{"id":34974,"date":"2024-03-16T22:31:04","date_gmt":"2024-03-16T18:31:04","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=34974"},"modified":"2024-03-16T22:31:04","modified_gmt":"2024-03-16T18:31:04","slug":"hava-s%c9%99raiti-il%c9%99-bagli-xeberdarliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=34974","title":{"rendered":"Hava \u015f\u0259raiti il\u0259 ba\u011fl\u0131 X\u018fB\u018fRDARLIQ"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bak\u0131da tozlu hava m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bu bar\u0259d\u0259 Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin m\u0259tbuat xidm\u0259tinin m\u0259lumat\u0131nda qeyd olunub.<\/strong><\/p>\n<p>\u018ftraf M\u00fchitin \u00c7irkl\u0259nm\u0259sinin Monitorinq Qrupunun ba\u015f m\u00fch\u0259ndisi R\u0259na Allahverdiyeva bildirib ki, havada tozun miqdar\u0131 1.5-1.7 d\u0259f\u0259 normadan art\u0131qd\u0131r.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcged\u0259n v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 meteoroloq Cavid H\u00fcseynov Yenisabah.az-a dan\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n<p><strong>O qeyd edib ki, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 mart ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259 havada m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan v\u0259 meteoroloji g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f m\u0259saf\u0259sini m\u0259hdudla\u015fd\u0131ran atmosfer hadis\u0259si sis adlan\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cSis hadis\u0259si duman v\u0259 \u00e7\u0259nd\u0259n f\u0259rqli olaraq toz, t\u00fcst\u00fc v\u0259 havadak\u0131 su buxar\u0131n\u0131n qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. Sisin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b, h\u0259m Bak\u0131 v\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin s\u0259naye obyektl\u0259rind\u0259n atmosfer\u0259 at\u0131lan, h\u0259m d\u0259 sinoptik \u015f\u0259raitl\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq \u00f6lk\u0259miz\u0259 qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin (\u0130ran, T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 dig\u0259r) \u0259razisind\u0259n k\u00fcl\u0259kl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 daxil olan t\u00fcst\u00fc v\u0259 tozun havadak\u0131 miqdar\u0131n\u0131n artmas\u0131d\u0131r. Ad\u0259t\u0259n bu c\u00fcr hava \u015f\u0259raiti \u0259n \u00e7ox allergiya v\u0259 astma x\u0259st\u0259liyi olan insanlara m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. N\u0259tic\u0259d\u0259 onlar\u0131n x\u0259st\u0259liyind\u0259 k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Siklonik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 havan\u0131n bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn qeyri-sabit ke\u00e7\u0259c\u0259yi (qeyri-sabit hava \u015f\u0259raiti fasil\u0259l\u0259rl\u0259 mart ay\u0131n\u0131n 21-d\u0259k davam ed\u0259c\u0259k), ya\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131 (19-u v\u0259 20-si ya\u011f\u0131nt\u0131lar intensivl\u0259\u015f\u0259c\u0259k) v\u0259 k\u00fcl\u0259yin \u00f6z istiqam\u0259tini \u015fimal-q\u0259rb v\u0259 \u015fimal istqam\u0259tin\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259sil\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan sisli havan\u0131n \u00e7\u0259n v\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 hava il\u0259 \u0259v\u0259z olunaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir ki, bu da havadak\u0131 t\u00fcst\u00fc v\u0259 tozun miqdar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaqd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Tozlu hava \u015f\u0259raitinin insanlar\u0131n s\u0259hh\u0259tin\u0259 bir s\u0131ra m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259ri oldu\u011funu vur\u011fulayan pulmonoloq Ramin N\u0259riman is\u0259 insanlar\u0131n nec\u0259 qorunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verib:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cBak\u0131 d\u0259nizq\u0131ra\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn qumlu \u015f\u0259h\u0259rdir. Eyni zamanda burada k\u00fcl\u0259kli hava \u015f\u0259raitinin m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmas\u0131 tozun miqdar\u0131n\u0131n artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bundan \u0259lav\u0259 olaraq insanlardan qaynaqlanan s\u0259b\u0259bl\u0259r d\u0259 var. Bura d\u00fczg\u00fcn a\u011faclar\u0131n \u0259kilm\u0259m\u0259si, avtomobil say\u0131n\u0131n \u00e7ox olmas\u0131 da daxildir. Avtomobill\u0259rin \u00e7ox olmas\u0131 havada qaz\u0131n h\u0259cmini art\u0131r\u0131r. Bitki \u00f6rt\u00fcy\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259, ekoloqlarla m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259 apar\u0131lmadan ya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131rma i\u015fl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Hara baxsaq, \u015famkimil\u0259r sinfin\u0259 daxil olan a\u011fac n\u00f6vl\u0259rini m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. Bu tip bitkil\u0259r havada toz yarad\u0131r v\u0259 yay\u0131r. Yax\u015f\u0131 olar ki, havadak\u0131 tozun miqdar\u0131n\u0131 azaltmaq, qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarpaql\u0131 bitkil\u0259rin \u0259kimi h\u0259yata ke\u00e7irilsin. H\u0259mi\u015f\u0259ya\u015f\u0131l bitkil\u0259r\u0259 aid olan \u015famkimil\u0259r sinfin\u0259 daxil olan a\u011faclar\u0131n say\u0131 azald\u0131ls\u0131n. \u0130qlim\u0259 uy\u011fun v\u0259 d\u00f6z\u00fcml\u00fc olan \u00e7inar kimi a\u011faclar\u0131n \u0259kilm\u0259si daha m\u0259qs\u0259d\u0259 uy\u011fundur.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar bu v\u0259ziyy\u0259tin yaratd\u0131\u011f\u0131 riskl\u0259rd\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn tibbi maskalardan istifad\u0259 etm\u0259lidirl\u0259r. Lakin h\u0259min vasit\u0259l\u0259ri 3 saatdan bir d\u0259yi\u015fm\u0259k vacibdir. H\u0259m\u00e7inin k\u00fcl\u0259kli havada \u00e7\u00f6l\u0259 \u00e7\u0131xmaq, p\u0259nc\u0259r\u0259 v\u0259 qap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131q saxlamaq m\u0259sl\u0259h\u0259tli deyil.<\/p>\n<p>\u0130st\u0259r qaz, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 toz d\u0259n\u0259l\u0259ri \u0259sas t\u0259n\u0259ff\u00fcs sistemin\u0259 daxil olur. Bu h\u0259m d\u0259 d\u0259riy\u0259, selikli qi\u015fa v\u0259 sa\u00e7lara da \u00f6z m\u0259nfi t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. Amma tozun \u0259n \u00e7ox t\u0259sir etdiyi orqan t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131d\u0131r. T\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131na toz qaz \u015f\u0259klind\u0259 daxil olur v\u0259 onu z\u0259d\u0259l\u0259yir. N\u0259tic\u0259d\u0259 iltihabla\u015fma \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. Bel\u0259 olduqda t\u0259n\u0259ff\u00fcs sistemind\u0259 obstruktiv x\u0259st\u0259likl\u0259rinin yaranmas\u0131na \u015f\u0259rait yaran\u0131r. Bu x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 astma, emfizema v\u0259 s. daxildir. B\u00fct\u00fcn bu sadalananlar insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ziyan vurur. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tindir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bak\u0131da tozlu hava m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bu bar\u0259d\u0259 Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin m\u0259tbuat xidm\u0259tinin m\u0259lumat\u0131nda qeyd olunub. \u018ftraf<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28529,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-34974","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-digr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34974","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34974"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34974\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34975,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34974\/revisions\/34975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}