{"id":37690,"date":"2024-11-20T10:06:54","date_gmt":"2024-11-20T06:06:54","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=37690"},"modified":"2024-11-20T10:06:54","modified_gmt":"2024-11-20T06:06:54","slug":"agdamin-tarixi-elmi-arxeoloji-%c9%99h%c9%99miyy%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=37690","title":{"rendered":"A\u011fdam\u0131n tarixi, elmi-arxeoloji \u0259h\u0259miyy\u0259ti"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;A\u011fdam&#8221; q\u0259dim t\u00fcrk dilind\u0259 &#8220;Ki\u00e7ik qala&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 verir: Bu s\u00f6z\u00fcn etimologiyas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif versiyalar s\u0259sl\u0259nir. T\u00fcrk q\u0259bil\u0259l\u0259ri d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rd\u0259n m\u00fcdafi\u0259 olunmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 \u00e7ox vaxt d\u00fcz\u0259nlik yerl\u0259rd\u0259 ki\u00e7ik qalalar in\u015fa edibl\u0259r. Sonradan \u201cA\u011fdam\u201d k\u0259lm\u0259sinin \u201ci\u015f\u0131ql\u0131, a\u011f bina\u201d anlam\u0131 qazand\u0131\u011f\u0131 da bildirilir. Bu ad\u0131n yeni m\u0259na k\u0259sb etm\u0259sinin \u0259sl s\u0259b\u0259bini XVIII \u0259srd\u0259 P\u0259nah\u0259li xan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 a\u011f da\u015fdan ev tikdirm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. H\u0259min ev bir-biri il\u0259 h\u0259mah\u0259ng olan tikilil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t b\u00fct\u00f6v bir kompleks &#8211; a\u011f imar\u0259t idi. Dig\u0259r bir versiyaya g\u00f6r\u0259, A\u011fdam s\u00f6z\u00fc Aquen (Aluen) ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nin ad\u0131n\u0131n zamanla d\u0259yi\u015fmi\u015f formas\u0131d\u0131r. Aluen B\u0259rd\u0259nin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda idi. Lakin Aluenin d\u0259qiq yeri indiy\u0259 kimi he\u00e7 k\u0259s\u0259 m\u0259lum deyil. Govurqalan\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 bir \u0259razi indi d\u0259 &#8220;\u018flv\u0259nd&#8221; d\u0259r\u0259si adlan\u0131r, bu da \u00e7ox g\u00fcman Aluen s\u00f6z\u00fcn\u00fcn qism\u0259n d\u0259yi\u015filmi\u015f formas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fn maraql\u0131 c\u0259h\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Aquen s\u00f6z\u00fcn\u00fcn A\u011fdamla n\u0259 vaxt \u0259v\u0259z olunmas\u0131d\u0131r. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259m Aquen, h\u0259m d\u0259 A\u011fdam toponomik ad\u0131 t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6z olub, co\u011frafi m\u0259kanla daha s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. Aquen ad\u0131n\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi m\u0259nsub oldu\u011fu Alban d\u00f6vl\u0259tinin ad\u0131 il\u0259 eyni k\u00f6kd\u0259n qaynaqlan\u0131r. Aquen ad\u0131ndak\u0131 \u201caqu\u201d s\u00f6z\u00fc t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 \u201cequ\u201d, \u201ceyi\u201d kimi i\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k, \u201cyax\u015f\u0131\u201d, \u201cxo\u015f\u201d, \u201cm\u00fclayim\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Addak\u0131 \u201cen\u201d morf\u0131mi is\u0259 Alban ad\u0131ndak\u0131 \u201cban\u201d, \u201cvan\u201d s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 sinonim olaraq m\u0259nas\u0131 \u201cm\u0259kan\u201d, \u201cyurd\u201d kimi ifad\u0259 olunur. Onda bu deyil\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259n bel\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259k olar ki, Aquen ad\u0131n\u0131n m\u0259nas\u0131 \u201cyax\u015f\u0131, xo\u015f, m\u00fclayim m\u0259kan, yurd&#8221; dem\u0259kdi.