{"id":37061,"date":"2024-09-10T17:36:36","date_gmt":"2024-09-10T13:36:36","guid":{"rendered":"http:\/\/rubin.az\/?p=37061"},"modified":"2024-09-10T17:36:37","modified_gmt":"2024-09-10T13:36:37","slug":"yeni-geosiyasi-s%c9%99raitd%c9%99-az%c9%99rbaycanin-yeri-v%c9%99-rolu-mohk%c9%99ml%c9%99nir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=37061","title":{"rendered":"Yeni geosiyasi \u015f\u0259raitd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yeri v\u0259 rolu m\u00f6hk\u0259ml\u0259nir"},"content":{"rendered":"\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bildiyiniz kimi Sentyabr\u0131n 6-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev \u201cD\u00fcnya, Avropa v\u0259 \u0130taliya haqq\u0131nda bilgil\u0259r\u201d m\u00f6vzusuna h\u0259sr olunmu\u015f Beyn\u0259lxalq \u00c7ernobbio Forumunda \u201cYeni geosiyasi \u015f\u0259raitd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n rolu\u201d adl\u0131 sessiyada \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fvv\u0259la onu qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, 1975-ci ild\u0259n b\u0259ri h\u0259r il sentyabr ay\u0131nda t\u0259\u015fkil olunan v\u0259 \u00c7ernobbio Forumu kimi tan\u0131nan beyn\u0259lxalq t\u0259dbird\u0259 d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131 v\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda duran cari m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r, probleml\u0259r m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. T\u0259dbirin birinci g\u00fcn\u00fc ad\u0259t\u0259n iqtisadi, geosiyasi, elmi v\u0259 texnoloji sah\u0259d\u0259 qlobal probleml\u0259r\u0259 h\u0259sr olunur. \u0130kinci g\u00fcn \u0259sas diqq\u0259t Avropaya y\u00f6n\u0259ldilir v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259n aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 edilir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn is\u0259 h\u00f6kum\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin, r\u0259smil\u0259rin, biznes v\u0259 maliyy\u0259 sah\u0259sinin m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259xsl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u0130taliyaya h\u0259sr olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n v\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011fa \u00e7evrilmi\u015f \u0130taliya il\u0259 tarixi v\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l ikit\u0259r\u0259fli \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 malikdir. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda siyasi dialoqun y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259ti z\u0259ngin iqtisadi v\u0259 ticari \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nmi\u015fdir. \u0130taliya Az\u0259rbaycan aras\u0131nda siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n s\u00fcqutundan sonra 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 elan etdiyimiz q\u0131sa ilk m\u00fcst\u0259qilliyimiz il\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 il\u0259 z\u0259ifl\u0259y\u0259n \u0259laq\u0259l\u0259r kino v\u0259 musiqi vasit\u0259si il\u0259 canl\u0131 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259r \u015f\u0259klind\u0259 m\u00f6vcudlu\u011funu davam etdirdi. Real \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etm\u0259yimiz il\u0259 b\u0259rpa olundu. Bel\u0259likl\u0259, iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda s\u0131x siyasi v\u0259 iqtisadi m\u00fcbadil\u0259l\u0259rin uzun tarixi ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan son ill\u0259rd\u0259 TAP, Trans-Adriatik Qaz Boru K\u0259m\u0259ri say\u0259sind\u0259 \u0130taliyan\u0131n birinci xam neft t\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fcl\u0259rind\u0259n v\u0259 \u0259sas qaz t\u0259chizat\u00e7\u0131lar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorundak\u0131 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131ndan Avropaya qaz n\u0259qli \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan bu layih\u0259, t\u0259kc\u0259 2022-ci ild\u0259 \u0130taliyaya 13,2 milyard avro (illik 3,9 d\u0259f\u0259 art\u0131m) d\u0259y\u0259rind\u0259 10,3 milyard kubmetr qaz (2021-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 +43,1%) t\u0259dar\u00fck\u00fcn\u00fc t\u0259min etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u0259f\u0259rl\u0259rin d\u0259 s\u00fcbut etdiyi kimi h\u0259r iki \u00f6lk\u0259 ticar\u0259td\u0259n tutmu\u015f m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 q\u0259d\u0259r says\u0131z-hesabs\u0131z sah\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259al v\u0259 s\u0259rf\u0259li \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0130taliya-Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 sah\u0259si il\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k s\u0259hvdir. Bu bax\u0131mdan, ilk \u0130taliya d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259ri olan 2018-ci ilin iyulunda Respublika Prezidenti Sercio Mattarellan\u0131n Bak\u0131ya tarixi d\u00f6vl\u0259t s\u0259f\u0259rini xat\u0131rlamaq olar. Bu s\u0259f\u0259rd\u0259n sonra \u0130taliyaya eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan iki tarixi s\u0259f\u0259r ba\u015f tutdu: Birinci vitse-prezidentimiz Mehriban \u018fliyevan\u0131n 2018-ci ilin sentyabr\u0131nda Az\u0259rbaycan Birinci vitse-prezidenti kimi h\u0259yata ke\u00e7irdiyi ilk institusional xarici s\u0259f\u0259ri v\u0259 daha sonra Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 2020-ci ilin fevral\u0131nda \u0130taliyaya ilk d\u00f6vl\u0259t s\u0259f\u0259ri.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259bii ki, ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin bel\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si 23 oktyabr 2020-ci il tarixind\u0259 ba\u015f q\u0259rargah\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcasir diplomatik missiyan\u0131n ehtiyaclar\u0131na cavab ver\u0259n daha geni\u015f struktura k\u00f6\u00e7m\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. Eyni zamanda 8 noyabr 2022-ci il tarixind\u0259 \u0130taliyada Az\u0259rbaycan\u0131n Romadak\u0131 S\u0259firliyinin yeni binas\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan M\u0259d\u0259niyy\u0259t M\u0259rk\u0259zinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 realla\u015fd\u0131. \u0130taliya il\u0259 m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259si m\u00f6hk\u0259m oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 perspektivl\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck, g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r d\u0259 \u00e7oxdur.