{"id":20039,"date":"2022-04-30T07:56:40","date_gmt":"2022-04-30T03:56:40","guid":{"rendered":"http:\/\/rubin.az\/?p=20039"},"modified":"2022-04-30T07:56:40","modified_gmt":"2022-04-30T03:56:40","slug":"ilham-%c9%99liyev-beyn%c9%99lxalq-konfransda-istirak-etdi-videoyenil%c9%99nib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=20039","title":{"rendered":"\u0130lham \u018fliyev beyn\u0259lxalq konfransda i\u015ftirak etdi &#8211; Video+Yenil\u0259nib"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bak\u0131da \u201cC\u0259nubi Qafqaz: \u0130nki\u015faf v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q\u201d adl\u0131 beyn\u0259lxalq konfrans ke\u00e7irilir.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cQafqazinfo\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, Prezident \u0130lham \u018fliyev konfransda i\u015ftirak edir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, aprelin 28-d\u0259 \u015eu\u015fada i\u015fin\u0259 ba\u015flayan v\u0259 bu g\u00fcn Bak\u0131da davam ed\u0259n \u201cC\u0259nubi Qafqaz: \u0130nki\u015faf v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q\u201d m\u00f6vzusunda beyn\u0259lxalq konfrans\u0131n ideyas\u0131 \u00f6t\u0259n il aprelin 13-d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ADA Universitetind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cC\u0259nubi Qafqaza yeni bax\u0131\u015f: m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259n sonra inki\u015faf v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q\u201d m\u00f6vzusunda beyn\u0259lxalq konfransda yaranm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min konfransda i\u015ftirak\u00e7\u0131lar Qaraba\u011fda beyn\u0259lxalq konfrans\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259klif etmi\u015f v\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev bu t\u0259klifi m\u00fcsb\u0259t qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdi.<\/p>\n<p>\u015eu\u015fan\u0131n BMT v\u0259 dig\u0259r n\u00fcfuzlu t\u0259\u015fkilatlar\u0131n t\u0259dbirl\u0259rinin \u0259sas \u00fcnvan\u0131na, b\u00f6lg\u0259nin diplomatik paytaxt\u0131na \u00e7evrilm\u0259si bu q\u0259dim Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259rinin saxta m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda uzun ill\u0259r erm\u0259ni \u015f\u0259h\u0259ri kimi tan\u0131td\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 apar\u0131lan \u00e7irkin kampaniyalar\u0131n da iflas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, beyn\u0259lxalq konfrans\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 aprelin 28-d\u0259 \u015eu\u015fada quruculuq v\u0259 b\u0259rpa m\u00f6vzusunda \u201c\u015eu\u015fa &#8211; dir\u00e7\u0259li\u015f\u0259 ged\u0259n yol\u201d, postm\u00fcnaqi\u015f\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 dair \u201c\u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q, imkanlar v\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u201d adl\u0131 panel m\u00fczakir\u0259l\u0259ri ke\u00e7iribl\u0259r. Bu m\u00fch\u00fcm platforma xarici ekspertl\u0259r\u0259 postm\u00fcnaqi\u015f\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131, kommunikasiyalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 imkanlar\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259si, b\u00f6lg\u0259nin t\u0259r\u0259qqisinin, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin v\u0259 rifah\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li kimi Az\u0259rbaycan\u0131n formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Erm\u0259nistanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00fclh g\u00fcnd\u0259liyinin m\u00fczakir\u0259si bax\u0131m\u0131ndan \u0259lveri\u015fli imkan yarad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<p><strong>Prezident \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda deyib:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cBu c\u00fcr \u0259n\u0259n\u0259vi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r bizim planlar\u0131m\u0131z\u0131 v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259rimizi, g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259ri beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n 30 il\u0259 yax\u0131n davam ed\u0259n i\u015f\u011fal \u0259rzind\u0259 b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimiz v\u0259 k\u0259ndl\u0259rimizd\u0259 barbarl\u0131q v\u0259 vandalizm aktlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilib, b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259r da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. \u015eu\u015fa, Z\u0259ngilan v\u0259 dig\u0259r rayonlar\u0131n \u0259razil\u0259rin\u0259 erm\u0259nil\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si hallar\u0131 da olub ki, b\u00fct\u00fcn bunlar qeyri\u2013qanunidir\u201d.<\/p>\n<p>Prezident qeyd edib ki, haz\u0131rda Az\u0259rbaycan \u00f6z maliyy\u0259si hesab\u0131na, h\u0259m\u00e7inin dig\u0259r apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 infrastruktur layih\u0259l\u0259ri icra edir.