{"id":25321,"date":"2023-03-14T23:40:08","date_gmt":"2023-03-14T19:40:08","guid":{"rendered":"https:\/\/rubin.az\/?p=25321"},"modified":"2023-03-15T07:43:39","modified_gmt":"2023-03-15T03:43:39","slug":"az%c9%99rbaycan-prezidenti-ilham-%c9%99liyevin-almaniya-is-adamlari-il%c9%99-gorusu-olub-yenil%c9%99nib-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=25321","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin Almaniya i\u015f adamlar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub &#8211; YEN\u0130L\u018fN\u0130B-1"},"content":{"rendered":"<p>X\u0259b\u0259r verildiyi kimi, mart\u0131n 13-d\u0259 Berlind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin Almaniyan\u0131n apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc a\u00e7an t\u0259dbirin moderatoru, Almaniyan\u0131n \u015e\u0259rqi Biznes Assosiasiyas\u0131n\u0131n ba\u015f icra\u00e7\u0131 direktoru <strong>Mixael Harms<\/strong>\u00a0dedi:<\/p>\n<p>&#8211; Zati-alil\u0259ri, Prezident \u018fliyev.<\/p>\n<p>\u0130qtisadiyyat naziri, c\u0259nab s\u0259fir, xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar.<\/p>\n<p>Almaniyan\u0131n \u015e\u0259rqi Biznes Assosiasiyas\u0131n\u0131n ad\u0131ndan Zati-alil\u0259rini burada &#8211; Berlind\u0259 s\u0259mimi-q\u0259lbd\u0259n salamlamaq ist\u0259yir\u0259m. Lakin hesab edir\u0259m ki, bunu b\u00fct\u00f6v alman biznes c\u0259miyy\u0259ti ad\u0131ndan da dey\u0259 bil\u0259r\u0259m. Az\u0259rbaycan v\u0259 alman biznesl\u0259ri aras\u0131nda iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda bu g\u00fcn bu m\u00fczakir\u0259nin t\u0259r\u0259fimizd\u0259n apar\u0131lmas\u0131 h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259r\u0259fdir v\u0259 bizd\u0259 m\u0259mnunluq hissi do\u011furur. \u015e\u0259xs\u0259n m\u0259nd\u0259 bu t\u0259dbir x\u00fcsusi m\u0259mnunluq hissi do\u011furur, \u00e7\u00fcnki biz sad\u0259c\u0259 \u00fc\u00e7 h\u0259ft\u0259 bundan \u00f6nc\u0259 M\u00fcnxen T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Konfrans\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fck v\u0259 \u00e7ox \u015fadam ki, bu g\u00fcn m\u00fczakir\u0259l\u0259rimizi konkret layih\u0259l\u0259r haqq\u0131nda daha konkret s\u0259pkid\u0259 apara bil\u0259rik.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin bu g\u00fcn bu vacib m\u00fczakir\u0259y\u0259 bir \u00e7ox alman \u015firk\u0259tl\u0259ri qo\u015fuldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 onlara minn\u0259tdaram. Burada m\u00fcxt\u0259lif sektorlar\u0131 t\u0259msil ed\u0259n, dem\u0259k olar ki, otuz \u015firk\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri topla\u015f\u0131blar. H\u0259m\u00e7inin Federativ H\u00f6kum\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini, \u0130qtisadiyyat v\u0259 \u0130qlim M\u00fcdafi\u0259si Nazirliyind\u0259n c\u0259nab Rayxenbexeri, xan\u0131m Alarixi burada salamlamaqdan m\u0259mnunluq hissi ke\u00e7irir\u0259m. Sizi d\u0259 salamlay\u0131ram. Biz a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 g\u00fcnd\u0259liyi t\u0259klif etmi\u015fik. Q\u0131sa a\u00e7\u0131l\u0131\u015f \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131mdan sonra Prezident \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 planlar haqq\u0131nda strateji icmal\u0131 biziml\u0259 payla\u015facaq v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 ikit\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 alman biznesl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn imkan v\u0259 f\u00fcrs\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Sonra biz d\u0259yirmi masa m\u00fczakir\u0259sini t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259yik. Biz sizin \u015firk\u0259tl\u0259rinizi klasterl\u0259r \u00fczr\u0259 y\u0131\u011fm\u0131\u015f\u0131q. Bel\u0259likl\u0259, bizim be\u015f klasterimiz var. Birincisi enerji, sonra logistika v\u0259 infrastruktur, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0259naye, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 be\u015finci klaster maliyy\u0259, texniki qaydalar v\u0259 assosiasiyalard\u0131r. H\u0259r birinizd\u0259n \u015firk\u0259tiniz, Az\u0259rbaycanda planlar\u0131n\u0131z v\u0259 layih\u0259l\u0259riniz bar\u0259d\u0259 q\u0131sa m\u0259lumat verm\u0259yi xahi\u015f edir\u0259m. Xahi\u015f edir\u0259m \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131z iki v\u0259 ya \u00fc\u00e7 d\u0259qiq\u0259d\u0259n art\u0131q olmas\u0131n. \u018fks halda m\u0259n n\u0259zak\u0259tsiz davranmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalaraq s\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc k\u0259sm\u0259li olaca\u011fam. \u00c7\u00fcnki h\u0259r bir klasterd\u0259n sonra Prezident \u00f6z qeydl\u0259rini v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 sizin konkret t\u0259klifl\u0259riniz\u0259 dair reaksiyas\u0131n\u0131 bildir\u0259c\u0259k. Vaxta \u0259m\u0259l etm\u0259yimiz vacibdir. H\u0259m\u00e7inin xahi\u015f edir\u0259m \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131zda m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r konkret olun. Bug\u00fcnk\u00fc m\u00fczakir\u0259nin \u0259n yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259si o olard\u0131 ki, bizd\u0259 t\u0259qib olunmal\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin uzun bir siyah\u0131s\u0131 olsun. Hesab edir\u0259m ki, bu, \u00e7ox vacibdir. Bel\u0259likl\u0259, bu, m\u0259nim q\u0131sa a\u00e7\u0131l\u0131\u015f \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131m idi. \u0130ndi is\u0259 s\u00f6z\u00fc b\u00f6y\u00fck m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 Zati-alil\u0259ri Prezident \u018fliyev\u0259 verir\u0259m.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Az\u0259rbaycan Prezidenti\u00a0<strong>\u0130lham \u018fliyev<\/strong>\u00a0dedi:<\/p>\n<p>&#8211; T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u00c7ox sa\u011f olun, c\u0259nab Harms.<\/p>\n<p>Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar, bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 i\u015ftirak etdiyiniz \u00fc\u00e7\u00fcn siz\u0259 d\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirir\u0259m. C\u0259nab Harms\u0131n vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi biz \u00fc\u00e7 h\u0259ft\u0259 bundan \u0259vv\u0259l M\u00fcnxend\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fck. Bel\u0259likl\u0259, bu, bir aydan az m\u00fcdd\u0259td\u0259 m\u0259nim Almaniyaya ikinci s\u0259f\u0259rimdir. Bu d\u0259f\u0259 m\u0259n Almaniyaya Kansler Olaf \u015eoltsun d\u0259v\u0259ti il\u0259 g\u0259lmi\u015f\u0259m. Sabah m\u0259nim Prezidentl\u0259 v\u0259 Kanslerl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rim olacaq v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, biz siyasi g\u00fcnd\u0259liy\u0259 aid m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 birlikd\u0259, s\u00f6zs\u00fcz ki, ticari v\u0259 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rimizin geni\u015fl\u0259nm\u0259si imkanlar\u0131n\u0131 da m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131 biz\u0259 \u00f6z resurslar\u0131m\u0131za g\u00fcv\u0259nm\u0259k imkan\u0131n\u0131 verdi. \u00d6lk\u0259 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u00fcst\u0259qildir v\u0259 bu da h\u00f6kum\u0259timizin \u0259n \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259n biri idi. Biz, \u0259slind\u0259, beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 institutlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdiril\u0259n layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini tamamlamaq \u00fczr\u0259yik v\u0259 yeni kreditl\u0259r g\u00f6t\u00fcrm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Son iyirmi il \u0259sas\u0259n enerji sektoru say\u0259sind\u0259 s\u00fcr\u0259tli iqtisadi art\u0131m ill\u0259ri olmu\u015fdur. \u0130ndi is\u0259 h\u0259d\u0259f iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131n daha \u00e7ox \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki \u00dcDM-in t\u0259rkibin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, \u00dcDM-in \u0259ks\u0259r hiss\u0259si qeyri-enerji sektorunun pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr, lakin biz h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259sas\u0259n neft v\u0259 qaz\u0131 ixrac edirik.<\/p>\n<p>Son 20 ild\u0259 iqtisadiyyat\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox art\u0131b. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu, d\u00fcnya rekordu hesab oluna bil\u0259r. Eyni zamanda, birba\u015fa xarici borcun azalmas\u0131 strategiyas\u0131na \u0259saslanaraq, biz xarici borcumuzu azaltm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 2023-c\u00fc il yanvar\u0131n 1-n\u0259 olan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu, \u00dcDM-in 10 faizind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 olub. Faktiki olaraq, bu, m\u0259nim bir ne\u00e7\u0259 il bundan \u0259vv\u0259l h\u00f6kum\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda qoydu\u011fum h\u0259d\u0259f idi. \u0130ndi h\u0259d\u0259f\u0259 nail olundu\u011fundan biz borclanma strategiyam\u0131za yenid\u0259n ba\u015flay\u0131r\u0131q. Biz art\u0131q D\u00fcnya Bank\u0131, Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ba\u015fqa beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 institutlar\u0131 il\u0259 ilkin m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. Lakin infrastruktur layih\u0259l\u0259ri, yol tikintisi, d\u0259mir yolu v\u0259 sair \u00fc\u00e7\u00fcn borc ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, indi \u00f6z \u015firk\u0259tl\u0259rimizin v\u0259 s\u0259naye sektorumuzun imkanlar\u0131 artd\u0131\u011f\u0131ndan, bizim art\u0131q bunun \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259sait\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z yoxdur. Biz nisb\u0259t\u0259n bu yax\u0131nlarda q\u0259bul edilmi\u015f 2030-cu il strategiyas\u0131na \u0259sas\u0259n \u00f6lk\u0259mizin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran strateji h\u0259d\u0259fl\u0259rimiz \u00fc\u00e7\u00fcn borc alaca\u011f\u0131q v\u0259 bu strategiyan\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn toplayaca\u011f\u0131m\u0131z minimal m\u0259bl\u0259\u011f 40-50 milyard AB\u015e dollar\u0131 olacaq. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, texnoloji ke\u00e7idl\u0259 \u0259laq\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 borc alma\u011fa davam ed\u0259c\u0259yik, eyni zamanda, g\u0259l\u0259c\u0259k iqtisadi planlar\u0131m\u0131z\u0131 \u0259sas etibaril\u0259 \u00f6z ehtiyatlar\u0131m\u0131za \u0259saslanaraq quraca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>C\u0259nab Harms qeyd etdiyi kimi, enerji il\u0259 d\u0259 ba\u011fl\u0131 klaster olacaq. Bununla ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 s\u00f6z deyim. Bu yax\u0131nlarda &#8211; bir ild\u0259n az vaxt bundan \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n Prezidenti xan\u0131m Ursula Fon der Lyayen t\u0259r\u0259find\u0259n Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn enerji sektorunda etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f adland\u0131r\u0131l\u0131b. Nailiyy\u0259tl\u0259rimizin bu c\u00fcr qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 real h\u0259d\u0259f olan yerd\u0259, biz bir \u00e7ox Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rini neft, neft m\u0259hsullar\u0131, neft-kimya m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 t\u0259chiz edirik.<\/p>\n<p>\u0130ki ild\u0259n \u00e7ox bundan \u0259vv\u0259ld\u0259n etibar\u0259n b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r art\u0131q Az\u0259rbaycandan elektrik enerjisi v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, t\u0259bii qaz alma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Lakin Avropada yeni m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259bii qaza olan t\u0259l\u0259bat\u0131n artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar, haz\u0131rda biz k\u0259m\u0259r imkanlar\u0131m\u0131z\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Biz x\u00fcsusil\u0259 16 milyard kubmetr tutumu olan TANAP-\u0131 32 milyard kubmetr\u0259d\u0259k, 10 milyard kubmetr tutumu olan TAP-\u0131 is\u0259 20 milyard kubmetr\u0259d\u0259k geni\u015fl\u0259ndirm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Bu, \u0259sas\u0259n Avropadan t\u0259l\u0259bat\u0131n artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r, \u00e7\u00fcnki t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bil\u0259rsiniz ki, 3500 kilometr uzunlu\u011fu olan, 3 k\u0259m\u0259r sistemini birl\u0259\u015fdir\u0259n, 2021-ci il yanvar\u0131n 1-d\u0259 istismara verilmi\u015f k\u0259m\u0259rin indi geni\u015fl\u0259nm\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131 var.<\/p>\n<p>Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259si ba\u015flayandan sonra biz\u0259 qaz t\u0259chizat\u0131 v\u0259 ya m\u00f6vcud qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 10-dan \u00e7ox Avropa \u00f6lk\u0259sind\u0259n m\u00fcraci\u0259t olunub. Biz t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ehtiyaclar\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131lamaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r \u015feyi edirik. Bizim qaz t\u0259chizat\u0131m\u0131z\u0131n art\u0131q kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u015fax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f co\u011frafiyas\u0131 var.<\/p>\n<p>M\u00fczakir\u0259l\u0259rimizin t\u0259rkib hiss\u0259si olacaq ba\u015fqa bir m\u0259s\u0259l\u0259 n\u0259qliyyat v\u0259 logistikad\u0131r. Biz enerji sat\u0131\u015f\u0131ndan \u0259ld\u0259 etdiyimiz v\u0259saiti, y\u0259ni, neft v\u0259 qaz g\u0259lirl\u0259rini n\u0259qliyyat infrastrukturuna y\u00f6n\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox g\u0259rgin i\u015fl\u0259mi\u015fik. Haz\u0131rda buna dem\u0259k olar ki, nail olunub. Buna, dem\u0259k olar ki, bizd\u0259 olan v\u0259 faktiki sur\u0259td\u0259 infrastrukturumuzun tamamil\u0259 \u0259hat\u0259 etdiyi proqnoza \u0259sas\u0259n nail olunub. Lakin indi yen\u0259 d\u0259 Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259qliyyat infrastrukturuna t\u0259l\u0259bat art\u0131r. \u00d6t\u0259n il tranzit y\u00fckl\u0259rimizd\u0259 75 faizd\u0259n \u00e7ox art\u0131m olub v\u0259 h\u0259tta bizim nisb\u0259t\u0259n yeni tikilmi\u015f y\u00fcka\u015f\u0131rma imkan\u0131 15 milyon ton olan d\u0259niz ticar\u0259t liman\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0131xac yaran\u0131b.<\/p>\n<p>Bir s\u00f6zl\u0259, biz \u00e7ox \u00fcr\u0259kd\u0259n \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 \u0259lav\u0259 maliyy\u0259 v\u0259saitl\u0259rini ay\u0131r\u0131r\u0131q ki, d\u0259niz liman\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 d\u0259mir yolu infrastrukturunun imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 ba\u015f tutsun. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn bunlar icra olunmal\u0131d\u0131r. T\u0259bii ki, \u00fcmidvar\u0131q, Almaniya \u015firk\u0259tl\u0259ri bu sah\u0259d\u0259 bizim t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131z olacaqlar. \u018fsas perspektiv planlar\u0131m\u0131za g\u0259ldikd\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, t\u0259xmin\u0259n 30 il \u0259rzind\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda olmu\u015f Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131nda yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Haz\u0131rda Livan\u0131n \u0259razisi q\u0259d\u0259r sah\u0259 tamamil\u0259 yerl\u0259-yeksan edilib. Bel\u0259likl\u0259, biz \u201cB\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\u201d adlanan d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131na art\u0131q start vermi\u015fik. Biz proqram\u0131 t\u0259rtib etmi\u015fik v\u0259 ilk s\u0131naq layih\u0259sini art\u0131q h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fik. M\u00fcharib\u0259 bitdikd\u0259n sonra c\u0259mi ilyar\u0131m \u0259rzind\u0259 400-d\u0259n art\u0131q m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn \u00f6z yerl\u0259rin\u0259 qay\u0131daraq m\u0259skunla\u015f\u0131b. Plan\u0131m\u0131zda y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u00fc \u00f6z yurd-yuvalar\u0131na qaytarmaqd\u0131r, \u00e7\u00fcnki erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir milyon soyda\u015f\u0131m\u0131z qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bir s\u00f6zl\u0259, bu, b\u00f6y\u00fck proqramd\u0131r v\u0259 onun icras\u0131 b\u00f6y\u00fck v\u0259saitl\u0259r t\u0259l\u0259b ed\u0259c\u0259k. Biz tamamil\u0259 yeni, m\u00fcasir standartlar \u0259sas\u0131nda layih\u0259ni icra etm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur b\u00f6lg\u0259l\u0259rini art\u0131q ya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131 elan etmi\u015fik. Orada yaln\u0131z b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edil\u0259c\u0259k. Bu m\u0259nb\u0259l\u0259r n\u0259inki h\u0259min yerl\u0259rd\u0259 insanlar\u0131n v\u0259 s\u0259nayenin t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259k, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00f6lk\u0259nin qalan hiss\u0259sin\u0259 d\u0259 xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin b\u00f6y\u00fck potensial\u0131 var. Ola bilsin, biz bu m\u00f6vzunu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz zaman\u0131 daha geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fczakir\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik. Lakin dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, Az\u0259rbaycanda k\u00fcl\u0259k v\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f enerjisi m\u0259nb\u0259l\u0259rinin potensial\u0131 200 qiqavata yax\u0131nd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, haz\u0131rda biz n\u0259inki xarici s\u0259rmay\u0259darlar\u0131 c\u0259lb etm\u0259kd\u0259 davam edirik, o c\u00fcml\u0259d\u0259n h\u0259min enerji h\u0259cml\u0259rini ixrac etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 laz\u0131mi \u00f6t\u00fcrm\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 da yarad\u0131r\u0131q. B\u0259lk\u0259 burada m\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131 yekunla\u015fd\u0131r\u0131m ki, m\u00fczakir\u0259l\u0259rimiz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vaxt\u0131m\u0131z olsun. Sa\u011f olun.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: C\u0259nab Prezident, ayd\u0131n strateji istiqam\u0259tl\u0259ri t\u0259svir etdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun. T\u0259\u0259ss\u00fcrat ba\u011f\u0131\u015flayan r\u0259q\u0259ml\u0259ri qeyd etdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdaram. Bu, \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r v\u0259 g\u00f6rd\u00fcm ki, bir \u00e7ox i\u015ftirak\u00e7\u0131 bunlar\u0131 qeyd edir, \u00e7\u00fcnki bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox ayd\u0131n perspektivl\u0259r a\u00e7\u0131l\u0131r. G\u0259lin, enerji sah\u0259si il\u0259 ba\u015flayaq. \u018fvv\u0259lc\u0259 m\u0259n \u201cSiemens Energy\u201d \u015firk\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, c\u0259nab Vaysa s\u00f6z ver\u0259c\u0259y\u0259m. Sonra \u201cUniper\u201d \u015firk\u0259tind\u0259n c\u0259nab Peter Hohaus \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259c\u0259k. \u201cS.E.T.\u201d \u015firk\u0259tind\u0259n c\u0259nab Dohna, \u201cNotus Energy\u201d \u015firk\u0259tind\u0259n c\u0259nab Pallut, daha sonra c\u0259nab Kasapo\u011flu v\u0259 doktor Falk. Masa \u00fcz\u0259rind\u0259 mikrofonlar qoyulub, onlardan istifad\u0259 edin.<\/p>\n<p>\u201cSiemens Energy\u201d \u015firk\u0259tinin t\u0259msil\u00e7isi Kristian Vays: Sa\u011f olun. Zati-alil\u0259ri, Prezident \u018fliyev. Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar. \u018fvv\u0259lc\u0259, d\u0259v\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun. M\u00fch\u00fcm t\u0259dbirdir. Ad\u0131m Kristian Vaysd\u0131r. M\u0259n \u201cSiemens Energy\u201d \u015firk\u0259tini t\u0259msil edir\u0259m. M\u0259n enerji sah\u0259sind\u0259 kommersiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131na g\u00f6r\u0259 Avropa v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya regionlar\u0131 \u00fczr\u0259 cavabdeh\u0259m. Bizim 90 \u00f6lk\u0259d\u0259 19 min \u0259m\u0259kda\u015f\u0131m\u0131z var. Biz, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycanda i\u015fl\u0259yirik. Orada qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f enerji g\u00fcc avadanl\u0131qlar\u0131na xidm\u0259t g\u00f6st\u0259ririk. M\u0259mnunluqla qeyd etdim ki, iqtisadiyyat\u0131n\u0131z g\u00fccl\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r v\u0259 Siz alman v\u0259 dig\u0259r xarici \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259\u015fviq edirsiniz. Konkret layih\u0259l\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fsaq, biz art\u0131q uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259ririk. Sumqay\u0131tdak\u0131 500 meqavatl\u0131q Enerji Stansiyas\u0131 layih\u0259sind\u0259 i\u015ftirak\u0131m\u0131zdan f\u0259r\u0259hl\u0259nirik.<\/p>\n<p>Yerli elektrik \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin v\u0259 elektrik enerjisinin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yar\u0131mstansiyalar\u0131n istismar\u0131, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Qaraba\u011f regionunda potensial\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 yerli t\u0259r\u0259fda\u015flarla birg\u0259 s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259ririk. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, bu halda T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Avropa istiqam\u0259tind\u0259 Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n elektrik enerjisinin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si x\u0259tl\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bununla y\u00fcks\u0259k g\u0259rginlikli x\u0259tl\u0259rin tam \u0259laq\u0259si t\u0259min edil\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, Sizin d\u0259 qeyd etdiyiniz kimi, Az\u0259rbaycanda istehsal olunmu\u015f elektrik enerjisinin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 imkanlar yarada bil\u0259rik. Sonuncu, lakin m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, biz BP kimi t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131m\u0131zla birg\u0259 S\u0259ng\u0259\u00e7alda elektrikl\u0259\u015fdirm\u0259 layih\u0259sinin icras\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6hd\u0259liyi \u00f6z \u00fcz\u0259rimiz\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 v\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q. Dekarbonla\u015fd\u0131rma strategiyas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Sizin g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259riniz v\u0259 plan\u0131n\u0131za uy\u011fun birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131 yolla karbohidrogenl\u0259rin havaya at\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn tam m\u00fcasir konsepsiyan\u0131 t\u0259rtib etm\u0259k i\u015fin\u0259 art\u0131q c\u0259lb olunmu\u015fuq. Biz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, m\u0259hz h\u0259min konkret \u00fc\u00e7 sah\u0259d\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bil\u0259rik. Bir daha bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Az\u0259rbaycanda i\u015fl\u0259yirik v\u0259 \u00f6lk\u0259nin u\u011furuna inan\u0131r\u0131q. Lakin inan\u0131ram ki, biz daha \u00e7ox i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik. \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Sa\u011f olun.<\/p>\n<p>\u201cUniper\u201d \u015firk\u0259tinin t\u0259msil\u00e7isi Peter Hohaus: H\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident, xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar.<\/p>\n<p>M\u0259n \u201cUniper\u201d \u015firk\u0259tini t\u0259msil edir\u0259m. Bu g\u00fcn Sizinl\u0259 bu fikir m\u00fcbadil\u0259sini aparmaqdan \u00e7ox m\u0259mnunuq. M\u0259n \u201cUniper\u201d \u015firk\u0259tini Berlind\u0259 t\u0259msil edir\u0259m, \u00e7\u00fcnki m\u0259n Sizin t\u0259bii qaz \u00fczr\u0259 etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f oldu\u011funuzu t\u0259sdiq ed\u0259 bil\u0259r\u0259m. M\u0259hz bu sah\u0259ni birinci m\u00f6vzu kimi qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim. \u201cUniper\u201d \u015firk\u0259ti olaraq, iki istiqam\u0259t \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259yirik: istehlak\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259chizat\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 ikincisi, enerji sisteminin dekarbonla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. T\u0259bii ki, biz Sizin \u015firk\u0259tiniz SOCAR il\u0259 2006-c\u0131 ild\u0259n etibar\u0259n t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q qurmu\u015fuq. 2013-c\u00fc ild\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fcqavil\u0259 imzalam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 2019-cu ilin sonundan ba\u015flayaraq \u015firk\u0259tiniz bizim \u00fc\u00e7\u00fcn C\u0259nub Qaz D\u0259hlizind\u0259 etibarl\u0131 t\u0259bii qaz t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, haz\u0131rk\u0131 \u015f\u0259raiti n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, bizim \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259 strategiyam\u0131z d\u0259yi\u015fib. Almaniyada hesab edirl\u0259r ki, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si ba\u015f tutsa, yax\u015f\u0131 olard\u0131. Y\u0259ni, \u00f6t\u00fcrm\u0259 qabiliyy\u0259ti 20 milyard kubmetr\u0259 q\u0259d\u0259r arts\u0131n, \u00e7\u00fcnki \u201cUniper\u201d \u015firk\u0259ti olaraq biz h\u0259min mar\u015frutla daha \u00e7ox t\u0259bii qaz\u0131n t\u0259chiz olunmas\u0131nda \u00e7ox maraql\u0131y\u0131q. Buna g\u00f6r\u0259 yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, h\u0259r iki h\u00f6kum\u0259t h\u0259ll olunmal\u0131 qalan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetirsin v\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 sah\u0259sind\u0259 add\u0131mlar at\u0131ls\u0131n, icaz\u0259l\u0259rin verilm\u0259si prosedurlar\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilsin. Buraya, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, t\u0259nziml\u0259yici qaydalar\u0131 da \u0259lav\u0259 edir\u0259m.<\/p>\n<p>\u0130kinci add\u0131m ondan ibar\u0259tdir ki, biz art\u0131q enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi sah\u0259sind\u0259 SOCAR il\u0259 birg\u0259 i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fck. Birinci layih\u0259 Sumqay\u0131tda SOCAR-\u0131n \u201cAz\u0259rikimya\u201d kompleksind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib. Orada biz Az\u0259rbaycanda tam inteqrasiya edilmi\u015f ilk istilik enerji stansiyas\u0131n\u0131 tikib t\u0259hvil verdik. Bu layih\u0259nin daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 imkan var, \u00e7\u00fcnki \u201cUniper\u201d \u015firk\u0259ti dekarbonla\u015fd\u0131rmaya 2035-ci ild\u0259 k\u00f6m\u00fcrd\u0259n tamamil\u0259 imtina ed\u0259r\u0259k enerjinin istehsal\u0131na tam sadiqdir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n n\u00f6vb\u0259ti enerji ke\u00e7idi \u00fc\u00e7\u00fcn biz SOCAR il\u0259 art\u0131q birg\u0259 i\u015f\u00e7i qrupu yaratm\u0131\u015f\u0131q ki, \u00f6lk\u0259nizd\u0259 ya\u015f\u0131l hidrogenin potensial\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131raq. Biz \u00c7ilov adas\u0131nda art\u0131q ki\u00e7ik k\u00fcl\u0259k enerjisi stansiyas\u0131n\u0131 istismara vermi\u015fik. G\u0259l\u0259n ill\u0259rd\u0259 b\u0259rpaolunan enerji potensial\u0131n\u0131n \u00e7ox y\u00fcks\u0259k oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck v\u0259 bilirik. Enerjinin \u0259n\u0259n\u0259vi sah\u0259sind\u0259, y\u0259ni, t\u0259bii qaz v\u0259 neft sektorunda qalmamaqdan \u00f6tr\u00fc h\u00f6kum\u0259tl\u0259rimizin d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259li oldu\u011fu \u00fcmumi ikit\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd etdikl\u0259rim n\u00f6vb\u0259ti i\u015f sah\u0259si ola bil\u0259r. Zati-alinizin qeyd etdiyi kimi, bu, \u00f6lk\u0259nizd\u0259, h\u0259m\u00e7inin \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir v\u0259 biz bu sah\u0259y\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259yi arzulay\u0131r\u0131q. \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: Sa\u011f olun. Buyurun, c\u0259nab Dohna.<\/p>\n<p>\u201cSCT Energy\u201d \u015firk\u0259tinin t\u0259msil\u00e7isi Dohna York: H\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident, giri\u015f s\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u00c7ox maraql\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f oldu. Biz kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ki\u00e7ik v\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 tan\u0131nmayan alman \u015firk\u0259tiyik. Bu, bir ail\u0259y\u0259 m\u0259xsus v\u0259 Hamburqda yerl\u0259\u015f\u0259n \u015firk\u0259tdir. Bununla bel\u0259, biz enerji, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 neft v\u0259 qaz s\u0259nayesi sah\u0259sind\u0259 40 ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259ririk. Atd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilk add\u0131mlardan v\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz i\u015fl\u0259rd\u0259n biri Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259min vaxt \u015firk\u0259t\u0259 m\u0259n r\u0259hb\u0259rlik etmirdim, h\u0259l\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259hsil al\u0131rd\u0131m. Ail\u0259mizin dig\u0259r \u00fczvl\u0259ri 1990-c\u0131 v\u0259 2000-ci ill\u0259rd\u0259 SOCAR-dan olan t\u0259r\u0259fda\u015flarla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. El\u0259 h\u0259min vaxtdan biz SOCAR il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizi qoruyub saxlam\u0131\u015f\u0131q. Bu, x\u00fcsus\u0259n neft v\u0259 qaz sektoruna aiddir. Bununla bel\u0259, Sizin \u00f6lk\u0259niz \u0259n\u0259n\u0259vi enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n yeni m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 ke\u00e7id etdiyi kimi, biz d\u0259 \u00f6t\u0259n il v\u0259 ini\u015fil ke\u00e7id prosesl\u0259rin\u0259 qo\u015fulduq. Ekspert bilikl\u0259rimizin da\u015f\u0131malar v\u0259 n\u0259qliyyat sah\u0259sin\u0259 aid olmas\u0131na baxmayaraq, biz ticar\u0259t \u015firk\u0259ti kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259ririk. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n biz n\u0259inki Almaniyada, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259, Qara v\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizl\u0259ri regionlar\u0131nda f\u0259al\u0131q. Biz Albaniyada b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcr\u00fck v\u0259 bu \u00f6lk\u0259 TAP boru k\u0259m\u0259rind\u0259 \u0259sas i\u015ftirak\u00e7\u0131lardan biridir. M\u0259nd\u0259n \u0259vv\u0259l \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015f natiql\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, biz o q\u0259d\u0259r strateji v\u0259 siyasi layih\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmasaq da, yen\u0259 d\u0259 \u00fcmidvar\u0131q ki, Sizinl\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycandan, SOCAR-dan olan h\u0259mkarlar\u0131m\u0131zla m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k ist\u0259diyimiz da\u015f\u0131malar sah\u0259sind\u0259 b\u0259zi ideya v\u0259 layih\u0259l\u0259rimiz maraql\u0131 olard\u0131. Sa\u011f olun.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Sa\u011f olun.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: Sa\u011f olun. Buyurun, Matthias Pallutt.<\/p>\n<p>Potsdamda yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cLotus Energy\u201d \u015firk\u0259tinin t\u0259msil\u00e7isi Matthias Pallutt: \u00c7ox sa\u011f olun. Biz b\u0259rpaolunan enerji sah\u0259sind\u0259 layih\u0259l\u0259ri t\u0259rtib ed\u0259n \u015firk\u0259tik. Bu, \u0259sas\u0259n, k\u00fcl\u0259k v\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f enerjisi layih\u0259l\u0259ridir. Biz f\u0259aliyy\u0259t\u0259 2001-ci ild\u0259 Almaniyada ba\u015flad\u0131q v\u0259 sonra q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 ke\u00e7dik. \u00d6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda t\u0259kc\u0259 Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri deyil, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Lat\u0131n Amerika \u00f6lk\u0259l\u0259ri d\u0259 var. Biz Az\u0259rbaycanda da f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. \u00d6t\u0259n il bizim torpaq m\u00fclkiyy\u0259t\u00e7il\u0259ri, elektrik enerjisini alan t\u0259r\u0259fl\u0259rl\u0259 v\u0259 investorlarla \u00e7ox perspektivli dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131m\u0131z oldu. H\u0259l\u0259 ki, konkret biznes t\u0259klifini tapmam\u0131\u015f\u0131q.<\/p>\n<p>Bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, \u00f6lk\u0259nizd\u0259 n\u0259h\u0259ng s\u0259rv\u0259tl\u0259r var. Bu, t\u0259kc\u0259 neft v\u0259 qaz deyil. Siz d\u0259 qeyd etdiyiniz kimi, buraya g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisi d\u0259 aiddir. Lakin \u0259sasl\u0131 biznes t\u0259klifin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, biz ad\u0259t\u0259n qar\u015f\u0131m\u0131za bir ne\u00e7\u0259 sual qoyuruq. Bilir\u0259m ki, t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, enerji istehsal\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7oxdur. Lakin enerjinin qiym\u0259ti, investorlar\u0131n s\u0259rmay\u0259 qoyaca\u011f\u0131 sah\u0259l\u0259r v\u0259 faizl\u0259r kimi dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 toxunduqda suallar qal\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, layih\u0259 t\u0259rtibat\u00e7\u0131s\u0131 kimi, biz h\u0259r k\u0259sin \u00fczl\u0259\u015fdiyi eyni probleml\u0259ri g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Burada s\u00f6hb\u0259t faiz d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rinin k\u0259skin artmas\u0131ndan gedir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu c\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r s\u0259rmay\u0259l\u0259ri m\u0259hdudla\u015fd\u0131ra bil\u0259r. M\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn bilm\u0259k maraql\u0131d\u0131r ki, Sizin \u00f6lk\u0259nizd\u0259 b\u0259rpaolunan enerji layih\u0259l\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 strategiyan\u0131z n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: Sa\u011f olun, c\u0259nab Pallutt. C\u0259nab Kasapo\u011flu, s\u00f6z sizindir.<\/p>\n<p>\u201cEdison Technologies and Engineering Group\u201dun ba\u015f icra\u00e7\u0131 direktoru Edison Kasapo\u011flu: C\u0259nab Prezident, \u00e7ox sa\u011f olun. Sizin m\u0259qs\u0259dl\u0259riniz v\u0259 t\u0259qdim etdiyiniz haz\u0131rk\u0131 planlar\u0131n\u0131z \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259\u0259ss\u00fcrat ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r. Qar\u015f\u0131n\u0131za qoydu\u011funuz planlar h\u0259qiq\u0259t\u0259n \u0259la planlard\u0131r.<\/p>\n<p>Bizim \u015firk\u0259t enerji bazar\u0131nda 2004-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. D\u00fcnyadak\u0131 dig\u0259r m\u00fch\u0259ndis t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131zla biz \u0259sas\u0259n b\u00f6y\u00fck h\u00f6kum\u0259t layih\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k veririk. Bu g\u00fcn m\u0259n, c\u0259nab Prezident, \u00fc\u00e7 m\u0259s\u0259l\u0259ni qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim v\u0259 \u00fcmidvaram ki, h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 cavab\u0131n\u0131z\u0131 e\u015fid\u0259c\u0259y\u0259m. Birinci m\u0259s\u0259l\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, c\u0259nab Putin X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin h\u00fcquqi statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131la\u015fman\u0131 t\u0259sdiql\u0259dikd\u0259n sonra biz 2018-ci ilin avqustunda \u201cErlikid\u201d, \u201cSinopec Engineering\u201d v\u0259 \u201cManesman\u201d \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistandan Az\u0259rbaycan vasit\u0259sil\u0259 Avropaya \u00e7\u0259kil\u0259c\u0259k qaz boru k\u0259m\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131q. \u0130\u015fl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r icra olundu. Lakin \u0259fsuslar olsun ki, biz n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xa bilm\u0259dik. Burada, c\u0259nab Prezident, m\u0259n Sizd\u0259n \u201cTransx\u0259z\u0259r\u201d boru k\u0259m\u0259ri bar\u0259d\u0259 soru\u015fmaq ist\u0259rdim. Bu layih\u0259 yenid\u0259n b\u0259rpa oluna bil\u0259rmi? H\u0259min vaxt, y\u0259ni, 2018-ci ilin avqust ay\u0131nda, qeyd etdiyim kimi, m\u0259tbuatda h\u0259tta konsorsiumla birg\u0259 m\u0259lumat verilmi\u015fdi ki, biz h\u0259min layih\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn tam \u015f\u0259b\u0259k\u0259 yaratm\u0131\u015f\u0131q. Bu layih\u0259nin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn idar\u0259 hey\u0259tin\u0259 h\u0259tta \u00e7ox b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 t\u0259sisat\u0131 da qo\u015fulmu\u015fdu. Bu, birinci m\u0259s\u0259l\u0259dir.<\/p>\n<p>\u0130kinci m\u0259s\u0259l\u0259 bizim DESFA v\u0259 \u201cSnam\u201d il\u0259 olan \u00f6hd\u0259likl\u0259rimiz\u0259 aiddir. Bu, T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Yunan\u0131stan aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n qov\u015faqda t\u0259bii qaz\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si \u0259m\u0259liyyat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Avropa istiqam\u0259tind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 milyard kubmetr qaz\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Ayd\u0131nd\u0131r ki, \u201cSnam\u201d Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 ged\u0259n boru k\u0259m\u0259rl\u0259rin\u0259 malikdir. M\u0259n bilm\u0259k ist\u0259rdim ki, Az\u0259rbaycan bu h\u0259cml\u0259rin al\u0131nmas\u0131nda biz\u0259 d\u0259st\u0259k ver\u0259 bil\u0259rmi? Biz art\u0131q BOTA\u015e il\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r aparm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 onlar bu h\u0259cml\u0259r \u00fczr\u0259 biz\u0259 d\u0259st\u0259k ver\u0259c\u0259kl\u0259rini bildiribl\u0259r.<\/p>\n<p>Diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259diyim \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259 \u00fcmumi xarakterli m\u0259s\u0259l\u0259dir. \u0130ki h\u0259ft\u0259 \u0259vv\u0259l \u00d6zb\u0259kistandan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tini q\u0259bul etdik. Onlar\u0131n, h\u0259m\u00e7inin g\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259ri, iri h\u0259cmd\u0259 enerji istehsal\u0131, g\u00fcn\u0259\u015f enerjisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00f6y\u00fck planlar\u0131 var. C\u0259nab Prezident, Siz d\u0259 bunu \u0259vv\u0259ld\u0259 qeyd etdiniz. M\u00fch\u0259ndis \u015firk\u0259ti kimi biz g\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259rinin istehsal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r\u0259 h\u0259l\u0259 2014-c\u00fc ild\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f enerjisi bazar\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259ririk. Haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti g\u00f6t\u00fcrs\u0259k g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, indi g\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259rinin 95 faizi \u00c7in t\u0259chizat\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r. H\u0259min mono v\u0259 ya polikristala \u0259saslanan panell\u0259rin istehsal\u0131, \u0259slind\u0259, 85 faiz enerji t\u0259l\u0259b edir. Bu is\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259rinin istehsal x\u0259rcl\u0259rini a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rir. \u018fsas x\u0259rcl\u0259r m\u0259hz istehsal prosesind\u0259 kremniyin istifad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Biz bunu \u201ckvarts kremniy\u201d adland\u0131r\u0131r\u0131q. Biz ondan \u0259rinti alaraq g\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259rinin daxili hiss\u0259l\u0259rini haz\u0131rlay\u0131r\u0131q. Sonra is\u0259 h\u0259min panell\u0259r g\u00fcn\u0259\u015f enerjisini verir. Bu, istehsal\u0131n son m\u0259rh\u0259l\u0259sidir.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: Xahi\u015f edir\u0259m, vaxta q\u0259na\u0259t ed\u0259k.<\/p>\n<p>Edison Kasapo\u011flu: Bitirir\u0259m. Bu, sonuncu suald\u0131r. Sual\u0131m Siz\u0259dir, c\u0259nab Prezident. Bizd\u0259 texnologiya var, konsorsium qurmu\u015fuq. \u00d6lk\u0259niz \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131 layih\u0259 ola bil\u0259r ki, biz g\u00fcn\u0259\u015f paneli \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sini istehsal ed\u0259n x\u0259tti i\u015f\u0259 salaq. Bu, enerjiy\u0259 \u00e7ox q\u0259na\u0259t ed\u0259n x\u0259tt olacaq. Bel\u0259 olan halda, g\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259rini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya sata bil\u0259rsiniz. Bu, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sual\u0131m idi. \u00c7ox sa\u011f olun, c\u0259nab Prezident.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: Sa\u011f olun. \u00c7ox konkret suallard\u0131r. Enerji sah\u0259sind\u0259 sonuncu, lakin vacib sual. Buyurun, doktor Tomas Falk.<\/p>\n<p>\u201cFalk and Zeitung\u201d \u015firk\u0259tinin t\u0259sis\u00e7isi v\u0259 ba\u015f icra\u00e7\u0131 direktoru Tomas Falk: H\u00f6rm\u0259tli Prezident \u018fliyev, bizim \u015firk\u0259t m\u00fcst\u0259qil konsaltinq \u015firk\u0259tidir. M\u0259n v\u0259 hey\u0259tim siyasi v\u0259 iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 biznesin inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00f6y\u00fck beyn\u0259lxalq korporasiyalara m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i xidm\u0259tl\u0259ri g\u00f6st\u0259ririk. Biz \u015e\u0259rqi Avropa, X\u0259z\u0259r regionu v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyaya x\u00fcsusi diqq\u0259t yetiririk. Bu g\u00fcn iki m\u00fc\u015ft\u0259rim ad\u0131ndan bu t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015f\u0259rait\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdaram. Onlardan biri \u201cNikisa\u201d Yaponiya \u015firk\u0259tidir. O, nasoslar v\u0259 maye qaz, el\u0259c\u0259 d\u0259 t\u0259bii qaz\u0131n separatorlar\u0131, hidrogen v\u0259 dig\u0259r s\u0259naye qazlar\u0131, karbon qaz\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 v\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 sah\u0259l\u0259rind\u0259 apar\u0131c\u0131 avadanl\u0131q istehsal\u00e7\u0131lar\u0131ndan biridir. Qrupumuz Az\u0259rbaycanda art\u0131q f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir v\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259n, maye oksigenin, azotun istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259niz\u0259 avadanl\u0131q t\u0259chiz edib. Biz alman podrat\u00e7\u0131s\u0131 vasit\u0259sil\u0259 yerli \u015firk\u0259tl\u0259 i\u015fbirliyi qurmu\u015fuq. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u201cNikisa\u201d \u015firk\u0259ti \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k ist\u0259yir v\u0259 hava separatorlar\u0131, CO2-nin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 v\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131, maye qaz sah\u0259l\u0259rind\u0259, Bak\u0131 g\u0259miqay\u0131rma zavodunda, Sumqay\u0131t Texnologiyalar Park\u0131nda i\u015fl\u0259m\u0259yi arzulay\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7\u0259nl\u0259r v\u0259 nasoslara g\u0259ldikd\u0259, \u201cAzerGold\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q qurmaq ist\u0259yirik. \u018flav\u0259 olaraq biz doldurma stansiyalar\u0131, maye qaz, x\u00fcsusi nasoslar v\u0259 hidrogen sah\u0259l\u0259rind\u0259 apar\u0131c\u0131 texnologiyalar\u0131 t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259rik v\u0259 m\u00fcmk\u00fcn \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 SOCAR il\u0259 m\u00fczakir\u0259 etm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>\u201cNikisa\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, biz \u201cSana Clinic\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 d\u0259 birg\u0259 i\u015fl\u0259yirik. Bu, Almaniyada iri \u00f6z\u0259l klinikalar \u015f\u0259b\u0259k\u0259sidir. 60 m\u00fcasir klinikaya \u0259lav\u0259 olaraq \u201cSana Clinic\u201d b\u00fct\u00fcn Avropada tibbi avadanl\u0131\u011f\u0131n istehsal\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 malikdir. Haz\u0131rda \u201cSana Clinic\u201d M\u0259rk\u0259zi Asiyada ambulator tibbi xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rir. Bundan sonra ist\u0259rdik ki, Az\u0259rbaycan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u0259 tibbi xidm\u0259tl\u0259r bazar\u0131na daxil olaq.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, diqq\u0259tiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun. \u00dcmidvaram ki, qeyd edil\u0259n s\u0259hiyy\u0259 sektoruna aid layih\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259rimin f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259st\u0259k alaca\u011fam. Biz m\u00fcvafiq vaxtda h\u0259min m\u0259qs\u0259dl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259r etm\u0259kd\u0259n m\u0259mnun olard\u0131q.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: \u00c7ox sa\u011f olun, Tomas. Buyurun, c\u0259nab Prezident, \u015f\u0259rh ver\u0259rdiniz.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u00c7ox sa\u011f olun. Praktiki \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r qeyd edildi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n b\u0259zi g\u0259l\u0259c\u0259k planlar\u0131m\u0131zla ba\u011fl\u0131 suallar verildi. M\u0259n xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131qla ba\u015flayaca\u011fam. \u201cSiemens\u201d\u0259 g\u0259ldikd\u0259, b\u0259li, m\u0259n \u201cSumqay\u0131t\u201d Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak etdim. M\u0259nc\u0259, o, 2009-cu ild\u0259 idi. 525 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 stansiya Az\u0259rbaycanda m\u00fcasir texnologiya \u0259sas\u0131nda tikilmi\u015f ilk elektrik enerjisi stansiyas\u0131 idi. H\u0259min vaxtdan etibar\u0259n elektrik enerjisi stansiyas\u0131 tam g\u00fcc\u00fc il\u0259 i\u015fl\u0259yir. H\u0259min layih\u0259ni ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck ki, 525 meqavat h\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u00e7oxdur. Lakin indi anlay\u0131r\u0131q ki, bu, vaxt\u0131nda icra edilmi\u015f layih\u0259 oldu, \u00e7\u00fcnki Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259l\u0259bat\u0131 art\u0131b v\u0259 bu, s\u0259naye v\u0259 \u0259hali art\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u018ffsuslar olsun ki, b\u0259zi iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259si a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb, su dayazla\u015f\u0131b. Biz d\u0259nizd\u0259 estakada tikm\u0259li idik ki, daha \u00e7ox suyu toplay\u0131b g\u00f6t\u00fcr\u0259 bil\u0259k. Bununla bel\u0259, elektrik stansiyas\u0131 tam g\u00fcc\u00fc il\u0259 i\u015fl\u0259yir v\u0259 biz bundan tamamil\u0259 m\u0259mnunuq.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda icra olunan v\u0259 ya icras\u0131n\u0131 planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z layih\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 siz Ya\u015fmada elektrik stansiyas\u0131n\u0131 qeyd etdiniz. Bilir\u0259m ki, Ya\u015fma layih\u0259sind\u0259 tender proseduru gedir v\u0259 \u0259min\u0259m ki, sizin t\u0259klifiniz \u0259n yax\u015f\u0131lar s\u0131ras\u0131nda olacaq. Tender proseduru a\u00e7\u0131q v\u0259 \u015f\u0259ffafd\u0131r. M\u0259lumat alm\u0131\u015fam ki, burada maraql\u0131 olan bir s\u0131ra \u015firk\u0259tl\u0259r i\u015ftirak edir v\u0259 m\u0259n siz\u0259, sad\u0259c\u0259, u\u011furlar arzu ed\u0259 bil\u0259r\u0259m.<\/p>\n<p>M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn bildirm\u0259k ist\u0259rdim ki, biz bu yax\u0131nlarda Ming\u0259\u00e7evird\u0259 1280 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 yeni elektrik stansiyas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasimini ke\u00e7irdik. B\u0259rpaolunan enerji planlar\u0131m\u0131za baxmayaraq, biz h\u0259l\u0259 d\u0259 anlay\u0131r\u0131q ki, s\u0259naye v\u0259 \u0259hali art\u0131m\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n daha \u00e7ox elektrik enerjisi istehsal etm\u0259li olaca\u011f\u0131q. Bizim b\u0259rpa edil\u0259si 10 min kvadratkilometrlik torpaqlar\u0131m\u0131z var. Buna g\u00f6r\u0259 biz\u0259 \u0259lav\u0259 t\u0259chizat laz\u0131m olacaq.<\/p>\n<p>Nax\u00e7\u0131van Elektrik Stansiyas\u0131na g\u0259ldikd\u0259, Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurla yana\u015f\u0131, Nax\u00e7\u0131van\u0131 da ya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131na \u00e7evirm\u0259k planlar\u0131m\u0131z var. Nax\u00e7\u0131vanda su elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikintisi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck potensial m\u00f6vcuddur. H\u0259m\u00e7inin bu yax\u0131nlarda orada ekspertiza apar\u0131l\u0131b v\u0259 ola bilsin, yax\u0131n vaxtlarda 500 meqavatl\u0131q g\u00fcn\u0259\u015f elektrik enerjisi stansiyas\u0131n\u0131n tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259zi add\u0131mlar\u0131m\u0131z olsun. Eyni zamanda, Nax\u00e7\u0131vanda \u0259n\u0259n\u0259vi elektrik stansiyalar\u0131 da \u00e7ox m\u00fcnasibdir. \u00c7\u00fcnki Nax\u00e7\u0131van\u0131n b\u00f6y\u00fck ixrac potensial\u0131 m\u00f6vcuddur, onun T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ranla s\u0259rh\u0259di var. H\u0259r iki \u00f6lk\u0259d\u0259 elektrik enerjisin\u0259 artan t\u0259l\u0259bat var.<\/p>\n<p>Elektrik \u015f\u0259b\u0259k\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 apard\u0131\u011f\u0131n\u0131z f\u0259aliyy\u0259ti tam d\u0259st\u0259kl\u0259yir\u0259m. Bu, biz\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n laz\u0131m olan sah\u0259dir, \u00e7\u00fcnki b\u0259rpaolunan enerjinin b\u00f6y\u00fck h\u0259cmi m\u00f6vcud \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 inteqrasiya edilm\u0259lidir. Bel\u0259 olmasa, biz h\u0259min enerjini, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, toplaya bilm\u0259rik. Buna g\u00f6r\u0259 enerji \u015firk\u0259tl\u0259rimizin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n biri m\u0259hz bundan ibar\u0259tdir. \u00dcmidvaram ki, bu layih\u0259 u\u011furla icra olunacaq.<\/p>\n<p>Siz, h\u0259m\u00e7inin elektrik enerjisinin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sini qeyd etdiniz. Bu, \u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir, \u00e7\u00fcnki bu g\u00fcn bizim ixrac imkanlar\u0131m\u0131z \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259 g\u00fccl\u0259ri il\u0259 m\u0259hdudla\u015f\u0131r. Xatirimd\u0259dir ki, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 vasit\u0259sil\u0259 maksimum 1000, yaxud 1500 meqavat \u00f6t\u00fcrm\u0259 qabiliyy\u0259ti var. H\u0259r iki \u00f6lk\u0259d\u0259 &#8211; G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bu h\u0259cml\u0259r tamamil\u0259 son h\u0259dd\u0259dir. Buna g\u00f6r\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259 qabiliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min iki \u00f6lk\u0259y\u0259 \u0259lav\u0259 s\u0259rmay\u0259l\u0259r yat\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, \u00f6t\u0259n ilin dekabr\u0131nda Buxarestd\u0259 Az\u0259rbaycandan Avropaya ya\u015f\u0131l enerjinin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Qara d\u0259nizin dibi il\u0259 kabelin \u00e7\u0259kilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan, Rum\u0131niya v\u0259 Macar\u0131stan aras\u0131nda sazi\u015f imzaland\u0131. Cari ilin fevral\u0131nda bu layih\u0259nin idar\u0259etm\u0259 komit\u0259sinin ilk iclas\u0131 h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rin nazirl\u0259rinin v\u0259 Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n enerji \u00fczr\u0259 komissar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7irildi. Birinci g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 biz onun vahid layih\u0259 olaca\u011f\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldik. O, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizind\u0259n f\u0259rql\u0259n\u0259c\u0259k, \u00e7\u00fcnki orada C\u0259nub Qafqaz Boru K\u0259m\u0259ri, TANAP v\u0259 TAP var. Bu, X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisi stansiyalar\u0131ndan ba\u015flayan v\u0259 Avropa istehlak\u00e7\u0131lar\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n vahid layih\u0259 olacaqd\u0131r. Qara d\u0259nizin dibi il\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259nin birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 4 qiqavatl\u0131q g\u00fcc n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Lakin bunun \u00fc\u00e7\u00fcn biz \u00f6t\u00fcrm\u0259 x\u0259tl\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259liyik. Yoxsa, bu, tamamil\u0259 m\u0259nas\u0131z olard\u0131. Bundan \u0259lav\u0259, bir azdan sonra m\u0259n siz\u0259 art\u0131q imzalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z planlar\u0131m\u0131z, m\u00fcqavil\u0259l\u0259rimiz v\u0259 anla\u015fma memorandumlar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat ver\u0259c\u0259y\u0259m. Hesab edirik ki, 4 qiqavat yaln\u0131z ba\u015flan\u011f\u0131cd\u0131r. Avropadak\u0131 t\u0259l\u0259bat\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Almaniyadak\u0131 t\u0259l\u0259bat\u0131 bilirik. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, r\u0259q\u0259ml\u0259r onlarla qiqavat t\u0259\u015fkil edir v\u0259 t\u0259l\u0259bat yaln\u0131z artacaq. Buna g\u00f6r\u0259, bizd\u0259 bu imkan var v\u0259 biz sad\u0259c\u0259 b\u00fct\u00fcn sxeml\u0259ri y\u0131\u011fmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>BP il\u0259 birg\u0259 icra etdiyiniz S\u0259ng\u0259\u00e7al Terminal\u0131na elektrik enerjisinin verilm\u0259sin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, siz\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bu layih\u0259nin \u00f6z\u00fc d\u0259 b\u0259rpa olunan enerji siyas\u0259timizd\u0259n qaynaqlan\u0131r. Biz BP il\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131q ki, o, Qaraba\u011f\u0131n azad olunmu\u015f \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n birind\u0259 \u2013 C\u0259bray\u0131l \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 240 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f enerji stansiyas\u0131n\u0131n tikintisind\u0259 birba\u015fa xarici s\u0259rmay\u0259dar olacaq. \u0130stehsal olunmu\u015f h\u0259min enerji bizim enerji sistemimiz\u0259 daxil edil\u0259c\u0259k. Eyni zamanda, biz S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131n\u0131 elektrik enerjisi il\u0259 t\u0259min etmi\u015f olaca\u011f\u0131q v\u0259 onlar qazdan istifad\u0259ni dayand\u0131racaq. H\u0259min qaz boru k\u0259m\u0259rin\u0259 daxil edil\u0259c\u0259k v\u0259 Avropaya y\u00f6nl\u0259ndiril\u0259c\u0259k. Bir s\u00f6zl\u0259, burada \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli udu\u015flu v\u0259ziyy\u0259tdir. Biz 240 meqavatl\u0131q g\u00fcn\u0259\u015f enerji stansiyas\u0131n\u0131 al\u0131r\u0131q, BP-nin S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131 karbonsuz v\u0259 daha s\u0259m\u0259r\u0259li qaydada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 onlar\u0131n istifad\u0259 etdiyi qaz Avropaya ixrac olunur. Biz bu layih\u0259ni enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi bax\u0131m\u0131ndan, \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli hesab edirik.<\/p>\n<p>SOCAR-\u0131n i\u015fl\u0259diyi dig\u0259r layih\u0259 d\u0259 var. O, d\u0259nizd\u0259ki platformalar\u0131m\u0131za elektrik kabell\u0259r \u00e7\u0259kir ki, orada f\u0259aliyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bii qazdan istifad\u0259 olunmas\u0131n. Onlar ya\u015f\u0131l enerjid\u0259n istifad\u0259 ed\u0259c\u0259k v\u0259 platformalarda \u0259vv\u0259lc\u0259 elektrik stansiyalar\u0131nda istifad\u0259 olunan qaz sahil\u0259 n\u0259ql olunacaq v\u0259 h\u0259m\u00e7inin Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lacaq. Avropada artan t\u0259l\u0259bat\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, biz n\u0259inki qaz\u0131n hasilat\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r\u0131q, o c\u00fcml\u0259d\u0259n biz enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi say\u0259sind\u0259 \u0259lav\u0259 qaz\u0131 toplayaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>\u201cUniper\u201d\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, al\u0131\u015f v\u0259 sat\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259si m\u00fcdd\u0259ti bax\u0131m\u0131ndan \u0259n uzun m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. M\u0259nc\u0259 onun vaxt\u0131 2045-ci ild\u0259 bitir, 25 ild\u0259n sonra. El\u0259dir! Sonra, ola bilsin, onun m\u00fcdd\u0259ti art\u0131r\u0131lacaq, \u00e7\u00fcnki Avropaya t\u0259bii qaz\u0131n \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlar\u0131m\u0131z h\u0259min vaxtla m\u0259hdudla\u015fmayacaq. Bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, Sumqay\u0131tda enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 birg\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259 layih\u0259niz bu yay ba\u015fa \u00e7at\u0131r. Siz h\u0259min layih\u0259nin uzad\u0131lmas\u0131 planlar\u0131n\u0131z\u0131 qeyd etdiniz. M\u0259n bunu tam d\u0259st\u0259kl\u0259yir\u0259m, \u00e7\u00fcnki \u201cAz\u0259rikimya\u201dn\u0131n buna ehtiyac\u0131 var. Bir s\u00f6zl\u0259, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n art\u0131q yax\u015f\u0131 tarixi var. T\u0259bii qaza g\u0259ldikd\u0259, siz bizim m\u00fc\u015ft\u0259rimizsiniz. \u018flb\u0259tt\u0259, Az\u0259rbaycanda n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox birg\u0259 biznes aparsaq, bir o q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 olar.<\/p>\n<p>\u00c7ilov adas\u0131nda ya\u015f\u0131l hidrogenl\u0259 ba\u011fl\u0131 layih\u0259niz\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bel\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m ki, bu, sizin \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u00f6v s\u0131naq layih\u0259si idi, \u00e7\u00fcnki onun real h\u0259cmi ki\u00e7ikdir. M\u0259n b\u0259zi r\u0259q\u0259ml\u0259ri g\u0259tir\u0259c\u0259y\u0259m, b\u0259zi planlar\u0131m\u0131z\u0131 xat\u0131rladaca\u011fam. Lakin m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u0259rdim ki, \u0259g\u0259r b\u0259rpaolunan enerji il\u0259 ba\u011fl\u0131 layih\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irs\u0259niz, siz\u0259 v\u0259 buna mara\u011f\u0131 olan b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131za n\u0259yin ba\u015f verdiyini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qiym\u0259tl\u0259r bar\u0259d\u0259 b\u0259zi m\u0259lumat\u0131 sad\u0259c\u0259 bildirm\u0259k ist\u0259rdim. Az\u0259rbaycanda elektrik enerjisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vcud daxili qiym\u0259tl\u0259r xarici s\u0259rmay\u0259darlar \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rf\u0259lidir. Bu, birincisi. Bel\u0259 olmasa, onlar s\u0259rmay\u0259 yat\u0131rmazd\u0131. Bu g\u00fcn bizim icra olunan iki m\u00fcqavil\u0259miz var. Onlardan biri \u201cMasdar\u201d il\u0259, dig\u0259ri is\u0259, \u201cACWA Power\u201d il\u0259 imzalan\u0131b. Bunlar iki qlobal enerji \u015firk\u0259tl\u0259ridir v\u0259 onlar b\u0259rpaolunan enerjiy\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259l\u0259r yat\u0131r\u0131rlar. Bu iki m\u00fcqavil\u0259 icra olunmaqdad\u0131r. \u00dcmumi h\u0259cmi 470 meqavatd\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, \u00fcmid edir\u0259m, bu yax\u0131nlarda BP il\u0259 t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasimi olacaq. Bu, \u0259lav\u0259 240 meqavat t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. Bel\u0259likl\u0259, \u00fc\u00e7 \u0259sas enerji \u015firk\u0259ti hesab edir ki, Az\u0259rbaycanda b\u0259rpaolunan enerji sah\u0259sind\u0259 qiym\u0259tl\u0259r, t\u0259nziml\u0259yici qaydalar v\u0259 biznes m\u00fchit m\u00fcnasibdir. Bel\u0259 olmasa, onlar s\u0259rmay\u0259 yat\u0131rmazd\u0131lar.<\/p>\n<p>\u018flav\u0259 olaraq biz anla\u015fma memorandumlar\u0131n\u0131 imzalam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 imzalanm\u0131\u015f anla\u015fma memorandumlar\u0131 v\u0259 m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin h\u0259cm s\u0259viyy\u0259si 25 qiqavatd\u0131r. \u201cACWA Power\u201d, \u201cMasdar\u201d, BP v\u0259 \u201cFortescue\u201d resurslar\u0131. Bel\u0259likl\u0259, bu \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 25 qiqavat h\u0259cmind\u0259 anla\u015fma memorandumlar\u0131 o dem\u0259kdir ki, bu layih\u0259l\u0259r icra olunacaq. \u00c7\u00fcnki bunlar ciddi \u015firk\u0259tl\u0259rdir v\u0259 biz d\u0259 ciddi \u00f6lk\u0259yik. Bu \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 anla\u015fma memorandumlar\u0131 imzalamaqla biz tamamil\u0259 \u0259minik ki, onlar icra olunacaq. Buna g\u00f6r\u0259 potensial buradad\u0131r, dediyim kimi, 200 qiqavata yax\u0131n. Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korporasiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f 157 qiqavat enerji d\u0259nizd\u0259dir, qalan\u0131 is\u0259 qurudad\u0131r v\u0259 h\u0259l\u0259 hidrogeni demir\u0259m.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, biz h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn vacib ya\u015f\u0131l enerji t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evril\u0259c\u0259yik v\u0259 neft-qaz k\u0259m\u0259rl\u0259rinin tikintisi \u00fczr\u0259 u\u011furlu t\u0259cr\u00fcb\u0259mizi n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fczr\u0259 Avropadan olan \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u00f6vcud \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, Avropa Komissiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n bizim planlar\u0131n tamamil\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si, bir ild\u0259n \u00e7ox m\u00fcdd\u0259td\u0259n \u0259vv\u0259l Avropa Komissiyas\u0131 v\u0259 bizim Energetika Nazirliyi aras\u0131nda ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015f enerji dialoqu kimi b\u00fct\u00fcn bu amill\u0259r h\u0259qiq\u0259t\u0259n onu n\u00fcmayi\u015f etdirir ki, Az\u0259rbaycandan olan ya\u015f\u0131l enerji tezlikl\u0259 bu g\u00fcn t\u0259bii qaz q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Sonra biz treydinq \u015firk\u0259tin\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131x\u0131r\u0131q v\u0259 siz y\u0259qin bilirsiniz ki, SOCAR-\u0131n, &#8211; bizim enerji \u015firk\u0259tinin, &#8211; \u00f6z treydinq departamenti &#8211; \u201cSOCAR Treydinq\u201di var. Bu departament t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan neftinin deyil, h\u0259m d\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259fl\u0259rin neftinin sat\u0131\u015f\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Hesab edir\u0259m ki, burada \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkanlar\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259si apar\u0131la bil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, hesab edir\u0259m ki, bu, tamamil\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 v\u0259 biznes modelinin axtar\u0131\u015f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259nab Palluttun sual\u0131n\u0131 cavabland\u0131rd\u0131m.