<\/p>\n<p>A\u011fdam rayonu, 1930-cu ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Rayonun yarad\u0131lmas\u0131, b\u00f6lg\u0259nin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131 v\u0259 idar\u0259etm\u0259sini asanla\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dini g\u00fcd\u00fcrd\u00fc. H\u0259min ild\u0259 A\u011fdam rayonu m\u00fcst\u0259qil bir inzibati vahid kimi t\u0259sis edildi. Bu d\u00f6vrd\u0259 rayon, m\u00fcst\u0259qil k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 s\u0259naye istehsal\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Rayon yarad\u0131ld\u0131qdan sonra, burada k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, x\u00fcsusil\u0259 \u00fcz\u00fcm\u00e7\u00fcl\u00fck v\u0259 pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q sah\u0259l\u0259rind\u0259 geni\u015f inki\u015faf ba\u015f verdi. Eyni zamanda, A\u011fdam m\u0259d\u0259ni v\u0259 ictimai h\u0259yat\u0131n m\u0259rk\u0259zi oldu. Sah\u0259si 1094 kvadrat km olan rayonun relyefi \u0259sas\u0259n d\u00fcz\u0259nlik, qism\u0259n da\u011fl\u0131qd\u0131r. A\u011fdam rayonu Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim, f\u00fcsunkar t\u0259bi\u0259tli torpa\u011f\u0131 olan Qaraba\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u2013 Qaraba\u011f da\u011f silsil\u0259sinin \u015fimal-\u015f\u0259rq \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259, K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131n\u0131n q\u0259rbind\u0259 yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>A\u011fdam\u0131n \u0259razisi q\u0259dim insanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm bir m\u0259kand\u0131r. Bu b\u00f6lg\u0259d\u0259ki arxeoloji tap\u0131nt\u0131lar, tarixin m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 insanlar\u0131n burada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyini s\u00fcbut edir. A\u011fdam v\u0259 \u0259traf\u0131nda apar\u0131lan arxeoloji qaz\u0131nt\u0131larda m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259r\u0259 aid ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259ri, m\u0259sk\u0259nl\u0259r v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri a\u015fkar edilmi\u015fdir. Bu, b\u00f6lg\u0259nin minillikl\u0259r boyu insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdiyi bir yer oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Rayonun \u0259razisind\u0259 XX \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq apar\u0131lan arxeoloji t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri zaman\u0131 m\u0259lum olmu\u015fdur ki, A\u011fdam\u0131n \u0259razisi q\u0259dim insanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biridir. Arxeoloji t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n oldu ki, ilk q\u0259dim insanlar rayon \u0259razisind\u0259 alt\u0131-s\u0259kkiz min il bundan \u0259vv\u0259l, y\u0259ni, Eneolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (e.\u0259. IV-VI minilliyi \u0259hat\u0259 edir, \u201cmisda\u015f\u201d d\u00f6vr\u00fc adlan\u0131r) ya\u015fam\u0131\u015f, q\u0259dim \u0259kin\u00e7ilik v\u0259 maldarl\u0131q m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 b\u0259l\u0259d olmu\u015flar. Burdan tap\u0131lan tax\u0131l v\u0259 \u00fcz\u00fcm d\u0259n\u0259l\u0259ri bir daha s\u00fcbut etmi\u015fdir ki, yerli \u0259hali oturaq h\u0259yat ke\u00e7irmi\u015f v\u0259 y\u00fcks\u0259k \u0259kin\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 malik olmu\u015fdur. Arxeoloqlar \u00dcz\u0259rlikt\u0259p\u0259d\u0259 apard\u0131qlar\u0131 t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 tap\u0131lan maddi-m\u0259d\u0259niyy\u0259t qal\u0131qlar\u0131na \u0259saslanaraq qeyd edirl\u0259r ki, bura Qafqazda ilk \u015f\u0259h\u0259r tipli ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni v\u0259 Zaqafqaziyada \u0259n z\u0259ngin abid\u0259l\u0259ri olan yerl\u0259rd\u0259n biri olmu\u015fdur. Bu t\u0259p\u0259, q\u0259dim insanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259rk\u0259zi olaraq tan\u0131n\u0131r v\u0259 burada apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar b\u00f6lg\u0259nin tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsi haqq\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259lumatlar t\u0259qdim edir. \u00dcz\u0259rlikt\u0259p\u0259, neolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n ba\u015flayaraq m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259kan kimi tan\u0131n\u0131r. Burada tap\u0131lan maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri, insanlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131n\u0131, m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259tl\u0259rini v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tini \u0259ks etdirir. T\u0259dqiqatlar zaman\u0131 burada q\u0259dim keramika, al\u0259t v\u0259 dig\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259t qal\u0131qlar\u0131 a\u015fkar edilmi\u015fdir. Bu tap\u0131nt\u0131lar, b\u00f6lg\u0259nin tarixi inki\u015faf\u0131n\u0131 v\u0259 insan f\u0259aliyy\u0259tini g\u00f6st\u0259rir. Son ill\u0259rd\u0259 \u00dcz\u0259rlikt\u0259p\u0259 v\u0259 \u0259traf\u0131nda daha geni\u015f arxeoloji t\u0259dqiqatlar apar\u0131l\u0131r. Bu t\u0259dqiqatlar, b\u00f6lg\u0259nin tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin daha d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dini g\u00fcd\u00fcr. \u00dcz\u0259rlikt\u0259p\u0259, A\u011fdam\u0131n tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsinin z\u0259nginliyini n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir yerdir. Bu c\u00fcr abid\u0259l\u0259rin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim tarixinin daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f hadis\u0259l\u0259ri ba\u015flayandan A\u011fdam burada c\u0259r\u0259yan ed\u0259n hadis\u0259l\u0259rin episentri olub. M\u00f6vcud d\u00f6vl\u0259tini q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 qurmu\u015f Erm\u0259nistan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 1988-ci ilin fevral\u0131ndan ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 ilk olaraq m\u0259hz A\u011fdam rayonu c\u0259lb olundu. M\u00fcharib\u0259nin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck a\u011f\u0131rl\u0131qlar A\u011fdam \u0259halisinin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. 1988-ci ild\u0259 Em\u0259nistandak\u0131 d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131ndan, daha sonra ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259ki isti ocaqlar\u0131ndan qovulan on minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 da i\u015f\u011fal olunmazdan \u00f6nc\u0259 A\u011fdam rayonunda m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>1992-ci ild\u0259n rus ordusuna arxalanan Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri A\u011fdama olan h\u00fccumlar\u0131 daha da intensivl\u0259\u015fdirdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 1993-c\u00fc il iyulun 23-d\u0259 A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259ri s\u00fcquta u\u011frad\u0131.<\/p>\n<p>A\u011fdam\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 rayonun demoqrafik v\u0259 sosial-iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi. \u0130\u015f\u011fal n\u0259tic\u0259sind\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan evl\u0259rini t\u0259rk etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131. \u0130\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 A\u011fdam\u0131n m\u0259d\u0259ni irsinin bir \u00e7ox abid\u0259l\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n dini v\u0259 tarixi yerl\u0259r ziyan g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n<p>1992-ci ild\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri respublikam\u0131z\u0131n \u0259razil\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na istiqam\u0259tl\u0259nmi\u015f h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n miqyas\u0131n\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r geni\u015fl\u0259ndirmi\u015fdil\u0259r. Lakin he\u00e7 bir beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat ham\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015f verm\u0259kd\u0259 olan v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259 tapdalayan bu i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 obyektiv qiym\u0259t verm\u0259di. Do\u011frudur, m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 BMT-nin, AT\u018fT-in, Avropa Birliyinin bu bar\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259tnam\u0259l\u0259ri, b\u0259yanatlar\u0131 meydana \u00e7\u0131xd\u0131, bununla bel\u0259, h\u0259min s\u0259n\u0259dl\u0259r m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259qiqi s\u0259b\u0259bl\u0259rini d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirmir, t\u0259cav\u00fczkarla t\u0259cav\u00fcz\u0259 m\u0259ruz qalan t\u0259r\u0259f aras\u0131nda he\u00e7 bir f\u0259rq qoymurdu. 