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/plugins\/video.php?height=314&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Frealtvxeber%2Fvideos%2F558188972395772%2F&amp;show_text=false&amp;width=560&amp;t=0\" width=\"560\" height=\"314\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>ADA Universitetinin rektoru, s\u0259fir\u00a0<strong>Hafiz Pa\u015fayev<\/strong>\u00a0dedi: Zati-alil\u0259ri c\u0259nab Prezident. Zati-alil\u0259rinizi illik beyn\u0259lxalq konfrans\u0131m\u0131zda salamlamaqdan \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 b\u00f6y\u00fck iftixar hissi duyuruq. Eyni zamanda, m\u0259n m\u0259mnunluqda Az\u0259rbaycana 23 \u00f6lk\u0259d\u0259n g\u0259lmi\u015f 40 konfrans i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 salamlay\u0131ram. \u00d6t\u0259n il B\u00f6y\u00fck Q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad olunmas\u0131na h\u0259sr edilmi\u015f birinci forumumuz zaman\u0131 Siz, c\u0259nab Prezident, professor \u018fhm\u0259d Y\u00fckselin regional s\u00fclh\u00fcn, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin v\u0259 inki\u015faf m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin m\u00fczakir\u0259 olunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 bu t\u0259dbirin illik \u0259saslarla ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259rin, beyin m\u0259rk\u0259zl\u0259ri n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin d\u0259v\u0259t olunmas\u0131 t\u0259klifini n\u0259zak\u0259tl\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259diniz. Siz bunun icras\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn biz\u0259 t\u0259limat verdiniz v\u0259 \u015fad\u0131q ki, bu il biz bu t\u0259dbiri \u201cBeyn\u0259lxalq \u015eu\u015fa Forumu\u201d kimi yeni ad alt\u0131nda t\u0259\u015fkil ed\u0259 bilmi\u015fik.<\/p>\n<p>D\u00fcn\u0259n xarici i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin incisi \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 s\u0259f\u0259r etmi\u015fl\u0259r. Yolda olark\u0259n, onlar azad edilmi\u015f Qaraba\u011fda bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm yenid\u0259nqurma v\u0259 inki\u015faf layih\u0259l\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n F\u00fczulid\u0259ki hava liman\u0131 v\u0259 yeni Z\u0259f\u0259r yolu il\u0259 tan\u0131\u015f ola bildil\u0259r. C\u0259sur \u0259sg\u0259rl\u0259rimiz h\u0259min yol boyunca ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rini azad etmi\u015fl\u0259r. S\u0259f\u0259r zaman\u0131 qonaqlar\u0131m\u0131z, h\u0259m\u00e7inin erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra miras qalan b\u0259zi barbar da\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u0259 bilmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 bu, d\u00f6vl\u0259timizin m\u00fch\u00fcm m\u0259qs\u0259didir v\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin f\u0259rdi m\u0259ram\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b: Qaraba\u011f d\u00fcnyan\u0131n \u0259n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259n\u0259n v\u0259 dinc b\u00f6lg\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259lidir! \u0130nan\u0131ram ki, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z \u015eu\u015fadan sevinc v\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcrat dolu qay\u0131d\u0131blar. Qaraba\u011f\u0131n tarixi, azadl\u0131q m\u00fcharib\u0259sinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri, regional inteqrasiya, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 inki\u015faf m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 aid \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar forumda m\u00fczakir\u0259 olunacaq m\u00f6vzular s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. \u00dcmid edirik ki, panel m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n mesajlar v\u0259 m\u00fclahiz\u0259l\u0259r b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya m\u0259qal\u0259l\u0259r, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131lacaq. \u015eu\u015fa sessiyas\u0131 zaman\u0131 bir s\u0131ra natiql\u0259r t\u0259klif v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fl\u0259r v\u0259 hesab edir\u0259m ki, c\u0259nab Prezident, Sizin r\u0259yinizi bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131lar onlar\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, bu foruma g\u00fccl\u00fc d\u0259st\u0259k verdiyiniz\u0259, regionda davaml\u0131 s\u00fclh\u00fcn qurulmas\u0131nda m\u00fcdrik r\u0259hb\u0259rliyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131lar ad\u0131ndan m\u0259n Siz\u0259 s\u0259mimi t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc bildirm\u0259k ist\u0259rdim.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k m\u0259n, h\u0259m\u00e7inin ADA Universitetin\u0259 h\u0259r zaman d\u0259st\u0259k verdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u0130ndi is\u0259 s\u00f6z\u00fc Zati-aliniz\u0259 veririk v\u0259 Sizin giri\u015f nitqinizi s\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 arzulay\u0131r\u0131q v\u0259 dinl\u0259m\u0259kd\u0259n m\u0259mnun olard\u0131q. Sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev<\/strong>\u00a0dedi: \u00c7ox sa\u011f olun. Sabah\u0131n\u0131z xeyir, xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar, \u0259ziz qonaqlar. \u018fvv\u0259lc\u0259, m\u0259n bu t\u0259dbir\u0259 ev sahibliyi etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 ADA Universitetin\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Bu, art\u0131q bir \u0259n\u0259n\u0259dir. Sonuncu d\u0259f\u0259 biz \u00f6t\u0259n ilin aprelind\u0259 burada g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259n sonrak\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 aid bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri m\u00fczakir\u0259 etdik. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, planlar\u0131m\u0131z\u0131, niyy\u0259tl\u0259rimizi daha yax\u015f\u0131 anlamaq v\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259 fikrimc\u0259, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn bu \u0259n\u0259n\u0259vi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin t\u0259\u015fkili \u00e7ox vacibdir.