<\/p>\n<p>Bizd\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259kd\u0259n enerjinin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 potensial\u0131n x\u0259rit\u0259si var. Bununla m\u0259\u015f\u011ful olan h\u00f6kum\u0259t orqan\u0131 Energetika Nazirliyidir v\u0259 bu nazirliyin bir hiss\u0259si olan B\u0259rpa Olunan Enerji M\u0259nb\u0259l\u0259ri D\u00f6vl\u0259t Agentliyidir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u0259g\u0259r mara\u011f\u0131n\u0131z varsa bizim iqtisadiyyat naziri sizi \u0259laq\u0259 m\u0259lumat\u0131 il\u0259, Az\u0259rbaycana g\u0259lm\u0259k, Az\u0259rbaycanda biznes\u0259 ba\u015flamaqla ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatla t\u0259min ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>C\u0259nab Kasapo\u011flunun Transx\u0259z\u0259r boru k\u0259m\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual\u0131na g\u0259ldikd\u0259 bildirm\u0259liy\u0259m ki, Transx\u0259z\u0259r boru k\u0259m\u0259ri uzun ill\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunub. M\u0259n \u0259n az\u0131ndan onun on il m\u00fczakir\u0259 olundu\u011funu xat\u0131rlay\u0131ram. O, m\u00fczakir\u0259 olunan m\u00fcdd\u0259td\u0259 biz Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan, Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum k\u0259m\u0259rl\u0259rini, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizini in\u015fa etdik v\u0259 Avropaya ya\u015f\u0131l enerji \u00f6t\u00fcr\u0259n x\u0259tti \u00e7\u0259k\u0259c\u0259yik v\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 Transx\u0259z\u0259r boru k\u0259m\u0259ri m\u00fczakir\u0259 olunacaq. Bax, v\u0259ziyy\u0259t bel\u0259dir. Bizim t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 oldu\u011fumuz b\u00fct\u00fcn layih\u0259l\u0259r art\u0131q ya tamamlan\u0131b, ya da \u015f\u00fcbh\u0259siz u\u011furlu olacaqd\u0131r. Transx\u0259z\u0259r bizim layih\u0259miz deyil. Transx\u0259z\u0259r layih\u0259sind\u0259 biz tranzit \u00f6lk\u0259si hesab olunuruq v\u0259 biz, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259n, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 a\u00e7\u0131q b\u0259yan etmi\u015fik ki, biz X\u0259z\u0259rin o tay\u0131nda dost v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n boru k\u0259m\u0259rini in\u015fa etm\u0259yi q\u0259rarla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 onlar \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri tranziti t\u0259min etm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q. Lakin m\u0259nd\u0259 olan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259nin indiy\u0259d\u0259k \u00f6z h\u0259llini tapmamas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi odur ki, maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259nin m\u0259nb\u0259yi h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmay\u0131b. 30 milyard kubmetr h\u0259cmind\u0259 olan boru k\u0259m\u0259rinin tikintisinin y\u00fck\u00fcn\u00fc kimin da\u015f\u0131mas\u0131 ayd\u0131n deyil. Bu, m\u00fc\u0259yy\u0259n Avropa \u015firk\u0259tl\u0259ri olacaq, yoxsa v\u0259sait Avropa \u0130ttifaq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ayr\u0131lacaq, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn layih\u0259 ortaq maraqlar layih\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131na daxil edilm\u0259lidir. M\u0259n bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259 bu bel\u0259 deyil v\u0259 bunun T\u00fcrkm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin olub-olmamas\u0131n\u0131 da biz bilmirik. Buna g\u00f6r\u0259 bu, birinci suald\u0131r, bu layih\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6d\u0259ni\u015fi kim ed\u0259c\u0259k? \u0130kinci sual is\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, yax\u015f\u0131, layih\u0259ni kimin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirdiyi m\u00fc\u0259yy\u0259n edildikd\u0259n sonra layih\u0259 Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259 oradan hara ged\u0259c\u0259k? \u00c7\u00fcnki bizd\u0259-TANAP-da indi bo\u015f qalan tutumumuz yoxdur. Biz yeni kompressor stansiyalar\u0131 tikm\u0259kl\u0259 TANAP-\u0131 16 milyard kubmetrd\u0259n 32 milyard kubmetr\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015fl\u0259ndir\u0259c\u0259yik v\u0259 boru Az\u0259rbaycan qaz\u0131 il\u0259 tam dolu olacaqd\u0131r. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, potensial k\u0259m\u0259r olan Transx\u0259z\u0259r boru k\u0259m\u0259ri Az\u0259rbaycana g\u0259ldikd\u0259n sonra kims\u0259 Az\u0259rbaycandan Avropaya ba\u015fqa bir boru k\u0259m\u0259rini tikm\u0259lidir. Bu \u015firk\u0259tin kim oldu\u011fu yax\u015f\u0131 suald\u0131r. M\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 skeptisizml\u0259 yana\u015fm\u0131ram. M\u0259n h\u0259r \u015feyi real qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m. Yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, bu, bizim layih\u0259miz deyil. Kims\u0259 onu tikm\u0259yi q\u0259rarla\u015fd\u0131rarsa biz buna \u00e7ox \u015fad olar\u0131q, \u00e7\u00fcnki biz tranzitd\u0259n pul qazanaca\u011f\u0131q, \u015e\u0259rqd\u0259 v\u0259 Q\u0259rbd\u0259 olan qon\u015fular\u0131m\u0131za yax\u015f\u0131 xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f olaca\u011f\u0131q. Aral\u0131q d\u0259nizi regionunda DESFA v\u0259 \u201cSnam\u201d t\u0259bii qaz layih\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, m\u0259n bu sual\u0131 bel\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcm, el\u0259 deyilmi?<\/p>\n<p>Edison Kasapo\u011flu: \u018fslind\u0259, tranzit Kiprd\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Yunan\u0131stan aras\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259kdir. DESFA yunan \u015firk\u0259tidir, lakin \u201cSnam\u201d t\u00f6r\u0259m\u0259 \u015firk\u0259tdir v\u0259 onlar bizim qar\u015f\u0131m\u0131zda \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00f6hd\u0259lik g\u00f6t\u00fcrd\u00fcl\u0259r ki, biz\u0259 1 milyard kubmetrd\u0259n 3 milyard kubmetr\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259rb\u0259st tutum ver\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: S\u0259rb\u0259st tutum harada, TANAP-da?<\/p>\n<p>Edison Kasapo\u011flu: Yox Kiprd\u0259n. Bizim Kipr-Yunan\u0131stan s\u0259rh\u0259din\u0259 q\u0259d\u0259r ged\u0259n boru k\u0259m\u0259rimiz var. Onlar biz\u0259 Avropaya qaz\u0131 n\u0259ql etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1-3 milyard kubmetr s\u0259rb\u0259st tutum ver\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>Mikay\u0131l Cabbarov: C\u0259nab Prezident, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Yunan\u0131stan s\u0259rh\u0259dind\u0259n s\u00f6hb\u0259t gedir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Orada tutum var?<\/p>\n<p>Mikay\u0131l Cabbarov: C\u0259nab Kasapo\u011flu deyir, &#8211; \u0259g\u0259r m\u0259n onu d\u00fcz ba\u015f d\u00fc\u015f\u00fcr\u0259ms\u0259, &#8211; T\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6kum\u0259ti \u015firk\u0259t\u0259 imkan verir ki, bu tranzit \u00f6t\u00fcrm\u0259 tutumuna malik olsun. Bu da sonra beyn\u0259lxalq qaz donorlar\u0131n tap\u0131lmas\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r. D\u00fczd\u00fcr?<\/p>\n<p>Edison Kasapo\u011flu : D\u00fczd\u00fcr, b\u0259li 1 milyard kubmetrd\u0259n 3 milyard kubmetr\u0259 q\u0259d\u0259r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Anlad\u0131m. Bu fikir bar\u0259d\u0259 he\u00e7 n\u0259 e\u015fitm\u0259mi\u015f\u0259m, ona g\u00f6r\u0259 \u015f\u0259rh ver\u0259 bilm\u0259r\u0259m. B\u0259lk\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fczd\u0259n sonra bunu nazirimizl\u0259 m\u00fczakir\u0259 edib bizi daha \u00e7ox m\u0259lumat v\u0259 t\u0259f\u0259rr\u00fcatlarla t\u0259min ed\u0259 bil\u0259rsiniz. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 bizim d\u0259st\u0259yimiz\u0259 ehtiyac\u0131 olan ist\u0259nil\u0259n layih\u0259ni d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259c\u0259yik. Sonuncu qeyd is\u0259 Az\u0259rbaycanda b\u0259zi i\u015fl\u0259rl\u0259- g\u0259miqay\u0131rma zavodu v\u0259 Sumqay\u0131t Texnologiyalar Park\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi, \u0259g\u0259r sual\u0131 d\u00fczg\u00fcn ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u0259ms\u0259. El\u0259c\u0259 d\u0259 hidrogen. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, m\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 toxunmu\u015fam, lakin Bak\u0131 g\u0259miqay\u0131rma zavodu \u00e7ox m\u0259\u015f\u011ful olacaq. Biz onun tutumunu art\u0131rma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Dediyim kimi, X\u0259z\u0259r d\u0259nizi il\u0259 da\u015f\u0131malar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259bat art\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259l\u0259 ki, X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck ticar\u0259t donanmas\u0131, 50-d\u0259n \u00e7ox g\u0259misi var. Bak\u0131 g\u0259miqay\u0131rma zavodu is\u0259 ild\u0259 6 g\u0259mi istehsal ed\u0259 bil\u0259r v\u0259 bu da h\u0259min neft h\u0259cml\u0259ri v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyadan, y\u0259qin ki, \u00c7ind\u0259n g\u00f6zl\u0259diyimiz quru y\u00fck \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t etmir. Y\u0259qin ki, e\u015fitmisiniz \u00c7ind\u0259n, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan \u0259razisind\u0259n X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 d\u0259mir yolunun tikintisi layih\u0259si var v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, layih\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 \u00e7atan kimi o, biz\u0259 t\u0259r\u0259f g\u0259l\u0259c\u0259k. Bel\u0259likl\u0259, biz Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n potensial da\u015f\u0131ma h\u0259cml\u0259rinin ciddi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259 prosesind\u0259yik v\u0259 biz buna haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q. Biz investisiya yat\u0131rmal\u0131y\u0131q v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u00e7oxlu investisiya imkanlar\u0131 v\u0259 ya m\u00fcqavil\u0259 imkanlar\u0131 olacaq. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, m\u0259n b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259 bildim.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: Konkret \u015f\u0259rhl\u0259riniz\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun, c\u0259nab Prezident. N\u00f6vb\u0259ti klaster s\u0259nayey\u0259 ke\u00e7m\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l m\u0259n c\u0259nab Trondleni unutmu\u015fam. O, Almaniyan\u0131n g\u00fcn\u0259\u015f enerjisinin paytaxt\u0131n\u0131 t\u0259msil edir. G\u00fcn\u0259\u015f enerjisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0131saca qeydl\u0259rini bildirm\u0259k ist\u0259yir.<\/p>\n<p>Dirk Trondle: M\u0259n Frayburqdan g\u0259lir\u0259m. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bir az gec oldu. B\u0259z\u0259n bel\u0259 \u015feyl\u0259r ba\u015f verir, \u00fczr ist\u0259yir\u0259m. Frayburq g\u00fcn\u0259\u015f enerjisi s\u0259nayesinin paytaxt\u0131 say\u0131l\u0131r, h\u0259tta d\u00fcnya miqyas\u0131nda dey\u0259rdim. Bizim b\u00f6y\u00fck elmi bazam\u0131z, m\u00fch\u0259ndisl\u0259rimiz var v\u0259 onlar karbon emissiyalar\u0131n azald\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanla i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7ox \u015fad olard\u0131. Frayburqla birg\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259kd\u0259 maraql\u0131 olsayd\u0131n\u0131z m\u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 Sizi, Sizin komandan\u0131z\u0131, SOCAR-\u0131, nazirliyi d\u0259v\u0259t etm\u0259k ist\u0259rdim ki, \u00f6z\u00fcn\u00fcz h\u0259r \u015feyi g\u00f6r\u00fcb m\u00fczakir\u0259 ed\u0259 bil\u0259siniz. \u018fmin\u0259m ki, ba\u015fqa imkanlar olacaq.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Biz b\u00f6y\u00fck m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 birlikd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rik v\u0259 h\u0259m\u00e7inin \u0259vv\u0259lki sualda m\u0259n Az\u0259rbaycanda g\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259rinin istehsal imkanlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikrimi bildirm\u0259yi unutdum. Sizin \u015firk\u0259tl\u0259 v\u0259 yaxud ist\u0259nil\u0259n dig\u0259r \u015firk\u0259tl\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 \u015fad olard\u0131q. \u00c7\u00fcnki dediyim kimi b\u00f6y\u00fck proses olacaq, b\u00f6y\u00fck inki\u015faf olacaq. Bizim g\u00fcn\u0259\u015f elektrik stansiyalar\u0131nda istifad\u0259 olunacaq g\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u00c7ind\u0259 istehsal edil\u0259n panell\u0259rdir. Onlar yax\u015f\u0131 keyfiyy\u0259t\u0259 malikdir v\u0259 \u0259l\u00e7atan qiym\u0259t\u0259 sat\u0131l\u0131r. Bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259 Avropa istehsal\u0131, yum\u015faq des\u0259k, bir az bahad\u0131r. Lakin i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sinin qiym\u0259tini, enerji qiym\u0259tini v\u0259 yerli t\u0259l\u0259bat\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq Az\u0259rbaycanda birg\u0259 istehsalat t\u0259\u015fkil ets\u0259k hesab edir\u0259m ki, bu, r\u0259qab\u0259tli ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Dirk Trondle: Frayburq \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259rinin yeni n\u0259sli var. Onlar daha da elastik v\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259ldirl\u0259r. Lakin bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 elm d\u0259 t\u0259l\u0259b olunur. Yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, \u00fcmumi elmi layih\u0259l\u0259r olsun.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: B\u0259li, \u00e7ox yax\u015f\u0131. B\u0259lk\u0259 bizim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fczd\u0259n sonra bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259f\u0259rr\u00fcatl\u0131 fikir m\u00fcbadil\u0259si apara bil\u0259rsiniz. Biz bel\u0259 bir istehsalat\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259y\u0259 \u00e7ox \u015fad olard\u0131q. Biz haz\u0131rda azad ticar\u0259t zonas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn z\u0259ruri infrastrukturun tamamlanmas\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259yik. Bu zona Bak\u0131ya yax\u0131n, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahilind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Bu azad zonan\u0131n art\u0131q ilk rezidentl\u0259ri var. Azad ticar\u0259t zonas\u0131, onun qaydalar\u0131 v\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumat bizim nazir t\u0259r\u0259find\u0259n bu g\u00fcn bir az sonra t\u0259qdim oluna bil\u0259r.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: \u00c7ox sa\u011f olun. Biz n\u00f6vb\u0259ti klaster olan s\u0259naye v\u0259 tikintiy\u0259 g\u0259lib \u00e7atd\u0131q. Biz \u201cKnauf\u201dun n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olan c\u0259nab Knotzer il\u0259 ba\u015flayaq. Buyurun, c\u0259nab Knotzer.<\/p>\n<p>\u201cKnauf\u201d \u015eirk\u0259tl\u0259r Qrupunun t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 Uve Knotzer: Zati-alil\u0259ri, \u0259vv\u0259lc\u0259 gecikdiyim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fczr ist\u0259yir\u0259m. \u201cKnauf\u201d tikinti materiallar\u0131 sah\u0259sind\u0259 d\u00fcnya miqyas\u0131nda lider \u015firk\u0259tdir. Ke\u00e7\u0259n il 15 milyard avroluq sat\u0131\u015f\u0131m\u0131z olub v\u0259 90 \u00f6lk\u0259d\u0259 42 min \u0259m\u0259kda\u015f\u0131m\u0131z var. Biz 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri Az\u0259rbaycanda marketinq v\u0259 sat\u0131\u015fla m\u0259\u015f\u011fuluq. 2008-ci ild\u0259n b\u0259ri is\u0259 biz G\u0259nc\u0259d\u0259 yerli tikinti s\u0259nayesi \u00fc\u00e7\u00fcn materiallar istehsal edirik. M\u0259hsullar\u0131m\u0131z \u0259sas\u0259n al\u00e7\u0131pan \u0259sasl\u0131d\u0131r. Bizim d\u00fcnya miqyas\u0131nda 80 karxanam\u0131z v\u0259 4 yeralt\u0131 m\u0259d\u0259nimiz var. Bu, bizim xammal\u0131m\u0131zd\u0131r. H\u0259r \u015fey al\u00e7\u0131pan \u0259sasl\u0131d\u0131r. Sizd\u0259n v\u0259 nazirlikd\u0259n bir xahi\u015fim var. Bizim al\u00e7\u0131pan ehtiyatlar\u0131m\u0131z qurtar\u0131b. Az\u0259rbaycanda \u00e7oxlu al\u00e7\u0131pan q\u0259libi var v\u0259 biz\u0259 daha b\u00f6y\u00fck h\u0259cm \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259st\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki biz yerli istehsalat \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259cmi art\u0131rmaq ist\u0259yirik. Biz Az\u0259rbaycanda \u0259lav\u0259 m\u0259hsullar istehsal etm\u0259k ist\u0259yirik v\u0259 biz, h\u0259m\u00e7inin G\u00fcrc\u00fcstana ixrac etm\u0259k ist\u0259yirik v\u0259 siyas\u0259t imkan vers\u0259 C\u0259nubi qon\u015fulara ixrac etm\u0259k ist\u0259yirik. M\u0259nim xahi\u015fim budur.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Yeni al\u00e7\u0131pan ehtiyatlar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015fda \u00e7\u0259tinliyiniz var? Siz bu m\u0259s\u0259l\u0259ni yerli orqanlarla, \u0130qtisadiyyat Nazirliyi il\u0259 m\u00fczakir\u0259 etmisiniz?<\/p>\n<p>Uve Knotzer: H\u0259l\u0259 ki, birba\u015fa \u0259laq\u0259 yaratmam\u0131\u015f\u0131q, \u00e7\u00fcnki biz t\u0259r\u0259fda\u015fla i\u015fl\u0259yirik. Lakin oradak\u0131 material miqdar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rimiz var.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Bel\u0259likl\u0259, m\u00f6vcud ehtiyat dem\u0259k olar ki, bitib.<\/p>\n<p>Uve Knotzer: B\u0259li v\u0259 biz\u0259 daha \u00e7ox lisenziyalar v\u0259 m\u0259d\u0259n i\u015fl\u0259ri aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni \u0259razi laz\u0131md\u0131r ki, biz m\u0259hsuldar olma\u011fa davam ed\u0259k.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: B\u0259li, m\u0259n bunu tamamil\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yir\u0259m. M\u0259nim layih\u0259 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat\u0131m var. Sizin dediyiniz kimi, o, 2008-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda, Goranboy rayonunun \u0259razisind\u0259 icra olunmu\u015fdur. Hesab edir\u0259m ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llini tapmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u0259lk\u0259 iqtisadiyyat nazirin\u0259 \u0259lav\u0259 m\u0259lumat ver\u0259siniz v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, biz h\u0259mi\u015f\u0259 xarici investorlar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirik v\u0259 sizin \u015firk\u0259tiniz onlardan biridir. Biz \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259 prosesin\u0259 ba\u015flad\u0131qda siz Az\u0259rbaycana s\u0259rmay\u0259 yat\u0131rm\u0131s\u0131n\u0131z. Bel\u0259likl\u0259, siz Almaniyadan s\u0259rmay\u0259 yat\u0131ran \u015firk\u0259tl\u0259r aras\u0131nda birincil\u0259rd\u0259n olmusunuz. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz sizinl\u0259 i\u015fbirliyin\u0259 davam etm\u0259kd\u0259 \u015fad olard\u0131q. Ehtiyatlar\u0131n\u0131z\u0131n bitm\u0259si haqq\u0131nda e\u015fitm\u0259mi\u015fdim. Y\u0259qin ki, \u00e7ox g\u0259rgin \u00e7al\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z, bu yax\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259ricidir. Lakin m\u0259n iqtisadiyyat nazirin\u0259 indi g\u00f6st\u0259ri\u015f verir\u0259m ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259ni ciddi ara\u015fd\u0131rs\u0131n v\u0259 sizin \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 ehtiyatlar\u0131 taps\u0131n ki, siz d\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259nizd\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinizi davam ed\u0259 bil\u0259siniz. Bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259 siz 100 faiz yerli bazardan olan materiallar\u0131 t\u0259chiz edirsiniz. Xaricd\u0259n he\u00e7 n\u0259 idxal olunmur. \u018fksin\u0259, siz \u00f6z\u00fcn\u00fcz ixrac edirsiniz.<\/p>\n<p>Uve Knotzer: B\u0259li, biz bir az G\u00fcrc\u00fcstana ixrac edirik. Biz gips d\u0259yirman\u0131n\u0131 tikm\u0259kl\u0259 istehsal\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131rmaq ist\u0259yirik. H\u0259m\u00e7inin t\u0259r\u0259fda\u015f \u015firk\u0259td\u0259 olan pay\u0131m\u0131z\u0131 da art\u0131rmaq ist\u0259yirik.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir k\u00f6m\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131n\u0131z olarsa, iqtisadiyyat naziri buradad\u0131r. G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n sonra o, ehtiyatla ba\u011fl\u0131 problemin h\u0259ll olunmas\u0131na nec\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 ola bil\u0259c\u0259yimizi m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131r olacaq. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu, asand\u0131r. Sizin t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131n\u0131zla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259riniz\u0259 biz m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259 bilm\u0259rik.<\/p>\n<p>Uve Knotzer: Bu, ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259dir.<\/p>\n<p>\u201cGlobal Clearance Solutions AG\u201d \u015firk\u0259tinin ba\u015f icra\u00e7\u0131 direktoru Filip Mixaelis: Zati-alil\u0259ri bu d\u0259yirmi masada i\u015ftirak etm\u0259k m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir. Biz minat\u0259mizl\u0259m\u0259 sah\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259ririk. M\u0259n bir nec\u0259 d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 rayonu ziyar\u0259t etmi\u015f\u0259m. M\u0259n \u00f6z\u00fcm da\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n v\u0259 minalar\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259sinin \u015fahidi olmu\u015fam. Biz F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyin\u0259 avadanl\u0131q, Almaniyada istehsal olunmu\u015f texnologiyan\u0131 t\u0259chiz edirik. Son bir ne\u00e7\u0259 ayda biz \u00e7ox geni\u015f t\u0259lim proqramlar\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015f\u0131q. Biz t\u0259kc\u0259 avadanl\u0131q istehsal etmirik, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t d\u0259 g\u00f6st\u0259ririk. Biz t\u0259kc\u0259 keyfiyy\u0259tli avadanl\u0131\u011f\u0131 t\u0259chiz etmirik, eyni zamanda, bu avadanl\u0131\u011f\u0131 s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 istismar etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan d\u0259st\u0259yi d\u0259 t\u0259min edirik. Biz Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sinin inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin \u00f6z d\u0259d\u0259-baba yurdlar\u0131na qay\u0131da bilm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizi intensivl\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259yirik.