{"id":37687,"date":"2024-11-20T10:03:41","date_gmt":"2024-11-20T06:03:41","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=37687"},"modified":"2024-11-20T10:03:41","modified_gmt":"2024-11-20T06:03:41","slug":"20-noyabr-agdam-s%c9%99h%c9%99ri-gunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=37687","title":{"rendered":"20 noyabr-A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259ri g\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"<p>A\u011fdam, Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n bir \u015f\u0259h\u0259rdir. A\u011fdam tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. A\u011fdam, \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00e7oxsayl\u0131 tarixi abid\u0259l\u0259ri, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 ticar\u0259t sah\u0259sind\u0259 inki\u015faf etmi\u015f bir \u015f\u0259h\u0259r olmu\u015fdur. A\u011fdam\u0131n tarixi \u00e7ox q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin bir ke\u00e7mi\u015f\u0259 malikdir. A\u011fdam\u0131n tarixi, \u0259srl\u0259r boyu Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259ki dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r kimi, m\u00fcxt\u0259lif m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin v\u0259 sivilizasiyalar\u0131n izl\u0259rini da\u015f\u0131y\u0131r. \u018fvv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 A\u011fdam \u0259razisind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif etnik qruplar ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. \u015e\u0259h\u0259rin ad\u0131 ilk d\u0259f\u0259 XVI \u0259srd\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 qeyd olunmu\u015fdur. Bu d\u00f6vrd\u0259 A\u011fdam\u0131n \u0259razisi, Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olub.<\/p>\n<p>A\u011fdam, XVIII \u0259srd\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 m\u00fch\u00fcm bir ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si idi. \u015e\u0259h\u0259r, XVII \u0259srin sonlar\u0131ndan ba\u015flayaraq b\u00f6lg\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rl\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u015eu\u015fa il\u0259 s\u0131x ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri qurmu\u015fdur.<\/p>\n<p>XIX \u0259srd\u0259, Rus \u0130mperiyas\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqaz\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 A\u011fdam Rusiyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil oldu. 1828-ci ild\u0259 imzalanan T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay S\u00fclh M\u00fcqavil\u0259si il\u0259, A\u011fdam v\u0259 dig\u0259r Qaraba\u011f torpaqlar\u0131 Rusiyan\u0131n n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7di. Bu d\u00f6vrd\u0259 \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisi artma\u011fa ba\u015flad\u0131 v\u0259 onun inki\u015faf\u0131 daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259ndi.<\/p>\n<p>XX \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259 A\u011fdam, ticar\u0259t v\u0259 s\u0259naye bax\u0131m\u0131ndan inki\u015faf etmi\u015f bir \u015f\u0259h\u0259r idi. \u015e\u0259h\u0259r \u0259halisi \u0259sas\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t idi, h\u0259m\u00e7inin burada erm\u0259ni v\u0259 rus icmalar\u0131 da var idi. A\u011fdamda z\u0259ngin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 \u00fcz\u00fcm\u00e7\u00fcl\u00fck inki\u015faf etmi\u015fdi. H\u0259m\u00e7inin \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. A\u011fdam\u0131n \u0259sas bazarlar\u0131, h\u0259m yerli \u0259halinin, h\u0259m d\u0259 xarici ticar\u0259t\u00e7il\u0259rin m\u0259rk\u0259zi olmu\u015fdu.<\/p>\n<p>Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 A\u011fdam daha da inki\u015faf etdi v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u00fcz\u00fcm\u00e7\u00fcl\u00fck v\u0259 \u015f\u0259rab\u00e7\u0131l\u0131q sah\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fcasir texnologiyalar t\u0259tbiq olundu. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 yeni infrastruktur obyektl\u0259ri, m\u0259kt\u0259bl\u0259r, m\u0259d\u0259niyy\u0259t evl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r ictimai binalar tikildi. A\u011fdam, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259hsil v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>1991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 A\u011fdam, 1993-c\u00fc ild\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olundu. A\u011fdam\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan \u0259vv\u0259l \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 t\u0259xmin\u0259n 40,000 n\u0259f\u0259r \u0259hali ya\u015fay\u0131rd\u0131. \u015e\u0259h\u0259r i\u015f\u011fal olunduqdan sonra A\u011fdam\u0131n \u0259halisi, Az\u0259rbaycan \u0259razisin\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn olaraq ged\u0259r\u0259k, dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259ri, i\u015f\u011faldan sonra uzun m\u00fcdd\u0259t erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin n\u0259zar\u0259tind\u0259 qald\u0131 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r tamamil\u0259 da\u011f\u0131ld\u0131. Da\u011f\u0131nt\u0131lar v\u0259 vandalizm n\u0259tic\u0259sind\u0259 A\u011fdam\u0131n \u00e7oxsayl\u0131 tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n C\u00fcm\u0259 M\u0259scidi, A\u011fdam atlar\u0131 il\u0259 m\u0259\u015fhur olan k\u0259ndl\u0259r v\u0259 dig\u0259r tarixi yerl\u0259r m\u0259hv oldu.<\/p>\n<p>2020-ci ilin 27 sentyabr\u0131nda ba\u015flayan v\u0259 10 noyabrda sona \u00e7atan \u0130kinci Qaraba\u011f M\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259, Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rini v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259ri i\u015f\u011faldan azad etdi. Bu, Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck strateji v\u0259 psixoloji q\u0259l\u0259b\u0259 oldu, \u00e7\u00fcnki A\u011fdam, \u015eu\u015fa v\u0259 La\u00e7\u0131n kimi i\u015f\u011faldan azad edil\u0259n dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rl\u0259 birlikd\u0259, Qaraba\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zi b\u00f6lg\u0259l\u0259rinin geri al\u0131nmas\u0131n\u0131 t\u0259min etdi.<\/p>\n<p>10 noyabr 2020-ci ild\u0259 imzalanan at\u0259\u015fk\u0259s b\u0259yanat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq, A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259r Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu hadis\u0259, Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si tarixind\u0259 bir d\u00f6n\u00fcm n\u00f6qt\u0259si olaraq yadda qald\u0131.