<\/p>\n<p>\u015eadam ki, ADA Universiteti bel\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi. Bildiyiniz kimi, o, Az\u0259rbaycanda \u00e7ox y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259hsili, \u00e7ox yax\u015f\u0131 beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259ri il\u0259 se\u00e7il\u0259n v\u0259 geni\u015fl\u0259n\u0259n apar\u0131c\u0131 universitetl\u0259rd\u0259n biridir. Bu yax\u0131nlarda t\u0259hsild\u0259 yeni beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q format\u0131 qurulmu\u015fdur v\u0259 \u0259min\u0259m ki, yax\u0131n zamanlarda ADA yan\u0131nda \u0130taliya-Az\u0259rbaycan Universiteti \u00f6z qap\u0131lar\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin \u00fcz\u00fcn\u0259 a\u00e7acaq.<\/p>\n<p>M\u0259n \u00f6lk\u0259miz\u0259 v\u0259 \u015eu\u015faya s\u0259f\u0259r etdikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131lara, qonaqlar\u0131m\u0131za t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirm\u0259k ist\u0259rdim. \u018fmin\u0259m ki, Qaraba\u011f\u0131n g\u00f6z\u0259lliyini seyr etm\u0259k v\u0259 eyni zamanda, \u015eu\u015faya aparan yol boyunca v\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu, maraql\u0131 s\u0259f\u0259r oldu. Hesab edir\u0259m ki, g\u00f6rd\u00fckl\u0259riniz 30 illik i\u015f\u011fal \u0259rzind\u0259 \u00e7\u0259kdiyimiz \u0259ziyy\u0259tl\u0259rin \u0259n yax\u015f\u0131 t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. H\u0259min k\u00fctl\u0259vi da\u011f\u0131nt\u0131lar Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin deyil, 30 il \u00e7\u0259k\u0259n i\u015f\u011fal zaman\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi barbarl\u0131q v\u0259 vandalizmin n\u0259tic\u0259sidir. Bir s\u00f6zl\u0259, b\u00fct\u00fcn k\u0259ndl\u0259rimiz v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimizin \u0259ks\u0259r hiss\u0259si da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b v\u0259 yerl\u0259-yeksan edilib. B\u0259zi rayonlarda, m\u0259s\u0259l\u0259n, K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259, La\u00e7\u0131nda v\u0259 qism\u0259n, Z\u0259ngilanda v\u0259 \u015eu\u015fada r\u0259sm\u0259n Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin sponsorluq etdiyi qeyri-qanuni m\u0259skunla\u015fma proqram\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu, beyn\u0259lxalq konvensiyalar\u0131n kobud pozulmas\u0131d\u0131r. Qaraba\u011f\u0131 v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zuru yenid\u0259n qurmaq planlar\u0131m\u0131z bar\u0259d\u0259 siz\u0259 m\u0259lumat verilib. Bu planlar h\u0259qiq\u0259t\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131d\u0131r v\u0259 biz onlar\u0131 b\u00fcdc\u0259mizd\u0259n ayr\u0131lan v\u0259saitl\u0259rimiz hesab\u0131na icra edirik. \u0130cra i\u015fl\u0259rind\u0259 beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259r biz\u0259 d\u0259st\u0259k verir. Lakin bundan ba\u015fqa, \u00f6t\u0259n ilin aprelind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz v\u0259 m\u00fczakir\u0259 etdiyiniz zaman qar\u015f\u0131m\u0131zda olan m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri yeni reall\u0131qlar\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k v\u0259 regionda \u00f6z i\u015fimizi, bax\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259qdim etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla i\u015fl\u0259m\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi. H\u0259m\u00e7inin vacib idi ki, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t v\u0259 apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar formala\u015fm\u0131\u015f yeni reall\u0131qlar\u0131 q\u0259bul etsinl\u0259r. Bu, ba\u015f tutdu.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, biz Qafqazda yeni eran\u0131, s\u00fclh v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q eras\u0131n\u0131 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fviq edirdik. N\u0259hay\u0259t biz bu yax\u0131nlarda Erm\u0259nistandan m\u00fcsb\u0259t cavab ald\u0131q. Onlar\u0131n h\u00f6kum\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc 5 t\u0259m\u0259l prinsipi q\u0259bul etdi. Bu prinsipl\u0259r Erm\u0259nistanla s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259lidir. H\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259klifin\u0259 uy\u011fun olaraq, Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259dl\u0259rimizin delimitasiya prosesin\u0259 ba\u015flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanla birg\u0259 i\u015f\u00e7i qrupunun yarad\u0131lmas\u0131na, n\u0259hay\u0259t raz\u0131l\u0131q verib. Fikrimc\u0259, bunlar son hadis\u0259l\u0259rin m\u00fch\u00fcm t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr v\u0259 onlar, h\u0259m\u00e7inin g\u00f6st\u0259rir ki, haz\u0131rda, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n ilyar\u0131m ke\u00e7dikd\u0259n sonra Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 \u00fcmid edir\u0259m ki, onun \u0259halisi s\u00fclh\u00fcn z\u0259ruriliyini anlay\u0131r. \u018fg\u0259r s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalanarsa v\u0259 h\u0259min t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7\u0259rs\u0259, onda Qafqazda s\u00fclh uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 olacaq. Niyy\u0259timiz budur. Hesab edir\u0259m ki, n\u00fcmayi\u015f etdirdiyimiz v\u0259 elan etdiyimiz add\u0131mlar Qafqazda s\u00fclh\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn irad\u0259mizin bariz n\u00fcmun\u0259sidir. Biz Qaraba\u011f\u0131 yenid\u0259n qururuq, iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn resurslar\u0131m\u0131z\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r edirik, \u00e7\u00fcnki onsuz g\u00f6z\u0259\u00e7arpan v\u0259saitl\u0259ri ay\u0131rmaq asan olmaz. Eyni zamanda, biz Qafqazda s\u00fclh g\u00fcnd\u0259liyini t\u0259\u015fviq edirik. Hesab edir\u0259m ki, b\u00fct\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs bizim \u0259limizd\u0259dir. H\u0259min t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs s\u00fclh\u0259 xidm\u0259t edir v\u0259 etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Ola