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u00c7ox sa\u011f olun. Bildiyiniz kimi, ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin tezlikl\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flardan v\u0259 mane\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. \u00c7\u00fcnki bizim d\u0259qiq hesablamalar\u0131m\u0131za \u0259sas\u0259n, Erm\u0259nistan i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bir milyondan \u00e7ox mina basd\u0131r\u0131b v\u0259 2020-ci ilin noyabr\u0131nda m\u00fcharib\u0259 bit\u0259nd\u0259n b\u0259ri dem\u0259k olar ki, 300 az\u0259rbaycanl\u0131 mina s\u0259b\u0259bind\u0259n ya h\u0259lak olmu\u015f v\u0259 ya ciddi x\u0259sar\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131r. Bizim potensial nisb\u0259t\u0259n m\u0259hduddur. Baxmayaraq ki, bu yax\u0131nlarda biz m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n avadanl\u0131q alm\u0131\u015f\u0131q. Biz h\u0259tta indi havadan minan\u0131 a\u015fkar ed\u0259 bil\u0259n dronlardan istifad\u0259 edirik. H\u0259m\u00e7inin t\u0259lim d\u0259 \u00e7ox vacibdir. Bu d\u0259st\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Biz sizin t\u0259klifiniz\u0259 daha t\u0259f\u0259rr\u00fcatl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 baxmal\u0131y\u0131q, \u00e7\u00fcnki s\u0259mimi des\u0259m xarici \u015firk\u0259tl\u0259ri mina t\u0259mizl\u0259m\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259v\u0259t etm\u0259k ist\u0259y\u0259nd\u0259 minat\u0259mizl\u0259m\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qiym\u0259t yerli qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k idi. Bir kvadratmetrin minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Avropada olan qiym\u0259t bizim milli minat\u0259mizl\u0259m\u0259 agentliyinin i\u015fi aparma\u011fa haz\u0131r oldu\u011fu qiym\u0259td\u0259n bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 \u00e7ox idi. \u018flav\u0259 olaraq bu yax\u0131nlarda bir ne\u00e7\u0259 Az\u0259rbaycan \u015firk\u0259ti d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. \u0130ndi onlar da mina t\u0259mizl\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldurlar v\u0259 onlar\u0131n qiym\u0259ti m\u0259qbuldur. \u00c7\u00fcnki t\u0259s\u0259vv\u00fcr etdiyiniz kimi, on minl\u0259rl\u0259 kvadratkilometrd\u0259n s\u00f6hb\u0259t getdikd\u0259 bu, \u00e7ox v\u0259sait t\u0259l\u0259b ed\u0259n bir i\u015fdir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu \u0259razinin he\u00e7 d\u0259 h\u0259r bir metri yoxlan\u0131lmayacaq, \u00e7\u00fcnki y\u00fcks\u0259k da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259r var. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, mina il\u0259 \u00e7irkl\u0259nm\u0259 potensial\u0131n\u0131n harada oldu\u011funu biz bilirik. Lakin hesab edir\u0259m ki, bizim minalardan t\u0259mizl\u0259m\u0259 \u00fczr\u0259 agentliyimiz il\u0259 t\u0259f\u0259rr\u00fcatl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r aparma\u011f\u0131n\u0131z yax\u015f\u0131 olar. \u00c7\u00fcnki bu g\u00fcn \u00fc\u00e7 \u015firk\u0259t Az\u0259rbaycanda minalardan t\u0259mizl\u0259m\u0259 xidm\u0259tini g\u00f6st\u0259rir. \u0130\u015finin h\u0259cmin\u0259 g\u00f6r\u0259 birinci ANAMA-d\u0131r. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n minat\u0259mizl\u0259m\u0259 agentliyidir. \u0130kincisi, M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin minalardan t\u0259mizl\u0259m\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f x\u00fcsusi alaylar\u0131 v\u0259 batalyonlar\u0131d\u0131r. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyinin d\u0259 bu prosesd\u0259 \u00e7ox ki\u00e7ik bir pay\u0131 var. Bel\u0259likl\u0259, m\u0259n siz\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 ed\u0259rdim ki, bizim milli minat\u0259mizl\u0259m\u0259 agentliyi il\u0259 t\u0259masa ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yard\u0131m \u0259ld\u0259 ed\u0259siniz v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259siniz v\u0259 baxas\u0131n\u0131z b\u0259lk\u0259 birg\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259 yaratmaq olar. \u018ffsuslar olsun ki, uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck bir potensial var.<\/p>\n<p>Filip Mixaelis: \u018ffsuslar olsun, biz bunu bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Biz inan\u0131r\u0131q ki, beyn\u0259lxalq ekspertiza v\u0259 infrastrukturun da t\u0259tbiq edilm\u0259si il\u0259 qiym\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131 sala bil\u0259rik. B\u0259li, qiym\u0259t bahad\u0131r. Lakin biz 20-25 illik m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 bir kvadratmetr\u0259 g\u00f6r\u0259 qiym\u0259tin 15 sent oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fck. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: Xahi\u015f edir\u0259m, ucadan dan\u0131\u015f\u0131n. Bizim t\u0259qrib\u0259n yar\u0131m saat vaxt\u0131m\u0131z qal\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 h\u0259r k\u0259s \u00f6z suallar\u0131n\u0131 bildirm\u0259k imkan\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. C\u0259nab \u015eults buyurun.<\/p>\n<p>\u201cNokia\u201d \u015firk\u0259tinin t\u0259msil\u00e7isi Olaf \u015eults: Bu g\u00fcn \u201cNokia\u201d r\u0259q\u0259msal infrastruktur sah\u0259sind\u0259 innovasiyalar v\u0259 texnologiyalar \u00fczr\u0259 liderdir. Biz art\u0131q mobil telefon \u015firk\u0259ti deyilik. Burada bu g\u00fcn m\u00f6vzular\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131rman\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li olmas\u0131 v\u0259 r\u0259q\u0259msal infrastrukturla ba\u011fl\u0131 idi. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz elektrik \u015f\u0259b\u0259k\u0259sini v\u0259 enerjinin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturuq. Bu, tam ayd\u0131nd\u0131r. B\u00fct\u00fcn h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin r\u0259q\u0259msalla\u015fma proqramlar\u0131 var. H\u0259m\u00e7inin Sizin h\u00f6kum\u0259tinizin d\u0259 bel\u0259 proqram\u0131 var. Bilirik ki, siz d\u0259 bu sah\u0259d\u0259 x\u00fcsusi u\u011furlar qazanm\u0131s\u0131n\u0131z. Bel\u0259likl\u0259, biz q\u0259rara g\u0259ldik ki, Az\u0259rbaycan regionda b\u00f6y\u00fck f\u0259aliyy\u0259t apar\u0131lan \u00f6lk\u0259dir. Biz M\u0259rk\u0259zi Asiyada biznesimizi idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131da regional n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyimizi yaratm\u0131\u015f\u0131q. Lakin bu, m\u0259s\u0259l\u0259nin t\u0259k bir hiss\u0259sidir. Biz Sizin u\u011fur hekay\u0259nizin bir hiss\u0259si olmaq ist\u0259yirik. Biz texnologiyan\u0131n bir t\u0259r\u0259fd\u0259, insanlar\u0131n is\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 oldu\u011funa inan\u0131r\u0131q. \u018fn yax\u015f\u0131 texnologiya savadl\u0131 insanlar v\u0259 texnologiyadan faydalana bil\u0259n insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n istifad\u0259 olunur. \u0130nnovasiyalar v\u0259 R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf Agentliyi il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirik. T\u0259hsil proqram\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn pul v\u0259saitl\u0259ri ay\u0131rm\u0131\u015f\u0131q. N\u00f6vb\u0259ti ay Bak\u0131da laboratoriya v\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259ni istismara ver\u0259c\u0259yik. Biz Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259kc\u0259 m\u0259hsul verdiyimiz bazar kimi q\u0259bul etmirik. Bu g\u00fcn bu i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fcr\u00fck v\u0259 bundan f\u0259r\u0259hl\u0259nirik. Bununla bel\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131rma prosesinin bir hiss\u0259si olmaq ist\u0259yirik. \u018flb\u0259tt\u0259, bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 biznes f\u0259aliyy\u0259ti aparma\u011fa \u00fcmid edirik. Art\u0131q s\u00f6yl\u0259diyim kimi biznes i\u015fl\u0259rimiz gedir. Lakin daha \u00e7ox i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259 bil\u0259c\u0259yimiz sah\u0259l\u0259r d\u0259 var. R\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131rmaya g\u0259ldikd\u0259, biz hans\u0131 sah\u0259d\u0259 daha \u00e7oxlu i\u015fl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sini Sizinl\u0259 m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k ist\u0259yirik ki, bel\u0259likl\u0259, s\u0259rmay\u0259l\u0259rin m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r tez qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259 bil\u0259k.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, r\u0259q\u0259msal transformasiya bizim strategiyan\u0131n, t\u0259kc\u0259 2030 strategiyas\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si yox, eyni zamanda, bizim prioritetl\u0259rin bir hiss\u0259sidir. N\u0259qliyyat, Rabit\u0259 v\u0259 Y\u00fcks\u0259k Texnologiyalar Nazirliyinin ad\u0131n\u0131n R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf v\u0259 N\u0259qliyyat Nazirliyin\u0259 d\u0259yi\u015film\u0259si d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyil. Bu, sad\u0259c\u0259, ad\u0131n d\u0259yi\u015film\u0259si deyildi, bu, yana\u015fman\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si idi. M\u0259n sizin dedikl\u0259rinizi tamamil\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yir\u0259m. Hesab edir\u0259m ki, bizim nazirlik v\u0259 sizin \u015firk\u0259tiniz aras\u0131nda t\u0259maslar daha da aktiv olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki biz regionumuzda r\u0259q\u0259msal transformasiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6n s\u0131rada olanlardan biri olma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Bu, b\u00f6y\u00fck potensial\u0131 olan sah\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcasir texnologiyalar\u0131 c\u0259lb etm\u0259k v\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bizim h\u00f6kum\u0259tin \u00fcmumi strategiyas\u0131d\u0131r. Gecikm\u0259m\u0259k, neft v\u0259 qaz, co\u011frafiya v\u0259 n\u0259qliyyat haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k t\u0259nb\u0259l olmamaq v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yimiz \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 ola bil\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259ri v\u0259 investisiyalar\u0131 \u00f6lk\u0259y\u0259 c\u0259lb etm\u0259k. \u018flav\u0259 olaraq Az\u0259rbaycan\u0131 regionda, M\u0259rk\u0259zi Asiyada f\u0259aliyy\u0259tinizin m\u0259rk\u0259zi olaraq se\u00e7m\u0259yiniz m\u0259ni \u015fad edir. H\u0259r d\u0259f\u0259 m\u0259n bu x\u0259b\u0259ri e\u015fid\u0259nd\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, biz etdikl\u0259rimizl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259kc\u0259 m\u0259lumat verm\u0259kl\u0259 yox, h\u0259m d\u0259 yax\u015f\u0131 investisiya m\u00fchiti yaratmaqla yax\u015f\u0131 i\u015f g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fck. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, m\u0259lumat\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Davos D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu da d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0259naye inqilabi m\u0259rk\u0259zi \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131n\u0131 regional m\u0259rk\u0259z olaraq se\u00e7m\u0259yi q\u0259rarla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 bu m\u0259rk\u0259zin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 da t\u0259qrib\u0259n iki il bundan \u0259vv\u0259l olmu\u015fdur. Bu M\u0259rk\u0259z Az\u0259rbaycan\u0131 v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131 \u0259hat\u0259 edir. Y\u0259ni, bu, t\u0259kc\u0259 co\u011frafi ba\u011flant\u0131 yox, eyni zamanda, texnoloji ba\u011flant\u0131d\u0131r. Texnologiyan\u0131n regiona, Avropaya, Asiyaya yax\u0131nl\u0131q n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, daha yax\u015f\u0131 yeri tapmaq \u00e7\u0259tindir. B\u0259lk\u0259 d\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7i kimi dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 dayand\u0131rmal\u0131yam, lakin m\u0259nim v\u0259zif\u0259m neft v\u0259 qaza aid olmayan sah\u0259l\u0259r\u0259 investorlar\u0131, texnologiyan\u0131, \u015firk\u0259tl\u0259ri, strateji t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 c\u0259lb etm\u0259kdir. Neft v\u0259 qaz art\u0131q tamamlan\u0131b. N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 g\u00f6r\u0259c\u0259kl\u0259rimiz art\u0131q m\u00f6vcud \u015fablon \u0259sas\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259kdir. \u0130ndi bizim \u00fc\u00e7\u00fcn yeni olan r\u0259q\u0259msal transformasiya \u00fczr\u0259 biz\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli strateji t\u0259r\u0259fda\u015flar laz\u0131md\u0131r v\u0259 m\u0259n \u00fcmid edir\u0259m ki, \u201cNokia\u201dya g\u0259ldikd\u0259 bu, bel\u0259 d\u0259 olacaq. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: \u00c7ox yax\u015f\u0131. C\u0259nab Kappelhoff, xahi\u015f edir\u0259m, bir d\u0259qiq\u0259 olsun.<\/p>\n<p>\u201cTauber\u201d \u015firk\u0259tinin t\u0259msil\u00e7isi Jan-Bernd Kappelhoff: H\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident, biz\u0259 vaxt ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z v\u0259 d\u0259yirmi masa \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox sa\u011f olun. Bizim \u015firk\u0259t Almaniyada, h\u0259m\u00e7inin Portuqaliyada v\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. \u015eirk\u0259timiz infrastrukturun yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 ixtisasla\u015f\u0131b. Vaxtil\u0259 biz \u201cAz\u0259rsu\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259r icra etmi\u015fik. \u00dcmidvaram ki, biz g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u201cAz\u0259rsu\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn yenid\u0259n i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik. \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Suyun paylanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u0259li \u00e7ox i\u015f olacaq. Haz\u0131rda biz su t\u0259chizat\u0131 v\u0259 sanitariya \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na ehtiyac duydu\u011fumuz bir \u00e7ox \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7iririk. H\u0259d\u0259fimiz b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 i\u00e7m\u0259li su t\u0259chizat\u0131n\u0131n 100 faiz t\u0259min edilm\u0259sidir. S\u00f6zs\u00fcz ki, bunu etm\u0259k \u00e7\u0259tin olacaq, \u00e7\u00fcnki g\u00f6r\u00fclm\u0259li i\u015fin h\u0259cmi b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Lakin bizim, h\u0259m\u00e7inin su ehtiyatlar\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 b\u0259zi struktur islahatlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlar\u0131m\u0131z var. Bunun vaxt\u0131 g\u0259lib \u00e7at\u0131b. Haz\u0131rda h\u00f6kum\u0259t m\u00fcxt\u0259lif variantlar\u0131 v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 indi suyun ild\u0259n-il\u0259 azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz bir vaxtda, suyun payla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqini d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir. Qeyd etdiyim kimi, X\u0259z\u0259r d\u0259nizi dayazla\u015f\u0131r, h\u0259m\u00e7inin \u00e7aylar\u0131m\u0131zda, transs\u0259rh\u0259d \u00e7aylar\u0131nda v\u0259 m\u0259nb\u0259yini Az\u0259rbaycandan g\u00f6t\u00fcr\u0259n \u00e7aylarda sululuq azal\u0131b. \u018ffsuslar olsun ki, biz bunu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bel\u0259likl\u0259, su ehtiyatlar\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131, su ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 s\u00f6zs\u00fcz ki, qar\u015f\u0131dak\u0131 ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn prioritetl\u0259rd\u0259n biri olacaq.<\/p>\n<p>\u201cGerber Architekten\u201d \u015firk\u0259tinin icra\u00e7\u0131 direktoru Marius Rayrko: Zati-alil\u0259ri, c\u0259nab Prezident. Burada, bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 olmaq m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u015f\u0259r\u0259fdir. Biz memar\u0131q, land\u015faft \u00fczr\u0259 memar, \u015f\u0259h\u0259r salanlar v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, interyer \u00fczr\u0259 dizaynerik. Biz 60 ildir ki, Almaniyada, h\u0259m\u00e7inin S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 v\u0259 \u00c7ind\u0259, \u0259sas\u0259n d\u00f6vl\u0259t sektorunda in\u015faat i\u015fi il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuluq. Biz, h\u0259m\u00e7inin Almaniyaya universitetl\u0259r, d\u00f6vl\u0259t sektoru binalar\u0131, kitabxanalar, s\u0259hiyy\u0259 layih\u0259l\u0259ri v\u0259 ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n bir \u00e7ox faydal\u0131 binalarla \u00f6z t\u00f6hf\u0259mizi veririk. Haz\u0131rda biz S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131nda faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131lara v\u0259 enerjiy\u0259 \u0259saslanan c\u0259miyy\u0259td\u0259n b\u0259rpaolunan enerjiy\u0259 \u0259saslanan c\u0259miyy\u0259t\u0259 ke\u00e7idi h\u0259yata ke\u00e7iririk. C\u0259miyy\u0259t bu d\u0259yi\u015fiklikd\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n il biz Az\u0259rbaycanda, Bak\u0131da f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. Biz Qaraba\u011fa da s\u0259f\u0259r etdik. \u015e\u0259h\u0259rinizd\u0259 parklar\u0131n dizayn\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 meriya il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar apard\u0131q. Haz\u0131rda biz ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259kanlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r layih\u0259l\u0259rimizin m\u00fc\u0259llifl\u0259ri il\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131r\u0131q. C\u0259nab Prezident, Siz\u0259 b\u0259rpaolunan enerji il\u0259 ba\u011fl\u0131 iki sual\u0131m var. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 binalar enerji istehlak\u00e7\u0131s\u0131ndan enerji istehsal\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Bu d\u0259yi\u015fikliy\u0259 t\u0259kan ver\u0259n siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u00fcl\u0259c\u0259kmi? \u018fg\u0259r bel\u0259dirs\u0259, \u201cGerber Architekten\u201d bu d\u0259yi\u015fikliy\u0259 t\u0259kan verm\u0259y\u0259, yard\u0131m etm\u0259y\u0259 \u00e7ox \u015fad olard\u0131. \u0130kincisi, Bak\u0131da g\u0259z\u0259rk\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259 etdim ki, insan ax\u0131n\u0131, \u015f\u0259h\u0259rin inki\u015faf\u0131 v\u0259 u\u011furu t\u0131xac problemini ortaya \u00e7\u0131xar\u0131r. Biz bu m\u0259s\u0259l\u0259ni ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etmi\u015fik. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 biziml\u0259 payla\u015fmaq ist\u0259diyiniz tranzity\u00f6n\u00fcml\u00fc tikinti plan\u0131 v\u0259 ya metro plan\u0131n\u0131z varm\u0131?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259r etdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u018fg\u0259r siz Qaraba\u011fda olmusunuzsa, ola bilsin ki, bizim planlar\u0131m\u0131zdan x\u0259b\u0259rdars\u0131n\u0131z. Biz art\u0131q b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Ba\u015f plan\u0131 t\u0259sdiql\u0259mi\u015fik. Haz\u0131rda 20-d\u0259n \u00e7ox k\u0259ndin d\u0259 Ba\u015f plan\u0131 t\u0259sdiql\u0259nib. Bilirsiniz ki, biz, h\u0259m\u00e7inin m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259ri v\u0259 yerli \u015firk\u0259tl\u0259ri d\u0259v\u0259t etmi\u015fik. Qeyd etdiyim kimi, biz Qaraba\u011fda v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259miz, ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn asan olan, n\u0259qliyyata v\u0259 b\u00fct\u00fcn xidm\u0259tl\u0259r\u0259 yax\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olan ya\u015fay\u0131\u015f sah\u0259l\u0259ri v\u0259 ictimai m\u0259kanlar in\u015fa etm\u0259k ist\u0259yirik.