st\u0259rir. Arxeoloji t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 30 min ild\u0259n \u00e7ox ya\u015f\u0131 olan q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri a\u015fkarlanm\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u0259sk\u0259nl\u0259r t\u0259kc\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f yeri deyil, h\u0259m d\u0259 ibtidai insan\u0131n formala\u015fma m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rinin \u015fahididir. Qaya t\u0259svirl\u0259ri v\u0259 q\u0259dim t\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259ri bu b\u00f6lg\u0259nin t\u00fcrkl\u00fcy\u00fcn v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin be\u015fiyi oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yir. Qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svirl\u0259rd\u0259 t\u0259svir edil\u0259n ov s\u0259hn\u0259l\u0259ri, heyvanlar v\u0259 \u015famanl\u0131q rituallar\u0131, ibtidai c\u0259miyy\u0259tin iqtisadi v\u0259 sosial h\u0259yat\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir.<\/p>\n<p>K\u0259lb\u0259c\u0259r h\u0259m\u00e7inin dini bax\u0131mdan da m\u00fch\u00fcm m\u0259kand\u0131r. Buradak\u0131 da\u015f abid\u0259l\u0259r at\u0259\u015fp\u0259r\u0259stlik, xristianl\u0131q v\u0259 VII \u0259srd\u0259n etibar\u0259n \u0130slam\u0131n b\u00f6lg\u0259d\u0259ki inki\u015faf\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir. \u201cT\u00fcrk q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131\u201d ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan m\u0259zarl\u0131qlar Al\u0131b\u0259yli, Zar v\u0259 dig\u0259r k\u0259ndl\u0259rin \u0259razisind\u0259dir. Bu q\u0259biristanl\u0131qlarda m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259r\u0259 aid q\u0259bir\u00fcst\u00fc fiqurlar, qo\u00e7 v\u0259 at heyk\u0259ll\u0259ri a\u015fkar edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k da\u011f rayonu olan K\u0259lb\u0259c\u0259r, m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m t\u0259bii g\u00f6z\u0259llikl\u0259r\u0259 v\u0259 z\u0259ngin resurslara malikdir. Rayonun \u0259razisi 3054 kvadrat kilometr t\u0259\u015fkil edir v\u0259 \u0259sas\u0259n da\u011fl\u0131q relyefd\u0259n ibar\u0259tdir. \u018fn y\u00fcks\u0259k zirv\u0259l\u0259r Cam\u0131\u015fda\u011f (3724 m) v\u0259 D\u0259lida\u011fd\u0131r (3616 m). Rayonun q\u0259rb s\u0259rh\u0259dl\u0259ri Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 il\u0259, \u015fimalda Da\u015fk\u0259s\u0259n v\u0259 G\u00f6yg\u00f6l, \u015f\u0259rqd\u0259 A\u011fdam v\u0259 Xocal\u0131, c\u0259nubda is\u0259 La\u00e7\u0131n rayonlar\u0131 il\u0259 h\u0259ms\u0259rh\u0259ddir. K\u0259lb\u0259c\u0259r h\u0259m d\u0259 mineral resurslar bax\u0131m\u0131ndan z\u0259ngindir. Rayonun t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda \u0130stisu mineral bulaqlar\u0131 x\u00fcsusil\u0259 se\u00e7ilir. Bu bulaqlar\u0131n t\u0259rkibi y\u00fcks\u0259k m\u00fcalic\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malikdir v\u0259 b\u00f6lg\u0259nin iqtisadi \u0259h\u0259miyy\u0259tini art\u0131r\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, K\u0259lb\u0259c\u0259r q\u0131z\u0131l, civ\u0259 v\u0259 dig\u0259r metallarla z\u0259ngin yataqlara sahibdir.<\/p>\n<p>T\u0259bii resurslar\u0131n yan\u0131nda K\u0259lb\u0259c\u0259rin f\u00fcsunkar t\u0259bi\u0259ti d\u0259 diqq\u0259t\u0259layiqdir. B\u00f6lg\u0259nin 30 mind\u0259n \u00e7ox hektar me\u015f\u0259lik sah\u0259si, z\u0259ngin flora v\u0259 faunas\u0131, Alag\u00f6ll\u0259r, Qarag\u00f6l v\u0259 Zalxa g\u00f6l\u00fc kimi t\u0259bii g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri turizm potensial\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. K\u0259lb\u0259c\u0259r h\u0259m\u00e7inin T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131 v\u0259 onun qollar\u0131 il\u0259 z\u0259ngindir ki, bu da b\u00f6lg\u0259nin su ehtiyatlar\u0131n\u0131 strateji bax\u0131mdan vacib edir.<\/p>\n<p>1930-cu ild\u0259 inzibati rayon statusu alm\u0131\u015f K\u0259lb\u0259c\u0259r, i\u015f\u011fala q\u0259d\u0259r 53 478 n\u0259f\u0259r \u0259haliy\u0259 ev sahibliyi edirdi. Rayonda 1 \u015f\u0259h\u0259r, 1 q\u0259s\u0259b\u0259, 145 k\u0259nd v\u0259 55 inzibati \u0259razi dair\u0259si m\u00f6vcud idi. 1993-c\u00fc ilin 2 aprel tarixind\u0259 Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri K\u0259lb\u0259c\u0259ri i\u015f\u011fal etdi. \u0130\u015f\u011fal n\u0259tic\u0259sind\u0259 511 n\u0259f\u0259r h\u0259lak oldu, 321 n\u0259f\u0259r \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc v\u0259 ya itkin d\u00fc\u015fd\u00fc. Rayon \u0259halisi respublikan\u0131n 56 m\u00fcxt\u0259lif rayonunda m\u00fcv\u0259qq\u0259ti m\u0259skunla\u015fma\u011fa m\u0259cbur edildi.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u011fal ill\u0259rind\u0259 b\u00f6lg\u0259nin tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259ri m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hv edildi. Erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259ri K\u0259lb\u0259c\u0259rin 97 m\u0259kt\u0259bini, 43 klubunu, 9 x\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131 v\u0259 onlarla m\u0259d\u0259niyy\u0259t obyektini talan etmi\u015f, ekoloji terror t\u00f6r\u0259tmi\u015fdir. BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 822 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259si K\u0259lb\u0259c\u0259rin d\u0259rhal azad edilm\u0259sini t\u0259l\u0259b ets\u0259 d\u0259, Erm\u0259nistan bu q\u0259rar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259di v\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t d\u0259 t\u0259dbir g\u00f6rm\u0259di.