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hz Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259drliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 n\u00fcfuzu daha da y\u00fcks\u0259ldi, onun beyn\u0259lxalq g\u00fcnd\u0259likd\u0259 duran qlobal m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 rolu daha da artd\u0131. Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 H\u0259r\u0259kat s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyada \u00f6z m\u00f6vqeyi v\u0259 yeri olan m\u00f6t\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259sisata \u00e7evrilib. Bu g\u00fcn Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131 multilateralizm n\u00fcmun\u0259si kimi q\u0259bul edilir. \u018fslind\u0259, buna nail olmaq he\u00e7 d\u0259 asan deyil. Bel\u0259 ki, Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131 f\u0259rqli etnik, dini, m\u0259d\u0259ni k\u00f6kl\u0259r\u0259, siyasi qurulu\u015flara malik v\u0259 b\u0259z\u0259n h\u0259tta bir-biri il\u0259 k\u0259skin m\u00fcnasib\u0259td\u0259 olan 120 d\u00f6vl\u0259td\u0259n ibar\u0259tdir. Bel\u0259 f\u0259rqli v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b co\u011frafiyada birl\u0259\u015fdirici, effektiv v\u0259 n\u0259tic\u0259y\u00f6n\u00fcml\u00fc s\u0259drlik etm\u0259k m\u0259hz Prezident \u0130lham \u018fliyevin tarixi u\u011furudur.Bu u\u011furlu s\u0259drliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan g\u00f6st\u0259rdi ki, b\u00f6y\u00fck \u0259razisi v\u0259 \u0259halisi olmasa da, m\u0259hz g\u00fccl\u00fc Liderin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda qlobal nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 imza ata bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Forumda m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz \u201c&#8230;onu da vur\u011fulamaq ist\u0259rdim ki, bir \u00e7ox Avropa \u00f6lk\u0259si il\u0259 f\u0259al \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa malik olma\u011f\u0131m\u0131z, \u2013 yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n 10 \u00fczv\u00fc r\u0259smi olaraq Az\u0259rbaycan\u0131n strateji t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131d\u0131r, &#8211; 120 \u00f6lk\u0259ni birl\u0259\u015fdir\u0259n Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131na 4 il s\u0259drliyimiz onu n\u00fcmayi\u015f etdirir ki, biz yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 hasil ed\u0259 bil\u0259c\u0259k \u00f6lk\u0259yik.\u201d Dey\u0259 d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir. Qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, \u00f6lk\u0259mizin Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131na \u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u00fcn, daha sonra is\u0259 s\u0259drliyinin bizim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259ri oldu. 2012-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 155 \u00f6lk\u0259nin s\u0259sini \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n qeyri-daimi \u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u0259 se\u00e7ilm\u0259sind\u0259 QH \u00f6lk\u0259l\u0259rinin d\u0259st\u0259yi d\u0259 \u00f6z rolunu oynam\u0131\u015fd\u0131r. QH \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqeyin\u0259 d\u0259st\u0259k vermi\u015fdir. X\u00fcsusil\u0259 bu d\u0259st\u0259k V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 hiss edildi. 2020-ci ild\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131nda Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f b\u0259yanat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 7 QH \u00f6lk\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n inamla al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. 2022-ci ild\u0259 d\u0259 b\u0259nz\u0259r hadis\u0259 ba\u015f verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqeyinin QH \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si onlar\u0131n bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u0259saslanmalar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, eyni zamanda, etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f olan v\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259min m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259 f\u0259al \u00fczv\u00fc olan Az\u0259rbaycan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k ist\u0259yind\u0259n d\u0259 qaynaqlan\u0131r. Bu g\u00fcn Prezidentimiz \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n dinamik inki\u015faf ed\u0259n, modernl\u0259\u015f\u0259n, beyn\u0259lxalq miqyasda n\u00fcfuzu g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 artan d\u00f6vl\u0259tin\u0259 \u00e7evrilib. B\u00fct\u00fcn bunlar bizi \u0259min edir ki, Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan daha da uca zirv\u0259l\u0259r f\u0259th ed\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Valid\u0259 H\u0259s\u0259nova<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Suraxan\u0131 rayonu, 281 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bildiyiniz kimi Sentyabr\u0131n 6-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev \u201cD\u00fcnya, Avropa v\u0259 \u0130taliya haqq\u0131nda bilgil\u0259r\u201d m\u00f6vzusuna h\u0259sr<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37051,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-37061","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37061","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37061"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37061\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37062,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37061\/revisions\/37062"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/37051"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}