<\/p>\n<p>Sizin enerji istehsal ed\u0259n binalarla ba\u011fl\u0131 sual\u0131n\u0131za g\u0259linc\u0259, Davos D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda i\u015ftirak\u0131m zaman\u0131 m\u0259n bir \u015firk\u0259tin sahibi il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcm, m\u0259n\u0259 bu m\u0259lumat\u0131 ver\u0259n \u00f6lk\u0259nin v\u0259 \u015firk\u0259tin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259mir\u0259m, bu, m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox maraql\u0131 x\u0259b\u0259r idi, m\u0259n d\u0259rhal Qaraba\u011fda b\u00fct\u00fcn b\u0259rpa i\u015fl\u0259rinin koordinatoru olan Prezident Administrasiyas\u0131na g\u00f6st\u0259ri\u015f verdim v\u0259 haz\u0131rda biz pilot layih\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015f\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. Pilot layih\u0259nin texniki-iqtisadi \u0259sasland\u0131rma i\u015fl\u0259ri ola bilsin ki, bir ne\u00e7\u0259 aya haz\u0131r olacaq. Bina \u00f6z\u00fc \u00e7ox g\u00f6z\u0259l g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, \u00e7ox yax\u015f\u0131 t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r, t\u0259kc\u0259 panell\u0259r deyil, \u00f6z\u00fc enerji istehsal edir. \u018fg\u0259r sizd\u0259 bu texnologiya v\u0259 ya \u201cnou-hau\u201d varsa, yaxud bununla ba\u011fl\u0131 t\u0259klif ver\u0259 bil\u0259rsinizs\u0259, bunu ancaq alq\u0131\u015flamaq olar. Bu, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 tamamil\u0259 yeni inki\u015faf, yeni texnologiyad\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu, Qaraba\u011f \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox uy\u011fun olacaq, x\u00fcsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq o, ya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin inki\u015faf\u0131na g\u0259linc\u0259, siz Bak\u0131da olmusunuz, \u015f\u0259h\u0259ri tan\u0131y\u0131rs\u0131n\u0131z. B\u0259li, bizim metro il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00f6y\u00fck planlar\u0131m\u0131z var. Biz ke\u00e7mi\u015f Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n metro tik\u0259n az sayda \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n biriyik, \u00e7\u00fcnki Sovet \u0130ttifaq\u0131 da\u011f\u0131landan sonra onlar\u0131n \u00e7oxu bunu dayand\u0131rd\u0131. Bizim strategiyam\u0131z var v\u0259 h\u0259m\u00e7inin haz\u0131rda ictimai n\u0259qliyyat\u0131m\u0131z\u0131n metro il\u0259 inteqrasiyas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirik v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn vahid sistem t\u0259tbiq etm\u0259k \u00fczr\u0259yik. Bundan \u0259lav\u0259, \u0259halinin say\u0131 art\u0131r. Bak\u0131 getdikc\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 haz\u0131rda biz n\u0259qliyyatla ba\u011fl\u0131 yeni layih\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlay\u0131r\u0131q. Yollar, k\u00f6rp\u00fcl\u0259r, tunell\u0259r, b\u00fct\u00fcn bunlarla ba\u011fl\u0131 proses art\u0131q gedir. Bundan \u0259lav\u0259, haz\u0131rda yeni tikinti bumuna b\u00f6y\u00fck maraq var. \u00c7\u00fcnki Bak\u0131n\u0131n art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f kompleksl\u0259ri bazar\u0131nda art\u0131m dal\u011fas\u0131 olub. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, sizin layih\u0259l\u0259riniz\u0259 baxmaq maraql\u0131 olar. B\u0259zi ideyalara n\u0259z\u0259r sala bils\u0259m, \u00e7ox \u015fad olard\u0131m.<\/p>\n<p>Marius Rayrko: S\u00f6zs\u00fcz ki, b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259rdim.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: B\u0259lk\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n sonra m\u0259niml\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259siniz.<\/p>\n<p>Marius Rayrko: M\u0259n c\u0259nab \u015eultsun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 \u0259lav\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim. \u018fr\u0259bdilli regionda, \u00c7in regionunda i\u015fl\u0259y\u0259nd\u0259n sonra M\u0259rk\u0259zi Asiya regionunda \u0259traf m\u00fchitin qurulmas\u0131n\u0131 t\u0259dqiq ed\u0259n v\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n m\u0259rk\u0259z olaraq Bak\u0131ya g\u0259lm\u0259k haz\u0131rda bizim h\u0259d\u0259fimizdir. M\u0259n h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn daha a\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 daha sa\u011flam \u0259traf m\u00fchitin yarad\u0131lmas\u0131na d\u0259st\u0259yi alq\u0131\u015flayard\u0131m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: G\u0259lin, logistika v\u0259 infrastruktur sah\u0259sin\u0259 ke\u00e7\u0259k. M\u0259n c\u0259nab Svins, c\u0259nab Kerstgens, c\u0259nab Klaner, c\u0259nab Teoman v\u0259 c\u0259nab Novakla ba\u015flayard\u0131m.<\/p>\n<p>\u201cHHLA International\u201d\u0131n icra\u00e7\u0131 direktoru Filip Svins: Zati-alil\u0259ri, g\u00fcnayd\u0131n. \u201cHHLA\u201d Hamburq liman\u0131d\u0131r. Biz \u0259sas\u0259n Hamburqda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259ririk, \u00e7\u00fcnki m\u0259hz Hamburq liman\u0131nda konteyner terminallar\u0131 operatoru kimi tan\u0131n\u0131r\u0131q. Biz, h\u0259m\u00e7inin Q\u0259rbi Avropada \u0259n b\u00f6y\u00fck intermodal operatoruq. Biz G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Az\u0259rbaycanda 20 ild\u0259n \u00e7oxdur \u201cHHLA Project Logistics\u201d adl\u0131 t\u00f6r\u0259m\u0259 \u015firk\u0259ti olaraq f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259ririk. Bu, NATO-nun \u018ffqan\u0131stana y\u00fck da\u015f\u0131mas\u0131 il\u0259 ba\u015flad\u0131. T\u0259dric\u0259n inki\u015faf ed\u0259r\u0259k daha a\u011f\u0131r y\u00fckl\u0259rin da\u015f\u0131nmas\u0131, h\u0259tta zavodlar\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 Qara d\u0259nizl\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda m\u0259\u015f\u011ful oluruq. Bu yax\u0131nlarda biz Qazax\u0131standa ofis a\u00e7d\u0131q. Biz Orta d\u0259hlizl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7oxlu imkanlar g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Siz bir q\u0259d\u0259r \u0259vv\u0259l bunlar\u0131 qeyd etdiniz. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 Aktau il\u0259 Poti limanlar\u0131, yaxud T\u00fcrkiy\u0259nin Qars m\u0259nt\u0259q\u0259si aras\u0131nda mar\u015frut bizi maraqland\u0131r\u0131r. D\u0259nizd\u0259n d\u0259mir yoluna y\u00fckl\u0259rin a\u015f\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 ya geriy\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131nda imkanlar m\u0259hduddur. Biz operator olaraq orada b\u00f6y\u00fck imkanlar g\u00f6r\u00fcr\u00fck, inki\u015faf ed\u0259 bil\u0259c\u0259k geosiyasi imkanlar g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn limanlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini v\u0259 azad n\u0259qliyyat\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k maraql\u0131 olard\u0131.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Art\u0131q qeyd etdiyim kimi, haz\u0131rda biz yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fla \u00fcz-\u00fcz\u0259yik. Bizim m\u00f6vcud imkanlar\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z var. \u00c7\u00fcnki bizim qurdu\u011fumuz potensial m\u00f6vcud y\u00fckl\u0259rin h\u0259cmin\u0259 v\u0259 proqnozumuza \u0259saslan\u0131rd\u0131. \u0130ndi M\u0259rk\u0259zi Asiyadan Az\u0259rbaycana do\u011fru b\u00f6y\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015fl\u0259 \u0259laq\u0259dar, biz g\u0259rgin i\u015fl\u0259m\u0259liyik. M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn siz\u0259 bildirim ki, haz\u0131rda Az\u0259rbaycan m\u0259hdud imkanlar\u0131 olan Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolunun, onun G\u00fcrc\u00fcstan hiss\u0259sinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 investisiya yat\u0131r\u0131r. Ola bilsin ki, g\u0259l\u0259n il bu investisiya layih\u0259si tamamlanacaq. O, bir milyon tondan be\u015f milyon tonad\u0259k geni\u015fl\u0259ndiril\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259lav\u0259 investisiyalar\u0131 120 milyon AB\u015e dollar\u0131ndan \u00e7ox olacaq v\u0259 \u00fcmidvar\u0131q ki, biz onu g\u0259l\u0259n il tamamlayaca\u011f\u0131q. Ba\u015fqa dar ke\u00e7idl\u0259r d\u0259 var, onlardan biri bizim D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131 ola bil\u0259r. Haz\u0131rda biz onun 15 milyon tondan 25 milyon tona v\u0259 1 milyon TEU-d\u0259k geni\u015fl\u0259nm\u0259sinin texniki \u0259sasland\u0131rmas\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 prosesind\u0259yik. Bizim mar\u015frut \u00fczr\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ba\u015fqa dar ke\u00e7idl\u0259rimiz d\u0259 var. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, biz n\u0259qliyyat infrastrukturunun v\u0259 h\u0259m\u00e7inin g\u00f6mr\u00fck idar\u0259\u00e7iliyinin inteqrasiyas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirik. \u00dcmumd\u00fcnya G\u00f6mr\u00fck T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Ba\u015f katibi Bak\u0131ya s\u0259f\u0259rd\u0259dir. Bizim m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259yimiz m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri \u00dcmumd\u00fcnya G\u00f6mr\u00fck T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n M\u0259rk\u0259zi Asiya, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda koordinasiyaya, bu mar\u015frutun inteqrasiyas\u0131na nec\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259yi olacaq. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, tarifl\u0259r\u0259 yekdil yana\u015fma olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u0259g\u0259r bir \u00f6lk\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, Az\u0259rbaycan tarifi azaldarsa, dig\u0259r \u00f6lk\u0259 azaltmazsa v\u0259 ya art\u0131rarsa, bu i\u015f\u0259 yaramayacaq. \u015e\u0259ffafl\u0131q, yax\u015f\u0131 idar\u0259etm\u0259 v\u0259 idar\u0259\u00e7ilik n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n ola bilsin ki, sizin Az\u0259rbaycandak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259riniz,- siz 20 ildir orada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyinizi dediniz,- bizim h\u00f6kum\u0259timizin n\u0259qliyyat seqmentl\u0259rind\u0259 \u00e7oxlu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri g\u00f6r\u0259 bilirl\u0259r. Bu, \u015f\u0259ffafd\u0131r, s\u0259m\u0259r\u0259li olmal\u0131d\u0131r v\u0259 y\u00fckl\u0259ri toplamaq imkan\u0131na sahib olmal\u0131d\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, biz unutmamal\u0131y\u0131q ki, ba\u015fqa bir n\u0259qliyyat d\u0259hlizi \u2013 \u015eimal-C\u0259nub d\u0259hlizi var ki, o da Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisind\u0259n ke\u00e7ir v\u0259 biz y\u00fckl\u0259ri t\u0259kc\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259n Q\u0259rb\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 \u015eimaldan Q\u0259rb\u0259, h\u0259m\u00e7inin C\u0259nubdan Q\u0259rb\u0259 ixrac v\u0259 ya tranzit etmirik. Bel\u0259likl\u0259, d\u0259mir yolu infrastrukturumuza, d\u0259niz liman\u0131m\u0131za v\u0259 magistral yola t\u0259zyiq artacaq. Bilirsiniz ki, bizim \u015fax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f d\u0259mir yolu sistemimiz var. Lakin haz\u0131rda biz qatarlar\u0131m\u0131z\u0131n s\u00fcr\u0259tini art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259mir yollar\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259kmill\u0259\u015fdiririk. Bu, tranzit m\u00fcdd\u0259tini daha da q\u0131saldacaq. Eyni zamanda, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn bunlar X\u0259z\u0259rin \u015f\u0259rq sahill\u0259rind\u0259 olan t\u0259sisatlarla koordinasiya \u015f\u0259raitind\u0259 edilm\u0259lidir, Aktau, Kur\u0131k, T\u00fcrkm\u0259nba\u015f\u0131 v\u0259 Bak\u0131 limanlar\u0131 bir mexanizm kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, \u0259g\u0259r sizin tranzitin h\u0259cmi v\u0259 biznes \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli olaca\u011f\u0131n\u0131 hesab etdiyiniz m\u00fc\u0259yy\u0259n ideya v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259riniz varsa, y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. C\u0259nab Kerstgins, buyurun.<\/p>\n<p>\u201cRhenus SE &amp; CO. KG\u201d \u015firk\u0259tinin t\u0259msil\u00e7isi Haynrix Kerstgens: C\u0259nab Prezident, Siz art\u0131q m\u0259nim bir \u00e7ox sual\u0131ma cavab vermi\u015f oldunuz. Bizim \u201cReynos\u201d 60 \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, 40 min i\u015f\u00e7isi olan logistika \u015firk\u0259tidir. Sizin \u00f6lk\u0259nizd\u0259 8 ildir f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259ririk, Bak\u0131da ofisimiz var. Biz, h\u0259m\u00e7inin M\u0259rk\u0259zi Asiya, \u00c7in v\u0259 Hindistanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259ririk. M\u0259n \u00f6t\u0259n h\u0259ft\u0259 Az\u0259rbaycandan ikinci i\u015fg\u00fczar s\u0259f\u0259rd\u0259n qay\u0131tm\u0131\u015fam. Haz\u0131rda bizim strategiyam\u0131z Orta D\u0259hlizi h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259k v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir. M\u0259n bununla ba\u011fl\u0131 iqtisadiyyat nazirinin m\u00fc\u015favirl\u0259ri, n\u0259qliyyat nazirinin m\u00fc\u015favirl\u0259ri v\u0259 \u018fl\u0259td\u0259ki Bak\u0131 liman\u0131n\u0131n ba\u015f icra\u00e7\u0131 direktoru v\u0259 \u018fl\u0259t Azad \u0130qtisadi Zonas\u0131n\u0131n ba\u015f icra\u00e7\u0131 direktoru il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar aparm\u0131\u015fam. Dan\u0131\u015f\u0131qlar \u00e7ox yax\u015f\u0131, \u00e7ox s\u0259m\u0259r\u0259li ke\u00e7di. Biz Bak\u0131 liman\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar apard\u0131q, b\u0259zi planlar qurduq v\u0259 onu ba\u015f icra\u00e7\u0131 direktora t\u0259klif etdik. Biz liman\u0131n 2-ci v\u0259 3-c\u00fc m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 g\u00f6rd\u00fck ki, sizin planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z potensial texniki-iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259sasland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f ola bil\u0259r. Biz bel\u0259 fikr\u0259 g\u0259ldik ki, liman\u0131n konteyner hiss\u0259sini yenid\u0259n layih\u0259l\u0259ndir\u0259k, bu, xeyli ucuz olacaq, 1 milyard \u0259v\u0259zin\u0259, c\u0259mi 200 milyon avro t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. Biz art\u0131q bir h\u0259ft\u0259dir bunun \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirik. \u0130qtisadiyyat Nazirliyi il\u0259 m\u00fczakir\u0259 etdiyimiz ba\u015fqa bir m\u0259s\u0259l\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 g\u0259mi\u00e7ilik oldu, \u00e7\u00fcnki haz\u0131rk\u0131 potensial g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ehtiyac olacaq n\u0259qliyyata tab g\u0259tir\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k. X\u0259z\u0259r d\u0259nizi \u00fc\u00e7\u00fcn optimal \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 olan g\u0259mil\u0259rin layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259si z\u0259ruridir. Art\u0131q iki d\u0259f\u0259 qeyd etdiyiniz kimi, X\u0259z\u0259r d\u0259nizi getdikc\u0259 dayazla\u015f\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, problem quraql\u0131qd\u0131r. Almaniyada Reyn \u00e7ay\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bu c\u00fcr problem var idi. X\u00fcsusi g\u0259mi\u00e7ilik konsepsiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na ehtiyac duyulur. Y\u0259ni, onun g\u00f6y\u0259rt\u0259sinin qabaq v\u0259 arxa hiss\u0259l\u0259ri ba\u015fqa c\u00fcr layih\u0259l\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. Hesab edirik ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 optimalla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f g\u0259mil\u0259r\u0259 ehtiyac olacaq. 20-40 bel\u0259 g\u0259mi Qazax\u0131stanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki g\u0259mil\u0259r 20 ild\u0259n 40-50 il\u0259 kimi istismar oluna bil\u0259r. Eyni zamanda, m\u00fch\u0259rrik t\u0259kc\u0259 daxiliyanma m\u00fch\u0259rriki olmal\u0131 deyil. B\u00fct\u00fcn bunlar nazirlikl\u0259rl\u0259, s\u0259naye sah\u0259sind\u0259n olan insanlarla, universitetl\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 edilm\u0259lidir, investisiya t\u0259kc\u0259 bir \u00f6z\u0259l \u015firk\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n yat\u0131r\u0131la bilm\u0259z, d\u00f6vl\u0259tin birg\u0259 s\u0259yi olmal\u0131d\u0131r. M\u0259nim son olaraq qeyd etm\u0259k ist\u0259diyim, Siz art\u0131q qeyd etdiniz Bak\u0131-Tbilisi-Qars x\u0259ttidir. Siz, h\u0259m\u00e7inin T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, Qarsa qap\u0131 olan Axalkalakinin istismar\u0131nda s\u0259hmdars\u0131n\u0131z. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz odur ki, terminal\u0131n planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 olmay\u0131b. T\u0259cili olaraq yenid\u0259n layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259lidir. Biz bu i\u015fd\u0259 siz\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q. Lakin bu, edilm\u0259lidir, \u00e7\u00fcnki \u0259ks halda T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 yax\u015f\u0131 ba\u011flant\u0131 olmayacaq. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: D\u0259y\u0259rli fikirl\u0259riniz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u015eadam ki, bu yax\u0131nlarda Bak\u0131da olmusunuz v\u0259 b\u00fct\u00fcn r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fcs\u00fcn\u00fcz. Siz \u018fl\u0259t Azad \u0130qtisadi Zonas\u0131n\u0131, liman\u0131, N\u0259qliyyat v\u0259 \u0130qtisadiyyat nazirlikl\u0259rini qeyd etdiniz. Bununla ba\u011fl\u0131 yax\u015f\u0131 t\u0259maslar var v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, sizin g\u0259mil\u0259rin dizayn\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259riniz y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilir. \u00c7\u00fcnki m\u0259nim bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259 ideya bizd\u0259 olan g\u0259mil\u0259rin, ist\u0259r quru y\u00fck g\u0259misi v\u0259 ya tankerl\u0259rin in\u015fas\u0131n\u0131n davam etdirilm\u0259sind\u0259n ibar\u0259tdir. \u018fg\u0259r hans\u0131sa s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n v\u0259 ya b\u0259lk\u0259 dayaz sular s\u0259b\u0259bind\u0259n, b\u0259zi kanallar\u0131n qaz\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar, &#8211; biz h\u0259l\u0259 d\u0259 X\u0259z\u0259rin h\u0259r iki t\u0259r\u0259find\u0259 kanallar qazmal\u0131y\u0131q, &#8211; g\u0259mil\u0259rin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259, imkanlar\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 ya s\u00fcr\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni yana\u015fma olsa, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu, n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nacaq. Axalkalakid\u0259ki terminala g\u0259linc\u0259, bu, da maraql\u0131 olar, \u00e7\u00fcnki m\u0259n bu texniki m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 d\u0259rind\u0259n m\u0259\u015f\u011ful olmuram, m\u0259nim h\u0259d\u0259fim Bak\u0131-Tbilisi-Qars\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259ni t\u0259min etm\u0259k olub. Lakin s\u00f6zs\u00fcz ki, biz s\u0259m\u0259r\u0259liliy\u0259 \u0259saslanaraq, h\u0259m\u00e7inin d\u0259niz liman\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar bunu etm\u0259liyik. \u018fg\u0259r eyni i\u015fi a\u015fa\u011f\u0131 qiym\u0259tl\u0259 g\u00f6r\u0259 biliriks\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, biz bunu etm\u0259liyik. S\u00f6zs\u00fcz ki, sizin t\u0259klifl\u0259rinizl\u0259 tan\u0131\u015f olma\u011fa \u00e7ox \u015fad olar\u0131q. M\u0259n \u0130qtisadiyyat Nazirliyinin bu t\u0259klifl\u0259ri al\u0131b-almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmir\u0259m. Bel\u0259likl\u0259, q\u0259rar verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259y\u0259 t\u0259klif olacaq, el\u0259 deyilmi? \u00c7ox yax\u015f\u0131, bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat ver\u0259rsiniz. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>\u201cThales\u201d \u015firk\u0259tinin Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 t\u0259msil\u00e7isi Henrik Klaner: H\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident \u018fliyev. Vaxt ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 \u00f6z ad\u0131mdan Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Faktiki olaraq ki, m\u0259n 20 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, Az\u0259rbaycandayam. Y\u0259qin ki, bilirsiniz, bizim Bak\u0131 metrosu il\u0259 ba\u011fl\u0131 layih\u0259miz var. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 biz Az\u0259rbaycan D\u0259mir Yollar\u0131 \u0130dar\u0259si il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q. \u00dc\u00e7 h\u0259ft\u0259 bundan \u0259vv\u0259l m\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan D\u0259mir Yollar\u0131\u201d QSC-nin s\u0259dri c\u0259nab R\u00fcst\u0259movla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 nail oldum. Biz Bak\u0131dan G\u00fcrc\u00fcstan s\u0259rh\u0259din\u0259 uzanan \u015e\u0259rq-Q\u0259rb d\u0259hlizinin m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u00f6hb\u0259t etdik. Biz, h\u0259m\u00e7inin \u0130randan Bak\u0131 vasit\u0259sil\u0259 Rusiya s\u0259rh\u0259din\u0259 \u00e7atan \u015eimal-C\u0259nub d\u0259hlizi adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z hiss\u0259ni m\u00fczakir\u0259 etdik. Bu, bizim g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259sas i\u015fl\u0259rimizd\u0259n biridir. Biz Az\u0259rbaycan d\u0259mir yollar\u0131n\u0131 daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q. \u0130lk layih\u0259 kimi dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u015firk\u0259tin Bak\u0131da s\u0259lahiyy\u0259tli m\u0259rk\u0259zinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyadak\u0131 f\u0259aliyy\u0259tin \u00f6z\u0259yi olacaq. Bir \u0259lav\u0259 m\u0259lumat da verim ki, \u201cThales\u201din Almaniya s\u0259hmi Yaponiyan\u0131n \u201cHitachi\u201d \u015firk\u0259tin\u0259 sat\u0131lacaq. Bel\u0259likl\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u015firk\u0259t \u201cHitachi Almaniya\u201d ad\u0131 alt\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Y\u0259ni, \u201cThales\u201din bundan sonra Az\u0259rbaycanda ba\u015fqa f\u0259aliyy\u0259ti olmayacaq. O d\u0259yi\u015fir v\u0259 bu, art\u0131q alman biznesi olacaq. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. B\u00fct\u00fcn bu layih\u0259l\u0259r \u00e7ox m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. \u00c7ox \u015fadam ki, r\u0259smil\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fcs\u00fcn\u00fcz. Metro tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 siz bizim plan\u0131m\u0131zdan x\u0259b\u0259rdars\u0131n\u0131z. Biz bunu m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iririk. M\u0259n art\u0131q qeyd etdiyim kimi, d\u0259mir yollar\u0131n\u0131 t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259liyik. \u015e\u0259rq-Q\u0259rb \u0259sas etibaril\u0259 tamamlan\u0131b, lakin \u015eimal-C\u0259nubda qatarlar\u0131n s\u00fcr\u0259ti \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Haz\u0131rda biz Bak\u0131dan Rusiya s\u0259rh\u0259din\u0259 d\u0259mir yolunun yenid\u0259n qurulmas\u0131na investisiya yat\u0131r\u0131r\u0131q. \u00dcmidvaram ki, bir ne\u00e7\u0259 il\u0259 bu, tamamlanacaq. Biz, h\u0259m\u00e7inin C\u0259nub istiqam\u0259tind\u0259 ged\u0259n d\u0259mir yolunun istiqam\u0259tini d\u0259yi\u015fm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. \u00c7\u00fcnki haz\u0131rda o, birba\u015fa X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahilin\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizind\u0259 y\u00fckl\u0259rin potensial h\u0259cmi 15 milyon tondan 30 milyon tona q\u0259d\u0259r olacaq. Bu, Az\u0259rbaycandan tranzit \u00f6lk\u0259 kimi istifad\u0259 etm\u0259yi planla\u015fd\u0131ranlardan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z son m\u0259lumatd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bizim bu h\u0259cmd\u0259 y\u00fck\u00fc n\u0259ql etm\u0259k imkan\u0131na sahib olan bir d\u0259mir yolumuz olmal\u0131d\u0131r. \u00dcmidvar\u0131q ki, bu mar\u015frut boyunca \u00e7oxlu biznes f\u0259aliyy\u0259ti olacaq, s\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 d\u0259mir yolunun in\u015fas\u0131ndan deyil, b\u00fct\u00fcn vacib s\u0259naye, ticari infrastrukturdan gedir v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, d\u0259mir yollar\u0131 m\u00fcasir standartlara uy\u011fun in\u015fa edilm\u0259lidir. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 a\u00e7\u0131q d\u0259niz\u0259 birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olmadan Az\u0259rbaycan art\u0131q m\u00fch\u00fcm n\u0259qliyyat qov\u015fa\u011f\u0131na \u00e7evrilir, t\u0259kc\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259n Q\u0259rb\u0259 v\u0259 \u0259ks istiqam\u0259td\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 \u015eimaldan C\u0259nuba v\u0259 \u015eimaldan Q\u0259rb\u0259. Bilirsiniz ki, mallar\u0131n\u0131 ixrac ed\u0259 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rda \u015firk\u0259tl\u0259rin \u00f6z y\u00fckl\u0259rinin n\u0259qli \u00fc\u00e7\u00fcn yeni yollar tapmas\u0131na b\u00f6y\u00fck ehtiyac var. Bel\u0259likl\u0259, n\u0259qliyyat iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131n lokomotivl\u0259rind\u0259n biri olacaq. \u00dcmidvar\u0131q ki, s\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 tranzit g\u0259lirl\u0259rinin \u0259ld\u0259 edilm\u0259sind\u0259n getmir, biz mar\u015frut boyunca biznes \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0259sas\u0259n ki\u00e7ik v\u0259 orta m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 imkanlar yaratmaq ist\u0259yirik v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u018fl\u0259t Azad \u0130qtisadi zonas\u0131 xarici istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n Az\u0259rbaycana c\u0259lb olunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm rol oynayacaq.<\/p>\n<p>Almaniyan\u0131n \u201cSilkway West Airlines\u201d \u015firk\u0259tinin t\u0259msil\u00e7isi: H\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident. Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar. M\u0259n burada Almaniyan\u0131n \u201cSilkway West Airlines\u201d \u015firk\u0259tini t\u0259msil edir\u0259m. \u201cSilkway West\u201d Az\u0259rbaycana u\u00e7u\u015flar h\u0259yata ke\u00e7irir. Biz Afrikaya Frankfurt-Hahn hava liman\u0131ndan h\u0259ft\u0259d\u0259 28 reys v\u0259 Leypsiq hava liman\u0131ndan \u0259lav\u0259 reysl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7iririk. Biz Bak\u0131 hab\u0131ndan istifad\u0259 edirik. Bak\u0131 hab\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti \u00e7ox yax\u015f\u0131d\u0131r. M\u0259n Bak\u0131dak\u0131 hava liman\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam. Asiya-Sakit okean regionuna, el\u0259c\u0259 d\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya regionuna tranzit u\u00e7u\u015flar\u0131m\u0131z var. Bak\u0131 Almaniya iqtisadiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, 90 milyondan \u00e7ox insan \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m d\u0259 aeroport hab\u0131d\u0131r. M\u0259n bu a\u00e7\u0131qlaman\u0131 ona g\u00f6r\u0259 verir\u0259m ki, biz bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131lan i\u015fl\u0259rd\u0259n \u00e7ox m\u0259mnunuq. H\u00f6kum\u0259tinizin Almaniya h\u00f6kum\u0259tin\u0259 d\u0259st\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u00c7\u00fcnki son bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259, x\u00fcsusil\u0259 COVID pandemiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bu aviareysl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259k vermisiniz.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, \u00e7ox \u015fadam ki, siz m\u0259mnunsunuz. Bu, \u0259n yax\u015f\u0131 x\u0259b\u0259rdir. Siz\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 u\u011furlar arzulay\u0131ram.<\/p>\n<p>\u201cLuna Group\u201dun ba\u015f icra\u00e7\u0131 direktoru Merko Novak: Zati-alil\u0259ri, c\u0259nab Prezident. Burada olmaq \u015f\u0259r\u0259fdir. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar. Ba\u015f ofisi Hamburqda yerl\u0259\u015f\u0259n, art\u0131q 30 ildir ki, \u015e\u0259rqi Avropa il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n bizim \u015firk\u0259t \u0259sas\u0259n logistika v\u0259 strukturun inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 ixtisasla\u015f\u0131b. Son iki ild\u0259 \u0259n sevimli m\u00f6vzular\u0131mdan biri Orta D\u0259hliz, bu d\u0259hlizin inki\u015faf\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 biz G\u00fcrc\u00fcstanda \u015firk\u0259t yaratm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 haz\u0131rda faktiki m\u0259lumatlar v\u0259 g\u00f6st\u0259ricil\u0259r, n\u00f6vb\u0259ti 30 il \u00fc\u00e7\u00fcn proqnozlarla birlikd\u0259 Orta D\u0259hlizin texniki-iqtisadi \u0259sasland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fl\u0259rini apar\u0131r\u0131q. Bu, g\u0259l\u0259n ay\u0131n sonunda haz\u0131r olacaq. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Sizin \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 maraql\u0131 olar.<\/p>\n<p>Biz limanlar\u0131n infrastrukturunun inki\u015faf\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259yirik. Konstansa liman\u0131nda bizim n\u0259h\u0259ng investisiya layih\u0259miz var. S\u00f6zs\u00fcz ki, biz Poti v\u0259 Anakliya limanlar\u0131n\u0131 da n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iririk. Orada aktiv f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k ist\u0259y\u0259n investor var. Yeni Poti liman\u0131 v\u0259 terminal\u0131, Anakliya liman\u0131. Siz\u0259 sual\u0131m bel\u0259dir ki, haz\u0131rda beyn\u0259lxalq logistikada f\u0259al inki\u015faf ed\u0259n Qazax\u0131stan d\u0259mir yolu kimi, &#8211; e\u015fitdiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, onlar Poti liman\u0131na investisiya yat\u0131rmaq ist\u0259yirl\u0259r, b\u0259lk\u0259 d\u0259 Anakliyaya, haz\u0131rda m\u0259n r\u0259q\u0259ml\u0259ri bilmir\u0259m, &#8211; lakin \u00fcmidvaram ki, c\u0259lbedici olacaq. Y\u0259qin ki, Qara d\u0259niz\u0259 yeni ba\u011flant\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 maraql\u0131 olar. Biz orada \u00e7ox f\u0259al\u0131q.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. S\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, m\u0259n\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Anakliya liman\u0131 layih\u0259si bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumat verilib. G\u00fcrc\u00fcstan d\u00f6vl\u0259tinin d\u0259v\u0259ti \u0259sas\u0131nda biz h\u0259min layih\u0259nin h\u0259ms\u0259rmay\u0259\u00e7isi olmaq imkan\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131q, lakin sonra bildiyiniz kimi, Anakliya liman\u0131 layih\u0259si t\u0259xir\u0259 sal\u0131nd\u0131. \u0130ndi is\u0259 o, yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lib v\u0259 biz bu layih\u0259y\u0259 yenid\u0259n baxmal\u0131y\u0131q, \u00e7\u00fcnki h\u0259r halda onun vaxtil\u0259 t\u0259xir\u0259 sal\u0131nmas\u0131n\u0131n indi is\u0259 yenid\u0259n canlanmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri var. \u018flb\u0259tt\u0259, s\u0259rmay\u0259darlar\u0131n t\u0259rkibi, pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc v\u0259 h\u0259ms\u0259rmay\u0259darlar\u0131n kiml\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olaca\u011f\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat\u0131m\u0131z olsa, biz bu imkanlar\u0131 yenid\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Bizim art\u0131q m\u00fczakir\u0259 etdiyimiz kimi, X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n ke\u00e7\u0259c\u0259k ba\u011flant\u0131 realla\u015faca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 Qara d\u0259nizin sahilind\u0259 limanlar\u0131n texniki imkanlar\u0131 geni\u015fl\u0259nm\u0259li olacaq. Onu da \u0259lav\u0259 etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Qara d\u0259nizd\u0259 bizim X\u0259z\u0259r D\u0259niz G\u0259mi\u00e7iliyi \u2013 ASCO-ya m\u0259xsus g\u0259mil\u0259r \u00fcz\u00fcr v\u0259 \u015firk\u0259tin \u0259lav\u0259 g\u0259mil\u0259r almaq planlar\u0131 var. Onlar h\u0259m X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259, h\u0259m d\u0259 Qara d\u0259nizd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, ancaq Qara d\u0259nizd\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri nisb\u0259t\u0259n m\u0259hduddur. Hesab edirik ki, Az\u0259rbaycan\u0131n X\u0259z\u0259r D\u0259niz G\u0259mi\u00e7iliyi \u015firk\u0259ti Qara d\u0259nizd\u0259 d\u0259 daha geni\u015f t\u0259msil oluna bil\u0259r. Bilir\u0259m ki, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Avropa limanlar\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k \u201cRo-Ro\u201d tipli b\u0259r\u0259l\u0259rin v\u0259 dig\u0259r n\u00f6v g\u0259mil\u0259rin in\u015fas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Az\u0259rbaycan\u0131n X\u0259z\u0259r D\u0259niz G\u0259mi\u00e7iliyi \u015firk\u0259tinin potensial\u0131 v\u0259 m\u00fcvafiq d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi var. Qeyd etdiyim f\u00fcrs\u0259tl\u0259rd\u0259n yararlanmaq, i\u015fg\u00fczar f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k v\u0259 n\u0259qliyyat t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259t\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi d\u0259 ver\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, g\u0259lin m\u00fczakir\u0259 ed\u0259k, r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 baxaq v\u0259 sonra q\u0259rar ver\u0259k.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: N\u00f6vb\u0259ti \u00e7ox vacib seqment k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cEuroplant Pflanzenzucht\u201d \u015firk\u0259tinin ixracat \u00fczr\u0259 direktoru Tomas Bottner: Burada sual verm\u0259k imkan\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00e7ox t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Maraql\u0131d\u0131r ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 bu g\u00fcn bu m\u00fczakir\u0259nin bir hiss\u0259sidir. Sizin qeyd etdiyiniz kimi, \u00f6lk\u0259niz neft v\u0259 qaz sah\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmaq istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Biz \u015fad\u0131q ki, bu t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak edirik. Biz kartof toxum\u00e7ulu\u011fu il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan 120 illik t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik \u015firk\u0259tik. Biz \u00f6lk\u0259nizin \u0259sas toxum t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131y\u0131q. S\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 supermarketl\u0259rd\u0259 sat\u0131lan m\u0259hsuldan deyil, kartof \u00e7ipsisi v\u0259 q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f kartofdan gedir ki, \u00f6lk\u0259niz art\u0131q bunu xaricd\u0259n idxal etm\u0259sin v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu emal olunmu\u015f kartof m\u0259hsullar\u0131n\u0131 ixrac ed\u0259 bilsin. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 biz Sizin istehsal\u00e7\u0131lara m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259liliyi art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259st\u0259k verm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Az\u0259rbaycanda kartof istehsal\u0131na g\u0259ldikd\u0259, bilirsiniz, n\u0259hay\u0259t ki, biz art\u0131q \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc tam t\u0259min edirik. B\u0259zi ill\u0259rd\u0259 biz h\u0259tta kartofu ixrac etmi\u015fik. Ancaq m\u0259hsuldarl\u0131q art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n b\u0259zi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 is\u0259 kartof istehsal\u0131 olduqca y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. \u0130ndi is\u0259 i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun b\u00f6y\u00fck k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 potensial\u0131 var. Haz\u0131rda K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 \u0130qtisadiyyat nazirlikl\u0259ri, h\u0259min zonalarda Prezidentin x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 dig\u0259r qurumlar birg\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na uy\u011fun torpaqlardan maksimal s\u0259m\u0259r\u0259lilikl\u0259 istifad\u0259 edilsin. \u00c7\u00fcnki 30 il \u0259rzind\u0259 Erm\u0259nistan qanunsuz olaraq torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 istismar edib, lakin bu da s\u0259m\u0259r\u0259siz edilib. Onlar he\u00e7 bir v\u0259sait yat\u0131rmay\u0131b, sad\u0259c\u0259, torpaqdan istifad\u0259 edibl\u0259r v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n m\u0259hsuldarl\u0131q Az\u0259rbaycanda dig\u0259r n\u00f6vl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 olub. \u0130ndi is\u0259 biz azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259r\u0259 qay\u0131dacaq fermerl\u0259rimiz \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 m\u0259hsullar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r haz\u0131rlay\u0131r\u0131q v\u0259 z\u0259nnimc\u0259 bu i\u015f bitib. Biz onlar\u0131 m\u0259cbur ed\u0259 bilm\u0259rik. Lakin g\u00fcz\u0259\u015ftli subsidiyalarla biz onlar\u0131 istiqam\u0259tl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rik ki, b\u0259zi torpaqlar kartof, dig\u0259rl\u0259ri ba\u015fqa t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 meyv\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilsin.<\/p>\n<p>Toxum t\u0259chizat\u0131n\u0131n n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 vacib oldu\u011funu siz ham\u0131dan yax\u015f\u0131 bilirsiniz. Kartof \u00e7ipsisinin istehsal\u0131na ba\u015flam\u0131s\u0131n\u0131zsa \u00e7ox yax\u015f\u0131 hald\u0131r. Bu, h\u0259m d\u0259 bizim idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 azaldacaq. Az\u0259rbaycanda istehsal il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlar\u0131n\u0131z n\u0259dir?<\/p>\n<p>Tomas Bottner: \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131qd\u0131r. H\u0259r hektardan ne\u00e7\u0259 ton \u0259ld\u0259 edilm\u0259si vacibdir, \u00e7\u00fcnki m\u0259hsuldarl\u0131q a\u015fa\u011f\u0131 olsa idxal etm\u0259k daha s\u0259rf\u0259li olur. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n bizim \u0259sas h\u0259d\u0259fimiz m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u00c7ox yax\u015f\u0131, sa\u011f olun.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: C\u0259nab Prezident, burada \u201cClaas Global Sales GmbH\u201d \u015firk\u0259tinin regional direktorunun n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Klima Martin i\u015ftirak edir. \u015eirk\u0259t avadanl\u0131q istehsal\u0131 \u00fczr\u0259 ixtisasla\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Klima Martin: Siz m\u0259hsuldarl\u0131q haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z. Bu g\u00fcn k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 ki\u00e7ik v\u0259 orta h\u0259cmli istehsaldan, s\u0259naye h\u0259cmli istehsala ke\u00e7id ba\u015f verir v\u0259 daha m\u00fcasir texnologiyalar v\u0259 b\u00f6y\u00fck avadanl\u0131q v\u0259 qur\u011fular t\u0259tbiq edilir. Bizim bu g\u00fcn \u00fczl\u0259\u015fdiyimiz problem t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck avadanl\u0131qlar\u0131n istifad\u0259sind\u0259 maliyy\u0259 s\u0131x\u0131nt\u0131s\u0131d\u0131r. M\u0259nim sual\u0131m h\u0259min avadanl\u0131\u011f\u0131n idxal\u0131na maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yinin veril\u0259 bilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131, h\u0259min avadanl\u0131\u011f\u0131n istismar\u0131 v\u0259 texniki bax\u0131\u015f\u0131 il\u0259 t\u0259liml\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si d\u0259 vacibdir. Bu sah\u0259d\u0259 daha \u00e7ox t\u0259limd\u0259n ke\u00e7\u0259n insanlar\u0131n olmas\u0131 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Sa\u011f olun. Sizin m\u0259hsullarla tan\u0131\u015fam, \u00e7\u00fcnki k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 s\u0259rgil\u0259rind\u0259 sizin d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 stendl\u0259rinizd\u0259 olmu\u015fam. \u018fvv\u0259ll\u0259r sizin m\u0259hsullar\u0131n\u0131z\u0131 d\u00f6vl\u0259t v\u0259saiti hesab\u0131na \u0259ld\u0259 edirdik, indi is\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin n\u0259 yerd\u0259 olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat\u0131m yoxdur. \u00d6z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259 maliyy\u0259 probleml\u0259rinin olmas\u0131, kreditl\u0259rin ayr\u0131lmas\u0131, yoxsa avadanl\u0131\u011f\u0131n birba\u015fa sizd\u0259n al\u0131nmas\u0131 \u2013 problem n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? Praktiki c\u0259h\u0259td\u0259n n\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 geni\u015fl\u0259ndir\u0259k?<\/p>\n<p>Klima Martin: \u00d6z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259rin daha \u00e7ox maliyy\u0259 v\u0259saitin\u0259 ehtiyac\u0131 var, \u00e7\u00fcnki m\u0259hsulun h\u0259cmi art\u0131r v\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131n fonunda bu tipli avadanl\u0131\u011fa ehtiyac y\u00fcks\u0259lir. Dediyim kimi, texniki servis v\u0259 t\u0259liml\u0259r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259liml\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, \u00fcmid edir\u0259m ki, siz bu xidm\u0259ti t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259ksiniz. Maliyy\u0259 v\u0259saitin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 bizim ki\u00e7ik v\u0259 orta sahibkarl\u0131\u011f\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si mexanizmimiz var \u2013 \u0130qtisadiyyat Nazirliyinin tabeliyind\u0259 olan fond vasit\u0259sil\u0259. \u0130qtisadiyyat naziri h\u0259min subsidiya v\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259r bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumat versin.<\/p>\n<p>Mikay\u0131l Cabbarov: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident. Sual y\u0259qin ki, g\u00fcz\u0259\u015ftli maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Haz\u0131rda bu maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259nin illik h\u0259cmi avro ekvivalentind\u0259 100 milyona b\u0259rab\u0259rdir. Kredit \u0259sas\u0259n ki\u00e7ik v\u0259 orta sahibkarl\u0131q subyektl\u0259rin\u0259 7 illik m\u00fcdd\u0259tin\u0259 verilir v\u0259 m\u0259qs\u0259d m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259sidir. Biz sizinl\u0259 \u0259laq\u0259 yarad\u0131b m\u00fc\u0259yy\u0259n yeni proqram\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259rik. Burada maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n deyil, kommersiya banklar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Bununla yana\u015f\u0131, hesab edir\u0259m ki, sizin \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131 imkan Qaraba\u011fda servis m\u0259rk\u0259zinin yarad\u0131lmas\u0131 ola bil\u0259r. Bizim Qaraba\u011fda iki s\u0259naye zonam\u0131z var \u2013 A\u011fdam v\u0259 C\u0259bray\u0131lda. Orada art\u0131q m\u00fc\u0259yy\u0259n avadanl\u0131\u011f\u0131n istehsal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 tikinti i\u015fl\u0259ri gedir. Z\u0259nnimc\u0259, bu, h\u0259r bax\u0131mdan \u0259lveri\u015flidir, \u00e7\u00fcnki \u201cClaas\u201d \u015firk\u0259tinin traktor v\u0259 kombaynlar\u0131 Az\u0259rbaycanda \u00e7ox populyard\u0131r. Burada potensial b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, \u00e7\u00fcnki h\u0259min b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti olacaq.