1993-c\u00fc il iyulun 29-da BMT 853 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etdi. Bu Q\u0259tnam\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara son verm\u0259yi, erm\u0259ni qo\u015funlar\u0131n\u0131n A\u011fdam\u0131 v\u0259 son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 i\u015f\u011fal etdiyi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131ndan geri \u00e7\u0259kilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edirdi. Q\u0259tnam\u0259, h\u0259m\u00e7inin 822 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259y\u0259 d\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edirdi. AT\u018fT-in Minsk qrupunun 9 \u00f6lk\u0259si ad\u0131ndan da bu \u201ch\u00fccum q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 pisl\u0259nmi\u015f\u201d, \u201ci\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259n qo\u015funlar\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f etmi\u015fdir\u201d. Lakin Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi beyn\u0259lxalq q\u0259rarlara tabe olmaqdan yay\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan Cenevr\u0259 Konvensiyalar\u0131 il\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259rini kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozaraq, A\u011fdam rayonunda co\u011frafi adlar\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, oradak\u0131 m\u00fclkiyy\u0259tin talan edilm\u0259si v\u0259 \u0259razil\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi qeyri-qanuni \u0259m\u0259ll\u0259r t\u00f6r\u0259dib. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmu\u015f rayonlar\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 sakinl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259nin t\u00f6r\u0259dilm\u0259si Erm\u0259nistan\u0131n \u0259sl niyy\u0259tinin h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz v\u0259 i\u015f\u011fal yolu \u0259razi \u0259ld\u0259 edilm\u0259si oldu\u011funu qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir. Bu pozuntular, A\u011fdam rayonu da daxil olmaqla, i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan \u0259razil\u0259rd\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir. Erm\u0259nistan, A\u011fdam rayonunda co\u011frafi adlar\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si kimi qeyri-qanuni \u0259m\u0259ll\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir. Bu, b\u00f6lg\u0259nin tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsinin silinm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f bir c\u0259hd idi. \u0130\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, yerli \u0259halinin m\u00fclkiyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 geni\u015fmiqyasl\u0131 talan v\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131lar ba\u015f vermi\u015fdir. Bu, insanlar\u0131n evl\u0259rini, torpaqlar\u0131n\u0131 v\u0259 dig\u0259r m\u00fclkl\u0259rini itirm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. \u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r, m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zonas\u0131ndak\u0131 \u0259razil\u0259ri yand\u0131raraq, ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131 pozmu\u015f v\u0259 b\u00f6lg\u0259nin iqtisadiyyat\u0131na ciddi ziyan vurmu\u015fdur.<\/p>\n<p>2020-ci il 27 sentyabrda ba\u015falayan \u201c44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259\u201d 10 noyabr 2020-ci il tarixli b\u0259yanat, Az\u0259rbaycan, Erm\u0259nistan v\u0259 Rusiya aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f bir raz\u0131la\u015fma il\u0259 bitdi. Bu b\u0259yanat, 2020-ci ilin sentyabr\u0131nda ba\u015flayan m\u00fcharib\u0259nin sona \u00e7atmas\u0131 v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin nizamlanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dini g\u00fcd\u00fcrd\u00fc. B\u0259yanat\u0131n m\u00fch\u00fcm m\u0259qamlar\u0131ndan biri