bilsin, bununla m\u0259n giri\u015f nitqimi yekunla\u015fd\u0131r\u0131m v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259rimiz\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n vaxt saxlay\u0131m. Bir daha biziml\u0259 oldu\u011funuza g\u00f6r\u0259 sa\u011f olun. \u018fmin\u0259m ki, \u0259n\u0259n\u0259vi toplant\u0131 format\u0131 davam ed\u0259c\u0259k. Hafiz Pa\u015fayev dedi ki, i\u015ftirak\u00e7\u0131lardan biri bu t\u0259klifl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir. M\u0259n is\u0259 sad\u0259c\u0259, onu \u0259lav\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim ki, d\u00f6vri \u0259saslarla ke\u00e7iril\u0259c\u0259k \u015eu\u015fa Beyn\u0259lxalq forumlar\u0131 aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n vaxt olsun. B\u0259lk\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin v\u0259 konfranslar\u0131n bu arada ba\u015fqa formas\u0131 da olsun. Bu, ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 d\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, A\u011fdamda, Z\u0259ngilanda v\u0259 azad etdiyimiz dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r. Hesab edir\u0259m ki, bel\u0259likl\u0259, biz qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259timizi daha s\u0259m\u0259r\u0259li ed\u0259 bil\u0259rik. \u00c7\u00fcnki bizim \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259yin ba\u015f verdiyinin, i\u015f\u011fal ill\u0259ri bar\u0259d\u0259 tam h\u0259qiq\u0259tin, s\u00fclh\u00fcn qurulmas\u0131nda planlar\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 niyy\u0259tl\u0259rimizin bilinm\u0259si vacibdir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, fikrimc\u0259, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z v\u0259 bu g\u00fcn biziml\u0259 ola bilm\u0259y\u0259n ekspert dair\u0259l\u0259rinin \u00fczvl\u0259ri aras\u0131nda daimi \u0259laq\u0259 x\u0259tti olmal\u0131d\u0131r. Bu, i\u015f\u00e7i proqram\u0131n n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nim t\u0259klifimdir. Lakin, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, sizin t\u0259r\u0259finizd\u0259n veril\u0259c\u0259k b\u00fct\u00fcn t\u0259klifl\u0259r laz\u0131m\u0131nca n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Bir daha sa\u011f olun v\u0259 siz\u0259 Az\u0259rbaycanda xo\u015f s\u0259f\u0259r arzulay\u0131ram.<\/p>\n<p><strong>Rektor Hafiz Pa\u015fayev<\/strong>: \u0130caz\u0259 vers\u0259niz, \u015eu\u015faya s\u0259f\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259n bir ne\u00e7\u0259 s\u00f6z \u0259lav\u0259 edim. N\u00f6vb\u0259ti toplant\u0131n\u0131n La\u00e7\u0131nda ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 art\u0131q t\u0259klif var.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Raz\u0131yam. Bilirsiniz, haz\u0131rda La\u00e7\u0131nda beyn\u0259lxalq hava liman\u0131n\u0131n tikintisi m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259yik. Z\u0259ngilanda hava liman\u0131 bu il a\u00e7\u0131lacaq. La\u00e7\u0131nda, ola bilsin, 2024-c\u00fc ild\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k. Lakin oraya asan v\u0259 rahat formada s\u0259f\u0259rin t\u0259\u015fkil olunmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Prezidentinin k\u00f6m\u0259k\u00e7isi &#8211; Prezident Administrasiyas\u0131n\u0131n Xarici siyas\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri Hikm\u0259t Hac\u0131yev:\u00a0<\/strong>Sa\u011f olun, c\u0259nab Prezident. \u0130caz\u0259nizl\u0259 biz sual-cavab sessiyas\u0131na ba\u015flaya bil\u0259rik. Xeyli sayda i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z suallarla m\u00fcraci\u0259t edib v\u0259 icaz\u0259nizl\u0259, birinci sual\u0131 verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259n c\u0259nab Svante Korneld\u0259n ba\u015flamaq ist\u0259rdim. M\u0259n i\u015ftirak\u00e7\u0131m\u0131zdan t\u0259msil etdiyi \u00f6lk\u0259ni v\u0259 qurumu t\u0259qdim etm\u0259yi xahi\u015f edir\u0259m. Sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong>T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0130nki\u015faf Siyas\u0259ti \u0130nstitutunun direktoru (\u0130sve\u00e7) Svante Kornel:\u00a0<\/strong>\u00c7ox sa\u011f olun. Bu d\u0259v\u0259t\u0259 v\u0259 konfransa g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident. Burada olmaq \u015f\u0259r\u0259fdir. Azad olunmu\u015f \u015eu\u015fan\u0131 ilk d\u0259f\u0259 g\u00f6rm\u0259k x\u00fcsusi \u015f\u0259r\u0259f oldu. Ad\u0131m Svante Korneldir. M\u0259n Va\u015finqtonun \u201cM\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Qafqaz\u201d \u0130nstitutunu v\u0259 \u0130sve\u00e7in \u201cT\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0130nki\u015faf Siyas\u0259ti\u201d \u0130nstitutunu t\u0259msil edir\u0259m. Sual\u0131m s\u00f6yl\u0259diyiniz s\u00fclh eras\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olacaq. Biz anlay\u0131r\u0131q v\u0259 fikrimc\u0259, bunu x\u00fcsusi qeyd edir\u0259m ki, 25-30 il \u0259rzind\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131 aparmaq bir m\u0259s\u0259l\u0259, lakin \u015eu\u015fan\u0131 \u00f6z g\u00f6zl\u0259rinizl\u0259 g\u00f6rm\u0259k tam ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bu torpaqlarda t\u00f6r\u0259dilmi\u015f da\u011f\u0131nt\u0131lardan sonra ir\u0259liy\u0259 n\u0259z\u0259r salma\u011f\u0131n da \u00e7\u0259tin oldu\u011funu anlay\u0131r\u0131q. Lakin s\u00fclh\u00fcn qurulmas\u0131na g\u0259ldikd\u0259, Siz\u0259 sual\u0131m Qafqazda yeni era namin\u0259 inki\u015faf m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan t\u0259\u015fkilatlar\u0131n regional s\u0259viyy\u0259d\u0259 d\u0259st\u0259yinin verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Qaraba\u011f\u0131n azad edilm\u0259si b\u00fct\u00f6v b\u00f6lg\u0259y\u0259 d\u0259yi\u015fiklik g\u0259tir\u0259n