{"id":32313,"date":"2023-08-31T22:33:16","date_gmt":"2023-08-31T18:33:16","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=32313"},"modified":"2023-09-01T19:34:57","modified_gmt":"2023-09-01T15:34:57","slug":"az%c9%99rbaycanin-must%c9%99qilliyinin-b%c9%99rpasi-yolunda-atilan-%c9%99sas-addimlar-serh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=32313","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131 yolunda at\u0131lan \u0259sas add\u0131mlar &#8211; \u015e\u018fRH"},"content":{"rendered":"<p><strong>1991-ci ilin 30 avqust tarixind\u0259 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn daha bir \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259nin &#8211; m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 ged\u0259n yolun t\u0259m\u0259li qoyuldu. M\u0259hz h\u0259min tarixd\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin B\u0259yannam\u0259si oktyabr\u0131n 18-d\u0259 q\u0259bul edil\u0259c\u0259k Konstitusiya akt\u0131n\u0131n \u00f6z\u0259yini t\u0259\u015fkil etdi.<\/strong><\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, bu tarix h\u0259m d\u0259 bug\u00fcnk\u00fc q\u00fcdr\u0259tli Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259m\u0259linin qoyulmas\u0131n\u0131n ayaq s\u0259sl\u0259ri idi. Hadis\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r salanda bir daha \u0259min oluruq ki, m\u0259hz m\u00fcasir d\u00f6vl\u0259timizin inki\u015faf tarixi 1990-c\u0131 ilin iyulundan ba\u015flad\u0131. \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev Bak\u0131ya g\u0259ldi, daha sonra Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131na ged\u0259r\u0259k, orda h\u0259m Az\u0259rbaycan Ali Sovetinin, h\u0259m d\u0259 Muxtar Respublikan\u0131n Ali Sovetinin deputat\u0131 se\u00e7ildi.<\/p>\n<p>Xalq\u0131n irad\u0259si, Ulu \u00d6nd\u0259rin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259tinin m\u0259ntiqi davam\u0131, m\u00fcst\u0259qilliyimizin v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rkin ilk anonsu olaraq 1990-c\u0131 il noyabr\u0131n 17-d\u0259 \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z Nax\u00e7\u0131van Ali Soveti t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edildi. Muxtar respublikan\u0131n r\u0259mzi olaraq q\u0259bul edilmi\u015f \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z 23 ay ya\u015fam\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin bayra\u011f\u0131 olmaqla b\u0259rab\u0259r, h\u0259m d\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyimizin ilk r\u0259mzi idi.<\/p>\n<p>Muxtar respublikada apar\u0131lan islahatlar\u0131n m\u0259ntiqi davam\u0131 olaraq, \u00dcmummilli Liderin irad\u0259si il\u0259 Nax\u00e7\u0131van MSSR Ali Sovetinin ad\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k, Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Ali M\u0259clisi adland\u0131r\u0131lmas\u0131, SSR\u0130-nin m\u0259n\u0259vi miras\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 da\u015f\u0131yan \u201csovet\u201d v\u0259 \u201csosialist\u201d s\u00f6zl\u0259rind\u0259n imtina, \u00f6z\u00fc il\u0259 birlikd\u0259 m\u00fcasirliyi, yeniliyi, \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki g\u0259tirdi.<\/p>\n<p>AZ\u018fRTAC\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Milli M\u0259clis s\u0259drinin m\u00fcavini Adil \u018fliyev deyib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, tarixin t\u0259lat\u00fcml\u00fc anlar\u0131nda bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Muxtar Respublikan\u0131n Ali M\u0259clisi ba\u015f vermi\u015f qanl\u0131 20 Yanvar faci\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6z q\u0259tiyy\u0259tli m\u00f6vqeyini ortaya qoydu. Bu hadis\u0259nin \u0259sas g\u00fcnahkarlar\u0131n\u0131n SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi olmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 respublikaya r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin bilavasit\u0259 g\u00fcnahkar olmalar\u0131 v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131malar\u0131 qeyd edildi. M\u0259hz 1991-ci ild\u0259 tarixin ke\u015fm\u0259ke\u015fli d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xalq\u0131n t\u0259l\u0259bi il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar iclas\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131. M\u0259hz bu iclas zaman\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda m\u00fcst\u0259qillik m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 toxunaraq, 70 illik imperiyadan ayr\u0131lma\u011f\u0131n vaxt\u0131n\u0131n \u00e7atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd etdi. M\u0259hz bu \u00e7\u0131x\u0131\u015fdan sonra Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259ldi v\u0259 m\u00fcst\u0259qillikl\u0259 ba\u011fl\u0131 real add\u0131mlar at\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131. T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, m\u0259hz h\u0259min g\u00fcn \u2013 avqustun 30-da m\u00fcst\u0259qilliyin elan edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259bul olunmu\u015f b\u0259yannam\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z tarixi m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa edirdi.