d\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin A\u011fdam rayonundan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u0259yanat, at\u0259\u015fk\u0259sin elan olunmas\u0131n\u0131 v\u0259 m\u00fcharib\u0259nin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yir. Bu, b\u00f6lg\u0259d\u0259ki g\u0259rginliyin azald\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacib idi. B\u0259yanatda, Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin A\u011fdam rayonundan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 konkret m\u00fcdd\u0259tl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpa edilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f bir add\u0131md\u0131r. B\u0259yanat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259, Rusiya s\u00fclh q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin b\u00f6lg\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. A\u011fdam\u0131n azad edilm\u0259si, Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsinin qorunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan da \u00f6n\u0259mlidir.<\/p>\n<p>2020-ci il noyabr\u0131n 26-da \u201cA\u011fdam\u0131n azad olunmas\u0131na g\u00f6r\u0259\u201d medal\u0131 t\u0259sis edildi. M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan, Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin\u00a0 5790 h\u0259rbi qulluq\u00e7usu \u201cA\u011fdam\u0131n azad olunmas\u0131na g\u00f6r\u0259\u201d medal\u0131 il\u0259 t\u0259ltif olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f A\u011fdam erm\u0259ni vandalizmin \u015fahididir.\u00a0 A\u011fdam\u0131 Qafqaz\u0131n Xirosimas\u0131 da adland\u0131r\u0131rlar. Erm\u0259nistan q\u0259sd\u0259n m\u0259d\u0259ni v\u0259 dini abid\u0259l\u0259rimzi vandalizm\u0259 m\u0259ruz qoymu\u015f, t\u0259hqir v\u0259 qar\u0259t etmi\u015fdir. Prezident \u0130lham \u018fliyevin 31 iyul 2023-c\u00fc il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259ri \u00fczr\u0259 \u015f\u0259h\u0259r g\u00fcnl\u0259ri t\u0259sis edilmi\u015fdir. S\u00f6z\u00fcged\u0259n S\u0259r\u0259ncama \u0259sas\u0259n 20 noyabr A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259ri g\u00fcn\u00fc kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n olub.<\/p>\n<p>2021-ci 28 may tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tin\u0259 t\u0259qdim olunmu\u015f Ba\u015f Plan \u0259sas\u0131nda A\u011fdam b\u0259rpa olunur. \u015e\u0259h\u0259rin \u00f6z\u00fcnd\u0259 5 m\u0259h\u0259ll\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Haz\u0131rda 2-ci m\u0259h\u0259ll\u0259d\u0259 66 binan\u0131n tikinti i\u015fl\u0259ri ba\u015flay\u0131b. A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u0259l\u0259n ilin pay\u0131z\u0131nda ilk k\u00f6\u00e7 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bundan sonra paralel olaraq dig\u0259r m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 tikinti i\u015fl\u0259ri apar\u0131lacaq. Haz\u0131rda A\u011fdamda 3 k\u0259ndd\u0259\u00a0 &#8211; K\u0259ng\u0259rli, X\u0131d\u0131rl\u0131, Sar\u0131cal\u0131da b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259ri davam edir. A\u011fdam rayonunda dig\u0259r k\u0259ndl\u0259r \u00fczr\u0259 layih\u0259l\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>G\u00fcl\u0259r Salmanova<\/strong><\/p>\n<p><strong>Suraxan\u0131 rayonu, 270 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;A\u011fdam&#8221; q\u0259dim t\u00fcrk dilind\u0259 &#8220;Ki\u00e7ik qala&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 verir: Bu s\u00f6z\u00fcn etimologiyas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif versiyalar s\u0259sl\u0259nir. T\u00fcrk q\u0259bil\u0259l\u0259ri d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rd\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37691,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-37690","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37690"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37692,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37690\/revisions\/37692"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/37691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}