<\/p>\n<p>Alman Aqrobiznes Alyans\u0131n\u0131n icra\u00e7\u0131 direktoru Brodersen Per: Biz aqrobiznes seqmentini t\u0259msil edirik. Siz t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rd\u0259n v\u0259 b\u0259rpaolunan enerjid\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nizd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259hsullar &#8211; pomidor v\u0259 \u015f\u0259k\u0259r \u00e7u\u011funduru istehsal\u0131nda g\u00f6z\u0259l n\u0259tic\u0259l\u0259r var. Lakin 2020-2021-ci ill\u0259rd\u0259 r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 baxsaq g\u00f6r\u0259rik ki, \u00f6lk\u0259niz 300 milyon dollarl\u0131q t\u0259r\u0259v\u0259z idxal edib. Biz \u00f6lk\u0259nizl\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, yeni i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k ist\u0259yirik. Siz iqlim d\u0259yi\u015fikliyi v\u0259 su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131na toxundunuz. Bizim alyans bu bax\u0131mdan da Az\u0259rbaycan il\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa haz\u0131rd\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Siz suvarma il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 toxundunuz. Bu yax\u0131nlara q\u0259d\u0259r bizd\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u00e7ox xaotik v\u0259ziyy\u0259t var idi. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 bizim su anbarlar\u0131m\u0131zda say\u011faclar\u0131n olmamas\u0131 v\u0259 fermerl\u0259r aras\u0131nda su b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u0259dal\u0259tsiz olmas\u0131. Bu sah\u0259d\u0259 keyfiyy\u0259tsiz idar\u0259\u00e7ilik v\u0259 pozuntular var idi. \u0130ndi is\u0259 biz bu i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan x\u00fcsusi h\u00f6kum\u0259t komissiyas\u0131 yaratm\u0131\u015f\u0131q. Anbarlar\u0131n monitorinqi g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu, ilk m\u0259s\u0259l\u0259 idi. \u0130ndi is\u0259 biz sudan istifad\u0259d\u0259 m\u00fcasir texnologiya t\u0259tbiq etm\u0259liyik, \u00e7\u00fcnki dediyim kimi, bizd\u0259 quraql\u0131q m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Son 5-6 ildir ki, bizd\u0259 quraql\u0131q m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. \u018fvv\u0259ll\u0259r bel\u0259 olmay\u0131b, bir il v\u0259ziyy\u0259t yax\u015f\u0131 olurdu, n\u00f6vb\u0259ti il is\u0259 yox. \u0130ndi is\u0259 proses dayanmadan davam edir v\u0259 \u00e7aylar\u0131m\u0131zda suyun s\u0259viyy\u0259si dayanmadan azal\u0131r.<\/p>\n<p>Biz\u0259 m\u00fcasir sisteml\u0259r laz\u0131md\u0131r ki, suya q\u0259na\u0259t etsin. Bundan \u0259lav\u0259, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 in\u015fa edilmi\u015f kanallar beton deyil, torpaq kanallard\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, su torpa\u011fa s\u0131z\u0131r, itkil\u0259rimiz \u00e7oxdur. Bundan \u0259lav\u0259, torpaq da m\u00fcnbitliyini itirir. Y\u0259ni, indi biz h\u0259min kanallar\u0131n m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si, \u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li texnologiyan\u0131n se\u00e7imi v\u0259 suvarma m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri kimi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fla \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fik.<\/p>\n<p>\u018frzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir. Biz t\u0259l\u0259bat\u0131m\u0131z\u0131 tam \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259s\u0259k d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, \u0259sas t\u0259l\u0259bat\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259min ed\u0259k. M\u0259s\u0259l\u0259n, tax\u0131l istehsal\u0131na g\u0259ldikd\u0259, biz 100 faiz t\u0259minat kimi h\u0259d\u0259f qoymuruq. \u00c7\u00fcnki bu, b\u00f6y\u00fck torpaq sah\u0259l\u0259ri t\u0259l\u0259b ed\u0259c\u0259k. Bu torpaqlar daha s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 dig\u0259r m\u0259hsullar \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 oluna bil\u0259r. Dediyim kimi, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik bax\u0131m\u0131ndan \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc tam t\u0259min etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn t\u0259chizat z\u0259ncirind\u0259 fasil\u0259l\u0259r yaran\u0131r, h\u0259tta m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flay\u0131b \u00f6d\u0259ni\u015f edil\u0259n m\u0259hsullar\u0131 idxal etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik yaran\u0131r. Biz bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u00fck. Y\u0259ni, \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bir n\u00f6mr\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7evrilir. Suyun olmas\u0131 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas meyard\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, biz bu sah\u0259d\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli institusional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259r\u0259k su ehtiyatlar\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 strategiya haz\u0131rlaya bil\u0259rik. Bu sah\u0259d\u0259 biz\u0259 d\u0259st\u0259k ver\u0259 bils\u0259niz minn\u0259tdar olar\u0131q.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: C\u0259nab Prezident, daha iki suala vaxt\u0131n\u0131z varm\u0131?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u018flb\u0259tt\u0259.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: Daha iki vacib sah\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 texniki qaydalard\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cODDO BHF\u201d maliyy\u0259 qrupunun ba\u015f regional meneceri Yevgeni Epifanov: Salam, c\u0259nab Prezident. Biziml\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fcz\u0259 g\u00f6r\u0259 sa\u011f olun. M\u0259n bank sah\u0259sini t\u0259msil edir\u0259m. Sizin qeyd etdiyiniz kimi, Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259si Az\u0259rbaycan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 yeni imkanlar a\u00e7\u0131b. Biz art\u0131q Az\u0259rbaycanda t\u0259msil olunur, Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Bank\u0131 v\u0259 \u201cPa\u015fa Bank\u201d il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirik. Biz b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q. Biz \u0130qtisadiyyat Nazirliyinin, Ki\u00e7ik v\u0259 Orta Biznesin \u0130nki\u015faf\u0131 Agentliyinin Almaniyan\u0131n ixrac agentlikl\u0259ri aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq etm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q. Bizim \u00f6t\u0259n ilin oktyabr\u0131nda M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n s\u0259dri Taleh Kaz\u0131movla da s\u0259m\u0259r\u0259li g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz oldu.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Sa\u011f olun. Y\u0259qin bilirsiniz ki, bizim qon\u015fulu\u011fumuzda sanksiyalardan yay\u0131nma kimi qanunsuz f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar var. Bel\u0259 m\u0259lumatlar m\u00f6vcuddur. H\u0259min \u00f6lk\u0259nin ingilis dilind\u0259 ad\u0131 da \u201cA\u201d il\u0259 ba\u015flay\u0131r, lakin bu Az\u0259rbaycan deyil. Bu, sirr deyil, b\u00fct\u00fcn r\u0259q\u0259ml\u0259r b\u0259llidir. Biz g\u00f6zl\u0259yirik ki, onlara bu \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 sanksiyalar t\u0259tbiq olunsun. Yaxud \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, buna g\u00f6r\u0259 onlara sanksiya t\u0259tbiq edil\u0259c\u0259kmi? M\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin n\u00fcfuzlu r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin dedikl\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salsan\u0131z anlayars\u0131n\u0131z ki, bu \u00e7irkli biznesl\u0259 kim m\u0259\u015f\u011ful olur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan bu i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful deyil v\u0259 bu prosesin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n m\u0259nim bununla ba\u011fl\u0131 t\u0259limat\u0131m ayd\u0131n olub &#8211; paralel idxala v\u0259 sanksiyalardan yay\u0131nma \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r hans\u0131 f\u00fcrs\u0259t\u0259 imkan verilm\u0259sin. Biz qanuna tabe \u00f6lk\u0259 v\u0259 xalq\u0131q. Bizim ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131na v\u0259 \u00e7irkli pullara ehtiyac\u0131m\u0131z yoxdur. \u018fld\u0259 etdiyimiz v\u0259sait \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 kifay\u0259tdir v\u0259 biz maliyy\u0259 bazarlar\u0131nda da m\u00fcsb\u0259t imicimizi qoruyuruq. Siz qeyd etdiniz ki, Az\u0259rbaycanda m\u00fc\u0259yy\u0259n vaxt ke\u00e7irmisiniz. \u00dcmid edir\u0259m ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259n z\u00f6vq alm\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>\u015eadam ki, siz \u00f6lk\u0259nin apar\u0131c\u0131 maliyy\u0259 qurumlar\u0131 il\u0259 t\u0259masdas\u0131n\u0131z. Bilirsiniz ki, \u00f6lk\u0259mizin bank sektorunda olduqca ciddi probleml\u0259r var idi. Onlardan biri Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq Bank\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi ki, bu, az qala Az\u0259rbaycan\u0131n maliyy\u0259 sisteminin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 c\u0259hdi idi. Bu, m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc t\u0259xribat idi v\u0259 sad\u0259c\u0259, d\u00f6vl\u0259t v\u0259saitinin o\u011furlanmas\u0131 deyildi. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n maliyy\u0259 sisteminin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 c\u0259hdi idi. Bizim bunun arxas\u0131nda kiml\u0259rin dayanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcm\u00fcz var.<\/p>\n<p>Burada b\u00f6y\u00fck t\u0259mizl\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131ld\u0131 v\u0259 z\u0259nnimc\u0259, n\u0259hay\u0259t ki, prosesin sonuna \u00e7atm\u0131\u015f\u0131q. Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n bank sektoru he\u00e7 vaxt olmad\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r sa\u011flamd\u0131r. M\u0259rk\u0259zi Bankdan m\u0259n\u0259 veril\u0259n \u0259lav\u0259 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u0259ll edilm\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r var. Lakin \u0259min\u0259m ki, tezlikl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bank sistemi regionun \u0259n \u015f\u0259ffaf v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259lil\u0259rind\u0259n biri olacaq.<\/p>\n<p>\u201cALPHA GmbH\u201d \u015firk\u0259tinin icra\u00e7\u0131 direktoru Tomas Krause: Zati-alil\u0259ri c\u0259nab Prezident, bu g\u00fcn Sizinl\u0259 bir yerd\u0259 olub \u00f6lk\u0259l\u0259rimizin m\u0259nafeyi namin\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u00f6vzular\u0131 m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k olduqca xo\u015fdur. Biz m\u00fch\u0259ndis \u015firk\u0259tl\u0259rin\u0259 m\u00fcvafiq h\u0259ll\u0259r t\u0259klif edirik. Texniki nizamnam\u0259l\u0259r, layih\u0259 idar\u0259etm\u0259si, zavod tikintisind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz h\u0259ll\u0259r, kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259ririk. Az\u0259rbaycanda bir s\u0131ra \u015firk\u0259tl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cSiemens Energy\u201d il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etmi\u015fik.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Bizim h\u0259r be\u015f ild\u0259n bir q\u0259bul olunan be\u015fillik Regional \u0130nki\u015faf Proqram\u0131m\u0131z var. Birinci bel\u0259 proqram 2004-c\u00fc ild\u0259 m\u0259nim ilk d\u0259f\u0259 Prezident se\u00e7ilm\u0259yimd\u0259n bir ne\u00e7\u0259 ay sonra q\u0259bul edilib. Haz\u0131rda biz 4-c\u00fc proqram\u0131n yekunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesind\u0259yik. B\u00fct\u00fcn bu proqramlar m\u0259lumdur v\u0259 m\u0259tbuatda d\u0259rc edilib. Bu proqramlar konkretdir v\u0259 be\u015f il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k layih\u0259l\u0259ri \u0259ks etdirir. Bundan \u0259lav\u0259, bizim illik s\u0259rmay\u0259 proqram\u0131m\u0131z var. \u0130ndi biz onu iki yer\u0259 b\u00f6lm\u00fc\u015f\u00fck. Biri \u0259n\u0259n\u0259vidir, dig\u0259ri is\u0259 Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f layih\u0259l\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat \u0130qtisadiyyat Nazirliyind\u0259dir. Nazir buradad\u0131r v\u0259 siz sonra onunla daha praktiki m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri m\u00fczakir\u0259 ed\u0259 bil\u0259rsiniz.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, \u0259vv\u0259l d\u0259 qeyd etdiyim kimi, biz art\u0131q 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r 42-50 milyard AB\u015e dollar\u0131 investisiya h\u0259cmind\u0259 milli inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259mi\u015fik. Bu investisiyalar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015f\u0259c\u0259k. Lakin, eyni zamanda, \u00f6z\u0259l-d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 layih\u0259l\u0259ri d\u0259 olacaq. Buna g\u00f6r\u0259 icra ed\u0259c\u0259yimiz v\u0259 t\u0259r\u0259fimizd\u0259n icra edilm\u0259si laz\u0131m olan konkret layih\u0259l\u0259r \u0259min\u0259m ki, bizim nazirin kitab\u00e7as\u0131nda qeyd edilib. Bel\u0259likl\u0259, bu layih\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259 bil\u0259rsiniz.<\/p>\n<p>Moderator Mixael Harms: C\u0259nab Prezident, \u00e7ox sa\u011f olun. Biz\u0259 vaxt ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox sa\u011f olun. Biz h\u0259tta n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qrafikd\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xd\u0131q. Biz Sizin vaxt c\u0259dv\u0259linizi bilirik, buna g\u00f6r\u0259 bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259r\u0259fdir. Hesab edir\u0259m ki, biz m\u0259qs\u0259dimiz\u0259 tamamil\u0259 nail olmu\u015fuq. Bizd\u0259 \u00e7ox uzun t\u0259qib olunas\u0131 layih\u0259l\u0259r siyah\u0131s\u0131 var. \u0130caz\u0259 verin, onlar\u0131n bir ne\u00e7\u0259sini qeyd edim. Hesab edir\u0259m ki, s\u00f6zs\u00fcz ki, ya\u015f\u0131l enerji prioritet m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. \u00d6lk\u0259nizin b\u00f6y\u00fck potensial\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, x\u00fcsusil\u0259 ya\u015f\u0131l enerjinin logistikas\u0131 \u00e7ox vacibdir. \u00c7\u00fcnki d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u00e7oxlu layih\u0259l\u0259r var. M\u0259s\u0259l\u0259n, hidrogen, lakin ya\u015f\u0131l hidrogen v\u0259 dig\u0259r enerji m\u0259nb\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 logistikan\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259 bil\u0259c\u0259k \u00f6lk\u0259 yar\u0131\u015fda qalib g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259 burada Az\u0259rbaycan \u00e7ox yax\u015f\u0131 m\u00f6vqed\u0259dir. N\u0259qliyyat v\u0259 infrastruktur da \u00e7ox vacibdir v\u0259 a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n olan m\u0259s\u0259l\u0259dir.<\/p>\n<p>Siz t\u0259kc\u0259 n\u0259qliyyat v\u0259 logistikan\u0131 yox, h\u0259m d\u0259 n\u0259qliyyat mar\u015frutlar\u0131 boyunca s\u0259naye inki\u015faf\u0131n\u0131 qeyd etdiniz. Hesab edir\u0259m ki, bu da \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir. Sonra r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131rma v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 qeyd edilmi\u015fdir v\u0259 b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n b\u0259zil\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n kadrlar\u0131n t\u0259limi m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 qeyd olunmu\u015fdur. Bu da \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 biz \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa haz\u0131r\u0131q. Sonuncu x\u00fcsusi m\u0259s\u0259l\u0259, &#8211; \u00e7\u00fcnki bizd\u0259 olan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259niz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir, &#8211; suvarma kanallar\u0131 sisteml\u0259rinin reabilitasiyas\u0131d\u0131r. Burada hesab edir\u0259m ki, Almaniyan\u0131n siz\u0259 t\u0259klif ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi bir \u00e7ox \u015feyl\u0259r var. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 bizim t\u0259qib olunas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r siyah\u0131s\u0131na daxil edil\u0259 bil\u0259r. B\u0259lk\u0259 nazirl\u0259 d\u0259 m\u00fczakir\u0259miz olacaq v\u0259 vaxt\u0131 \u00e7atanda m\u00fcvafiq nazirlikl\u0259rl\u0259 onlayn g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Siz d\u0259 ola bilsin, \u0259laq\u0259l\u0259ndirici \u015f\u0259xs t\u0259yin ed\u0259c\u0259ksiniz v\u0259 m\u0259n d\u0259 sonra ilin ikinci yar\u0131s\u0131nda Bak\u0131ya s\u0259f\u0259r ed\u0259c\u0259k biznes n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tini elan ed\u0259 bil\u0259r\u0259m. \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u00c7ox sa\u011f olun. \u018fvv\u0259la, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc t\u0259\u015fkil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fcz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u00c7ox maraql\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131lara t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirir\u0259m.<\/p>\n<p>Yekunda bir ne\u00e7\u0259 qeydimi bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. T\u0259hsill\u0259 ba\u011fl\u0131 biz Almaniya v\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri aras\u0131nda bu sah\u0259d\u0259 daha \u00e7ox \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u015fahidi olmaqdan \u015fad olard\u0131q. X\u00fcsusil\u0259 pe\u015f\u0259 t\u0259limi sah\u0259sind\u0259, \u00e7\u00fcnki bizim m\u00fczakir\u0259 etdiyimiz sah\u0259l\u0259rd\u0259, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 sair\u0259d\u0259 buna b\u00f6y\u00fck t\u0259l\u0259bat var. Hesab edir\u0259m ki, t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qla ba\u011fl\u0131 b\u0259lk\u0259 d\u0259 x\u00fcsusi istiqam\u0259t\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z olacaq. H\u0259m\u00e7inin n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259r etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l t\u0259klif ed\u0259rdim ki, biz\u0259 \u0130qtisadiyyat Nazirliyi vasit\u0259sil\u0259 konkret layih\u0259l\u0259r g\u00f6nd\u0259rilsin ki, siz v\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tiniz Bak\u0131ya g\u0259l\u0259nd\u0259 biz art\u0131q b\u00fct\u00fcn bu t\u0259klifl\u0259ri t\u0259hlil etmi\u015f olaq v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 siz g\u0259l\u0259n\u0259 kimi v\u0259 h\u0259tta ondan da \u0259vv\u0259l, i\u015fl\u0259r u\u011furla ged\u0259rs\u0259, m\u00fcqavil\u0259l\u0259r ba\u011flayaq. Bu, sizin s\u0259f\u0259rinizin yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259li n\u0259tic\u0259si olar. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, m\u0259n b\u00fct\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 bu t\u0259rkibd\u0259n d\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259rkibd\u0259 olan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tini siz\u0259 m\u00fcnasib olan vaxtda Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259r etm\u0259y\u0259 v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7irm\u0259y\u0259 v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259ri davam etdirm\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t edir\u0259m.<\/p>\n<p>M\u0259n Almaniya il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda m\u00fczakir\u0259 etdiyimiz sah\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 bu sah\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259 k\u0259nara \u00e7\u0131xaraq h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yir\u0259m. Diqq\u0259tiniz v\u0259 t\u0259mkinli oldu\u011funuz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<p><strong>13.03.2023<\/strong><\/p>\n<p><strong>Saat 20:45<\/strong><\/p>\n<p>Mart\u0131n 13-d\u0259 Berlind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin Almaniyan\u0131n apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 iqtisadi sah\u0259d\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n s\u0259naye, n\u0259qliyyat, enerji, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, t\u0259hsil, texnologiyalar v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qla ba\u011fl\u0131 fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>20.23<\/p>\n<p>Mart\u0131n 13-d\u0259 Berlind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin Almaniya i\u015f adamlar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentinin m\u0259tbuat xidm\u0259ti m\u0259lumat yay\u0131b.<\/p>\n<p>APA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>X\u0259b\u0259r verildiyi kimi, mart\u0131n 13-d\u0259 Berlind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin Almaniyan\u0131n apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25322,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-25321","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rsmi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25321"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25323,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25321\/revisions\/25323"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25322"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}