<\/p>\n<p>A\u011fdam\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si h\u0259m strateji, h\u0259m d\u0259 simvolik bax\u0131mdan \u00e7ox \u00f6n\u0259mli idi:\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Strateji \u018fh\u0259miyy\u0259t: A\u011fdam, Qaraba\u011f regionunun m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir v\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 n\u0259qliyyat mar\u015frutlar\u0131n\u0131n qov\u015fa\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi bax\u0131mdan \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir \u015f\u0259h\u0259rdir. Onun i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si, Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6lg\u0259d\u0259ki h\u0259rbi v\u0259 iqtisadi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00fccl\u0259ndirdi.<\/p>\n<p>Simvolik \u018fh\u0259miyy\u0259t: A\u011fdam, 1993-c\u00fc ild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalaraq, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259ni v\u0259 tarixi irsinin m\u0259hv edilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu.<\/p>\n<p>2020-ci ilin noyabr\u0131nda A\u011fdam\u0131n azad edilm\u0259si, yaln\u0131z h\u0259rbi deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259ni v\u0259 psixoloji bax\u0131mdan b\u00f6y\u00fck bir q\u0259l\u0259b\u0259 idi. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rini geri almas\u0131, h\u0259m d\u0259 Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sinin b\u0259rpas\u0131na ba\u015flanmas\u0131 dem\u0259k idi.<\/p>\n<p>10 noyabr 2020-ci il tarixli b\u0259yanat, A\u011fdam\u0131n da daxil oldu\u011fu \u0259razil\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm bir s\u0259n\u0259d olaraq tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Bu, yaln\u0131z m\u00fcharib\u0259nin bitm\u0259si v\u0259 i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 s\u00fclh\u00fcn b\u0259rpa edilm\u0259si dem\u0259k deyildi, eyni zamanda Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki suverenliyinin beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 b\u00f6y\u00fck bir add\u0131m idi. A\u011fdam\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si, Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259m h\u0259rbi, h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259ni q\u0259l\u0259b\u0259sinin bir simvolu oldu.<\/p>\n<p>M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. A\u011fdamdak\u0131 quruculuq i\u015fl\u0259ri bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas istiqam\u0259t \u00fczr\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir:<\/p>\n<p>1. \u0130nfrastrukturun b\u0259rpas\u0131: \u015e\u0259h\u0259r \u0259razisind\u0259 yollar\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si, elektrik, su v\u0259 kanalizasiya x\u0259tl\u0259rinin t\u0259miri v\u0259 yeni infrastruktur obyektl\u0259rinin tikilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a02. Ya\u015fay\u0131\u015f v\u0259 ictimai binalar\u0131n tikintisi: A\u011fdamda binalar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ya\u015fay\u0131\u015f kompleksl\u0259rinin, m\u0259kt\u0259bl\u0259rin, x\u0259st\u0259xanalar\u0131n v\u0259 dig\u0259r sosial obyektl\u0259rin in\u015fas\u0131 davam edir.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a03. M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 tarix abid\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131: \u015e\u0259h\u0259r h\u0259m\u00e7inin \u00f6z tarixi abid\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015fhurdur. A\u011fdam\u0131n simvolu say\u0131lan \u201cA\u011fdam m\u0259scidi\u201d v\u0259 dig\u0259r tarixi memarl\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259ri b\u0259rpa edil\u0259r\u0259k ziyar\u0259t\u00e7il\u0259rin istifad\u0259sin\u0259 veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li>\u018fkin\u00e7ilik v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131: B\u00f6lg\u0259nin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 potensial\u0131n\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, yeni \u0259kin sah\u0259l\u0259ri yarad\u0131l\u0131r v\u0259 yerli sakinl\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259k verilir. A\u011fdamda quruculuq i\u015fl\u0259rinin \u0259sas m\u0259qs\u0259di, h\u0259m\u00e7inin b\u00f6lg\u0259nin iqtisadi v\u0259 sosial h\u0259yat\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k, insanlar\u0131n \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131na qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri \u0259vv\u0259lki cazib\u0259darl\u0131\u011f\u0131na qaytarmaqd\u0131r. Bu i\u015fl\u0259rin yerin\u0259 yetirilm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259nin \u00fcmumi inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti v\u0259 M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyev, 2020-ci ild\u0259 \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n sonra azad edil\u0259n A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 s\u0259f\u0259r edib. Bu s\u0259f\u0259rl\u0259r, h\u0259m \u015f\u0259h\u0259rin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259smi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin bu \u0259razinin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131na verdiyi \u00f6n\u0259mi g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Lamiy\u0259 \u018fliyeva<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Suraxan\u0131 rayonu, <\/strong><strong>101 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin ibtidai sinif m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u011fdam, Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n bir \u015f\u0259h\u0259rdir. A\u011fdam tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. A\u011fdam, \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00e7oxsayl\u0131 tarixi abid\u0259l\u0259ri,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37688,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-37687","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37687"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37689,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37687\/revisions\/37689"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/37688"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}