<\/p>\n<p>2020-ci ilin V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. M\u00fcharib\u0259nin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259rin \u015fimal\u0131nda strateji y\u00fcks\u0259klikl\u0259r azad edildi. Bu, Erm\u0259nistan q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Basarke\u00e7\u0259r-K\u0259lb\u0259c\u0259r yolundan istifad\u0259sini m\u0259hdudla\u015fd\u0131rd\u0131. 10 noyabr 2020-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanata \u0259sas\u0259n, K\u0259lb\u0259c\u0259r 25 noyabr tarixind\u0259 i\u015f\u011faldan azad edildi. Prezident \u0130lham \u018fliyev bu hadis\u0259ni tarixi \u0259dal\u0259tin v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n irad\u0259sinin t\u0259nt\u0259n\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdir. Azadl\u0131qdan sonra K\u0259lb\u0259c\u0259rin ekologiyas\u0131 v\u0259 infrastrukturu \u00fcz\u0259rind\u0259ki da\u011f\u0131nt\u0131lar g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u0259 s\u0259rildi. Erm\u0259nil\u0259r b\u00f6lg\u0259ni t\u0259rk ed\u0259rk\u0259n evl\u0259ri v\u0259 me\u015f\u0259l\u0259ri yand\u0131rm\u0131\u015f, ekologiyaya ciddi ziyan vurmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Azadl\u0131qdan sonra K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 b\u0259rpa i\u015fl\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u00fcr\u0259tl\u0259 ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. To\u011fanal\u0131-K\u0259lb\u0259c\u0259r-\u0130stisu avtomobil yolunun tikintisi b\u00f6lg\u0259nin iqtisadi v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tini art\u0131racaq. Yol \u00fcz\u0259rind\u0259 5 tunelin in\u015fas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r ki, bu tunell\u0259r da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k n\u0259qliyyat\u0131 asanla\u015fd\u0131racaq. B\u00f6lg\u0259d\u0259ki ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131 da diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. Yan\u015faq, Zallar v\u0259 Zar k\u0259ndl\u0259rind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 ail\u0259nin m\u0259skunla\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rdi evl\u0259r, m\u0259kt\u0259bl\u0259r v\u0259 u\u015faq ba\u011f\u00e7alar\u0131 in\u015fa edilir. Yeni yarad\u0131lan m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcasir ya\u015fay\u0131\u015f standartlar\u0131na uy\u011fun binalar, ictimai m\u0259kanlar v\u0259 ya\u015f\u0131ll\u0131qlar n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. K\u0259lb\u0259c\u0259rin enerji potensial\u0131ndan istifad\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 su elektrik stansiyas\u0131 yenid\u0259n qurulmu\u015fdur. \u201c\u00c7\u0131raq-1\u201d, \u201c\u00c7\u0131raq-2\u201d v\u0259 dig\u0259r su elektrik stansiyalar\u0131 b\u00f6lg\u0259nin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min edir.<\/p>\n<p>31 iyul 2023-c\u00fc ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev 25 noyabr tarixini K\u0259lb\u0259c\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri g\u00fcn\u00fc elan etdi. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rini qeyd etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lam\u0259tdar bir add\u0131m oldu. H\u0259r il bu tarix, h\u0259m azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sinin \u015f\u0259r\u0259fini, h\u0259m d\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259rin b\u0259rpas\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Prezidentin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259rin azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n q\u0259hr\u0259manlar &#8220;K\u0259lb\u0259c\u0259rin azad olunmas\u0131na g\u00f6r\u0259&#8221; medal\u0131 il\u0259 t\u0259ltif edilmi\u015fdir. Bu medal onlar\u0131n igidlikl\u0259rinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p>K\u0259lb\u0259c\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u00fcn, irad\u0259sinin v\u0259 z\u0259f\u0259rinin simvoludur. Bu g\u00fcn, K\u0259lb\u0259c\u0259r azadl\u0131q ruhunu, milli birliyi v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirir. Rayonun b\u0259rpas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259r yaln\u0131z iqtisadi deyil, h\u0259m d\u0259 milli kimliyimizin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u015e\u0259rif H\u00fcseynov<\/strong><\/p>\n<p><strong>Suraxan\u0131 rayonu, M.Mehdiyev ad\u0131na 280 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u0259lb\u0259c\u0259r, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim tarixini v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n unikal bir b\u00f6lg\u0259dir. \u201cK\u0259lb\u0259c\u0259r\u201d toponimi q\u0259dim t\u00fcrk dilind\u0259 \u201c\u00e7ay \u00fcst\u00fcnd\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37709,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-37708","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37708"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37708\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37710,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37708\/revisions\/37710"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/37709"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}