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etmi\u015f \u00f6lk\u0259 oldu\u011funu diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131ran Adil \u018fliyev deyib: \u201c\u0130lk d\u0259f\u0259 1918-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etmi\u015f, daha sonra is\u0259 1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f B\u0259yannam\u0259 il\u0259 bu m\u00fcst\u0259qilliyimiz b\u0259rpa edildi. Tarix biz\u0259 onu g\u00f6st\u0259rdi ki, m\u0259hz 1991-ci ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f m\u00fcvafiq Akt \u00f6lk\u0259mizin Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi oldu\u011funu elan edir, bununla da \u00f6lk\u0259miz m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f M\u00fcst\u0259qillik haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131nda deyilirdi: \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 q\u0259bul etdiyi \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259sin\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n demokratik prinsipl\u0259rinin v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin varisliyin\u0259 \u0259saslanaraq v\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etm\u0259k haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin 1991-ci il 30 avqust tarixli B\u0259yannam\u0259sini r\u0259hb\u0259r tutaraq bu Konstitusiya Akt\u0131n\u0131 q\u0259bul edir v\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015funun, siyasi v\u0259 iqtisadi qurulu\u015funun \u0259saslar\u0131n\u0131 t\u0259sis edir\u201d.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, 1991-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 bir-birini \u0259v\u0259z ed\u0259n M\u00fct\u0259llibov v\u0259 AXC-M\u00fcsavat iqtidar\u0131 M\u00fcst\u0259qillik haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131n\u0131n norma v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 sadiq olmad\u0131lar. D\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin maraqlar\u0131ndan daha \u00e7ox \u00f6z maraqlar\u0131n\u0131 r\u0259hb\u0259r tutan hakimiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin s\u0259ri\u015ft\u0259sizliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Siyasi s\u0259ri\u015ft\u0259sizlik, hakimiyy\u0259t u\u011frunda apar\u0131lan intriqalar \u0259ld\u0259 edilmi\u015f m\u00fcst\u0259qilliyin itirilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259rdi. M\u0259hz siyasi ambisiyalar\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259td\u0259n, Konstitusiya Akt\u0131ndan, m\u00fcst\u0259qillikd\u0259n \u00fcst\u00fcn tutan b\u0259zi q\u00fcvv\u0259l\u0259r hakimiyy\u0259td\u0259 qalmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn yollara \u0259l at\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t ki, 1993-c\u00fc il iyunun 15-d\u0259 xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011flu Heyd\u0259r \u018fliyev hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi v\u0259 bununla da \u00f6lk\u0259mizin par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131, inki\u015faf yoluna q\u0259d\u0259m qoyuldu. 1995-ci ild\u0259 referendum yolu il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda da s\u00f6z\u00fcged\u0259n B\u0259yannam\u0259d\u0259 olan insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131, m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 dig\u0259r vacib normalar \u00f6z \u0259ksini tapd\u0131\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1991-ci ilin 30 avqust tarixind\u0259 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn daha bir \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259nin &#8211; m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 ged\u0259n yolun t\u0259m\u0259li qoyuldu. M\u0259hz<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":32314,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,19],"tags":[],"class_list":["post-32313","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-siyast"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32313","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32313"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32313\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32315,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32313\/revisions\/32315"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32314"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32313"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32313"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32313"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}