m\u0259qam ola bil\u0259r v\u0259 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Qaraba\u011f\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na aparan separatizm n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f vermi\u015f ayr\u0131lmalar, m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rl\u0259 dolu prosesin geriy\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn tarixi f\u00fcrs\u0259t ola bil\u0259r. B\u00fct\u00fcn bunlar f\u0259rqli proses v\u0259 era il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259n\u0259 bil\u0259r. Bu, n\u0259inki Qaraba\u011fda, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, Qafqazda ba\u015f ver\u0259 bil\u0259rdi. \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 inki\u015faf m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, regional miqyas\u0131 var. Fikrimc\u0259, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259sisatlara ehtiyac duyulacaq v\u0259 bu c\u00fcr t\u0259sisatlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda Az\u0259rbaycan etimad do\u011furan v\u0259 resurslara malik olan yegan\u0259 \u00f6lk\u0259dir. Sizin fikrinizc\u0259, C\u0259nubi Qafqazda regional t\u0259sisatlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na \u00f6lk\u0259niz r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259 bil\u0259rmi? X\u00fcsus\u0259n d\u0259, maliyy\u0259 t\u0259sisatlar\u0131na g\u0259ldikd\u0259&#8230; m\u0259s\u0259l\u0259n, Regional \u0130nki\u015faf Fondu v\u0259 sair\u0259. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0B\u0259li, toxundu\u011funuz \u00e7ox maraql\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259dir v\u0259 biz regional maliyy\u0259 z\u0259rfinin olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ekspert dair\u0259l\u0259ri v\u0259 h\u00f6kum\u0259tl\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259liyik. Lakin ayd\u0131nd\u0131r ki, haz\u0131rda \u0259sas diqq\u0259timiz Qaraba\u011f\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131na v\u0259 ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin tezlikl\u0259 qay\u0131tmas\u0131na y\u00f6n\u0259lir. Eyni zamanda, ictimaiyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda a\u00e7\u0131qlanm\u0131\u015f v\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nmi\u015f s\u00fclh g\u00fcnd\u0259liyimiz v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rimiz regional inki\u015fafa, C\u0259nubi Qafqazda onun yeni imkanlar\u0131na y\u00f6n\u0259lir. N\u0259inki Az\u0259rbaycan il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda, &#8211; \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bu, regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259n vacib elementl\u0259rind\u0259n biridir, &#8211; o c\u00fcml\u0259d\u0259n b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 C\u0259nubi Qafqaz regionunda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Biz separatizm, erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fc s\u0259b\u0259bind\u0259n otuz il h\u0259min f\u00fcrs\u0259ti \u0259ld\u0259n qa\u00e7\u0131rm\u0131\u015f\u0131q. C\u0259nubi Qafqaz inteqrasiya etm\u0259mi\u015fdir. B\u0259li, Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131nda ikit\u0259r\u0259fli v\u0259 art\u0131q beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u00e7ox s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q var. Bu, vacibdir. Lakin, eyni zamanda, hesab edir\u0259m ki, Erm\u0259nistanda, h\u0259m\u00e7inin anlamal\u0131d\u0131rlar ki, onlar bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 t\u0259crid olunmu\u015f ada kimi ya\u015famaqda davam ed\u0259 bilm\u0259zl\u0259r. Onlar biziml\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri normalla\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131rlar, Az\u0259rbaycana v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 \u0259razi iddialar\u0131na son qoymal\u0131d\u0131rlar v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259r hans\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259masdan \u00e7\u0259kinm\u0259li deyill\u0259r. M\u0259n bunu ona g\u00f6r\u0259 s\u00f6yl\u0259yir\u0259m ki, apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin t\u0259\u015fkilin\u0259 dair Az\u0259rbaycandan art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 t\u0259klifl\u0259r olub. Biz xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc t\u0259klif etmi\u015fik. Erm\u0259nistan imtina etdi. Sonra t\u0259klif olundu ki, bu g\u00f6r\u00fc\u015f ekspertl\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7irilsin. Erm\u0259nistan yen\u0259 imtina etdi. Sonra t\u0259klif etdik ki, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f t\u0259\u015fkil olunsun. Bir daha Erm\u0259nistan imtina etdi. Bu, t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131za m\u0259lumdur. S\u0259b\u0259bini ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fcr\u00fck, niy\u0259? Bilirik ki, bu imtina \u0259ks n\u0259tic\u0259 verir. Biz g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 baxmal\u0131y\u0131q v\u0259 C\u0259nubi Qafqaz inteqrasiya edilmi\u015f t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00fcmumi rifah m\u0259kan\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bu halda, Erm\u0259nistan\u0131n siyas\u0259ti he\u00e7 bir m\u0259ntiq\u0259 s\u0131\u011fm\u0131r. Ola bilsin, onlara bir az vaxt laz\u0131md\u0131r. B\u0259lk\u0259 d\u0259 onlar \u00f6z fikirl\u0259ri \u0259sas\u0131nda ola bil\u0259c\u0259k riskl\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259lidirl\u0259r. Lakin hesab edir\u0259m ki, bu, qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. Biz haz\u0131r\u0131q. G\u00fcrc\u00fc h\u0259mkarlar\u0131m\u0131z da haz\u0131rd\u0131r. Fikrimc\u0259, bu, birinci add\u0131m ola bil\u0259rdi. Region \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259 z\u0259rfin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, enerji v\u0259 da\u015f\u0131malar mar\u015frutlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n nec\u0259 inteqrasiya etdiyini siz bilirsiniz. Bu sah\u0259d\u0259 siz yax\u015f\u0131 ekspertsiniz. Hesab edir\u0259m ki, Erm\u0259nistan\u0131n regional inki\u015faf\u0131n bir hiss\u0259si olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu \u00f6lk\u0259ni d\u0259v\u0259t etm\u0259y\u0259 imkan var. Onlar bundan faydalanacaqlar. Onlar enerji resurslar\u0131m\u0131za \u00e7\u0131x\u0131\u015fdan b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259, m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq da\u015f\u0131malar d\u0259hlizinin bir hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bu is\u0259, \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259, \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r g\u0259tir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, Az\u0259rbaycanla \u0259laq\u0259l\u0259rin normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn el\u0259 imkan a\u00e7acaq ki, bu g\u00fcn onu proqnozla\u015fd\u0131rmaq bel\u0259 \u00e7\u0259tin olard\u0131. Bir s\u00f6zl\u0259, planlar\u0131m\u0131z bundan ibar\u0259tdir. T\u0259sisatlar\u0131n qurulmas\u0131, fikrimc\u0259, m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 getm\u0259lidir. \u018fvv\u0259lc\u0259, biz siyasi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259n ba\u015flamal\u0131y\u0131q. \u018fn vacibi is\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n hans\u0131 n\u00f6qt\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r ir\u0259li ged\u0259 bil\u0259c\u0259yind\u0259n ibar\u0259tdir, \u00e7\u00fcnki i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 v\u0259 m\u0259nim Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259maslar\u0131mda, h\u0259r zaman g\u00f6r\u00fcrd\u00fck ki, ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox h\u0259lledici m\u0259qama g\u0259lib \u00e7atanda, onlar h\u0259r zaman geriy\u0259 add\u0131m at\u0131rd\u0131lar. Etimad \u00e7ox az idi. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, h\u0259l\u0259 d\u0259 etimad \u00e7ox deyil. \u018fg\u0259r, bel\u0259 dem\u0259k olarsa, onlar\u0131n davran\u0131\u015f\u0131nda bu, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, \u00e7\u00fcnki b\u0259z\u0259n onlar \u00e7ox ziddiyy\u0259tli b\u0259yanatlarla \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirl\u0259r. Bir s\u00f6zl\u0259, siyasi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259, fikrimc\u0259, onlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin m\u00fczakir\u0259l\u0259rimizd\u0259 i\u015ftirak\u0131 m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 ola bil\u0259rdi. M\u0259s\u0259l\u0259n, biz bunu d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259 bil\u0259rdik. H\u0259m\u00e7inin biz QHT-l\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda t\u0259maslar haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck. \u00d6nc\u0259 s\u00f6yl\u0259diyim kimi, bunun m\u00fc\u0259yy\u0259n regional miqyas\u0131 ola bil\u0259r. Eyni zamanda, biz regional inki\u015fafa daha geni\u015f miqyasda baxmal\u0131y\u0131q, \u00e7\u00fcnki bilirsiniz ki, Avropa \u0130ttifaq\u0131 Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn 2,6 milyard avro h\u0259cmind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 paketini elan edib. Sonradan Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 bunu elan edib. H\u0259min ehtiyatlar\u0131n bir hiss\u0259si \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131na v\u0259 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn daha yax\u015f\u0131 imkanlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na s\u0259rf oluna bil\u0259r. Erm\u0259nistan\u0131n \u00e7ox az sayda \u0259halisini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, fikrimc\u0259, bu, revan\u015f v\u0259 qon\u015fular\u0131na h\u0259d\u0259 yaratmaq c\u0259hdl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, s\u00fclh i\u015fl\u0259rin\u0259 s\u0259rf edil\u0259rs\u0259, onda art\u0131qlamas\u0131 il\u0259 kifay\u0259t ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>Haider Global BVBA \u015firk\u0259tinin icra\u00e7\u0131 direktoru (Birl\u0259\u015fmi\u015f Krall\u0131q) Sacat Karim:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident m\u0259n Avropa Parlamentinin deputat\u0131 v\u0259 C\u0259nubi Qafqaz \u00fczr\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri olmu\u015fam. Bak\u0131da yenid\u0259n olma\u011f\u0131mdan \u00e7ox m\u0259mnunam. \u00d6t\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fczd\u0259n sonra v\u0259ziyy\u0259t olduqca d\u0259yi\u015fib. \u015e\u0259xs\u0259n Sizi v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 uzun s\u00fcr\u0259n bu haqs\u0131zl\u0131\u011fa son qoyulmas\u0131 kimi m\u00fch\u00fcm nailiyy\u0259t m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/p>\n<p>Bizim n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti il\u0259 ke\u00e7irdiyiniz b\u00fct\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131ram ki, Siz inki\u015fafla ba\u011fl\u0131 bax\u0131\u015f\u0131n\u0131z\u0131 he\u00e7 vaxt Az\u0259rbaycanla m\u0259hdudla\u015fd\u0131rm\u0131rd\u0131n\u0131z. Siz h\u0259r zaman b\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqazda s\u00fclh v\u0259 inki\u015faf haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131n\u0131z. Haz\u0131rda Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda s\u00fclh sazi\u015fi v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ir\u0259lil\u0259yi\u015f var. Nec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, Az\u0259rbaycan v\u0259 onun dostlar\u0131, m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri ba\u015f nazir Nikol Pa\u015finyana m\u00fc\u0259yy\u0259n bir siyasi imkan yarada bil\u0259rmi ki, o, Erm\u0259nistan daxilind\u0259, AB\u015e v\u0259 Avropada olan erm\u0259ni diasporunun i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u00f6z xalq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00fclh\u00fc d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k ideyas\u0131na t\u0259kan ver\u0259 bilsin. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Sa\u011f olun. Biz \u00fcmid edirik ki, bu, m\u0259hz bel\u0259 olacaq. \u018flb\u0259tt\u0259, h\u0259r bir h\u00f6kum\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u00fcnd\u0259liyi var v\u0259 biz Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin d\u0259 s\u00fclh g\u00fcnd\u0259liyini elan etm\u0259sinin \u015fahidi olduq. Bunlar olduqca m\u00fcsb\u0259t b\u0259yanatlard\u0131r. Ancaq, eyni zamanda, burada h\u0259r\u0259k\u0259t olmal\u0131d\u0131r. Haz\u0131rda biz h\u0259r\u0259k\u0259t g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n regionda yeni reall\u0131qlara v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u0259saslanan s\u00fclh\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f b\u0259yanatlar verilir. Biz h\u0259r zaman bunun t\u0259r\u0259fdar\u0131 olmu\u015fuq. Reall\u0131qlar d\u0259yi\u015fib v\u0259 bu, h\u0259tta vasit\u0259\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilib. Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259sind\u0259n \u0259vv\u0259l bel\u0259 Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri aras\u0131nda g\u0259l\u0259c\u0259k f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259yusluq var idi. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fc Madrid prinsipl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irdi v\u0259 m\u0259n m\u00fcharib\u0259 bit\u0259nd\u0259n sonra Minsk qrupunun n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259rk\u0259n bildirdim ki, onlar n\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klif versinl\u0259r. Onlar\u0131n g\u00fcnd\u0259liyi n\u0259d\u0259n ibar\u0259t olacaqd\u0131r? M\u0259n bilir\u0259m ki, onlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r hans\u0131 praktiki t\u0259klifl\u0259r verm\u0259k \u00e7\u0259tin oldu. Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra elan edildi ki, Minsk qrupu h\u0259ms\u0259drliyi art\u0131q f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmir. Bu is\u0259 onu n\u00fcmayi\u015f etdirir ki, yeni reall\u0131qlar\u0131n \u00f6z t\u0259siri var.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti v\u0259 \u00f6lk\u0259nin siyasi spektrinin bunu tam olaraq d\u0259rk etm\u0259si v\u0259 qisas almaq c\u0259hdl\u0259rind\u0259n bird\u0259f\u0259lik \u0259l \u00e7\u0259km\u0259si vacibdir. Birincisi, bu qeyri-m\u0259hsuldard\u0131r, \u00e7\u00fcnki bunun ba\u015f verm\u0259si Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lkind\u0259n daha a\u011fr\u0131l\u0131 olacaq. \u0130kincisi is\u0259 bu, regionun v\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 zidd olacaqd\u0131r. H\u0259min t\u0259l\u0259bl\u0259r is\u0259 regionda n\u0259hay\u0259t ki, davaml\u0131 s\u00fclh\u0259 nail olunmas\u0131ndan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Biz \u00f6z t\u0259r\u0259fimizd\u0259n m\u00fcsb\u0259t meyill\u0259rin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni edirik. Uzun s\u00fcr\u0259n m\u00fcharib\u0259l\u0259rin, i\u015f\u011fallar\u0131n v\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n tarixin\u0259 n\u0259z\u0259r salsan\u0131z g\u00f6r\u0259rsiniz ki, bizim halda, d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259n s\u00fclh\u0259 do\u011fru ke\u00e7id \u00e7ox s\u00fcr\u0259tlidir. Bu is\u0259 bir daha qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bizim t\u0259klifl\u0259rimiz \u0259sas\u0131nda ba\u015f verir. M\u0259n \u015f\u0259xs\u0259n bir ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259tdir ki, Erm\u0259nistanla s\u00fclh sazi\u015finin ba\u011flanmas\u0131n\u0131n vacibliyini b\u0259yan edir\u0259m. N\u0259hay\u0259t ki, yaln\u0131z bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259 bundan \u0259vv\u0259l onlar buna raz\u0131 oldular. Buna q\u0259d\u0259r s\u00fckut h\u00f6km s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Bizim \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fc \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na alan b\u0259yanatlar verilirdi. S\u0259rh\u0259dl\u0259rin delimitasiyas\u0131na start verilm\u0259sini d\u0259 biz t\u0259klif etdik. Bu t\u0259klif d\u0259 bir ild\u0259n art\u0131q Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n cavabs\u0131z qoyulmu\u015fdur. N\u0259hay\u0259t ki, onlar buna raz\u0131l\u0131q verdil\u0259r v\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u00e7ox tezlikl\u0259 birg\u0259 i\u015f\u00e7i qruplar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar bir il itirdil\u0259r? Bunu anlamaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bel\u0259likl\u0259, bizim b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rimiz m\u00fcsb\u0259t meyill\u0259rin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ldil\u0259c\u0259k. Lakin biz bunu birt\u0259r\u0259fli qaydada ed\u0259 bilm\u0259rik. Biz Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti simas\u0131nda etibar ed\u0259 bil\u0259c\u0259yimiz v\u0259 davaml\u0131 s\u00fclh\u0259 nail olmaqla ba\u011fl\u0131 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259yimiz t\u0259r\u0259fda\u015f g\u00f6rm\u0259liyik. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu, m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ancaq bunlar Erm\u0259nistanda daxili siyasi prosesl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 olacaqd\u0131r. Bunu anlamaq olar, \u00e7\u00fcnki onlar\u0131n ideoloji t\u0259m\u0259ll\u0259ri sars\u0131l\u0131b. \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn ideologiyas\u0131 i\u015f\u011fal v\u0259 onun legitiml\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015fdu. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259ni irsinin silinm\u0259sind\u0259n tutmu\u015f A\u011fdam v\u0259 \u015eu\u015fa da daxil olmaqla b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimizin adlar\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r \u2013 b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259r de-fakto i\u015f\u011fal\u0131 de-yure ilhaq\u0131n qanunil\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 bu ideoloji t\u0259m\u0259l art\u0131q m\u00f6vcud deyil. Biz anlay\u0131r\u0131q ki, haz\u0131rda onlar \u00fc\u00e7\u00fcn yeni h\u0259d\u0259f m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k asan deyil. Biz\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 h\u0259d\u0259f \u00e7ox ayd\u0131n idi \u2013 m\u00fcst\u0259qilliyin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si. Biz h\u0259mi\u015f\u0259 i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yaln\u0131z Qaraba\u011f\u0131 geri qaytarmaq \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcrd\u00fck. Biz m\u00fcst\u0259qilliyimizin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 onun d\u00f6nm\u0259z xarakter almas\u0131, habel\u0259 he\u00e7 k\u0259sd\u0259n, n\u0259 siyasi, n\u0259 iqtisadi, n\u0259 d\u0259 enerji c\u0259h\u0259td\u0259n as\u0131l\u0131 olmama\u011f\u0131m\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131q. Biz buna nail olduq. Biz tam olaraq m\u00fcst\u0259qil olduq, m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t aparmaq imkan\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 etdik v\u0259 Qaraba\u011f\u0131 geri qaytard\u0131q. Erm\u0259nistan is\u0259, h\u0259qiq\u0259t\u0259n m\u00fcst\u0259qil \u00f6lk\u0259 olmaq \u015fans\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259n verdi. \u00c7ox da t\u0259f\u0259rr\u00fcata varmaq ist\u0259m\u0259zdim, oran\u0131n siyasi konfiqurasiyas\u0131 h\u0259r k\u0259s\u0259 m\u0259lumdur. Bununla yana\u015f\u0131, onlar \u00f6zl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus olmayan torpaqlar\u0131 itirdil\u0259r. Y\u0259ni, onlar bunu d\u0259rk etm\u0259li v\u0259 \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yeni h\u0259d\u0259f m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>Z\u0259nnimc\u0259, h\u0259min h\u0259d\u0259f s\u00fclh, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n b\u0259hr\u0259si, Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131ndan imtina edilm\u0259si olacaqd\u0131r. Bilirsiniz, T\u00fcrkiy\u0259 kimi iqtisadi g\u00fcc\u0259 v\u0259 d\u00fcnyada barmaqla say\u0131la bil\u0259c\u0259k apar\u0131c\u0131 orduya sahib olan \u00f6lk\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259razi iddias\u0131n\u0131n olmas\u0131 tamamil\u0259 qeyri-rasionald\u0131r. Biz T\u00fcrkiy\u0259-Erm\u0259nistan prosesini d\u0259st\u0259kl\u0259yirik. Hesab edir\u0259m ki, bu, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti v\u0259 siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn f\u00fcrs\u0259tdir. G\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259ri nec\u0259 olacaq v\u0259 \u00f6zl\u0259rini regionda nec\u0259 g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. Bax, bu haqda yax\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259lidirl\u0259r. Fikrimc\u0259, onlar\u0131n ayd\u0131n anlay\u0131\u015f\u0131 yoxdur. Onlar b\u00fct\u00fcn ill\u00fcziyalar\u0131 bir k\u0259nara qoymal\u0131, ordunu yenid\u0259n qurmaq, 5 milyon n\u0259f\u0259r \u0259haliy\u0259 sahib olmaq v\u0259 g\u00fcc toplayaraq torpaqlar\u0131 geri qaytarmaq kimi fikirl\u0259rd\u0259n vaz ke\u00e7m\u0259lidirl\u0259r. \u018fks halda, bu, onlar\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin r\u0259smi s\u00fcqutu olacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Biz m\u00fcsb\u0259t meyill\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q v\u0259 bunu edirik. Bizim \u00fcmidl\u0259rimiz var, ancaq biz erm\u0259nil\u0259ri s\u0131namal\u0131y\u0131q, \u00e7\u00fcnki bu g\u00fcn\u0259d\u0259k onlarla s\u00fclh \u0259traf\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131qlar aparmam\u0131\u015f\u0131q. Art\u0131q bunun vaxt\u0131 \u00e7at\u0131b. Dediyim kimi, s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar tezlikl\u0259 ba\u015flayacaq. S\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlara g\u0259ldikd\u0259, biz ba\u015flama\u011fa haz\u0131r\u0131q v\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n tarixl\u0259rin verilm\u0259sini g\u00f6zl\u0259yirik.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiy\u0259nin Malt\u0259p\u0259 Universitetinin Siyasi elml\u0259r v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r fak\u00fclt\u0259sinin m\u00fc\u0259llimi H\u0259s\u0259n Unal:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, Sizin biziml\u0259 \u00f6t\u0259nilki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fczd\u0259 m\u0259n d\u0259 i\u015ftirak edirdim. M\u0259n Sizi misilsiz miqyasl\u0131 olan bir Z\u0259f\u0259r m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik etdim. H\u0259min Q\u0259l\u0259b\u0259 regionun siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259sini d\u0259yi\u015fdi. Sizin r\u0259hb\u0259rliyinizl\u0259 Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri v\u0259zif\u0259nin \u00f6hd\u0259sind\u0259n \u00e7ox y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 g\u0259ldil\u0259r. Siz Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259kc\u0259 ekspansiya x\u00fclyalar\u0131na son qoymad\u0131n\u0131z. Siz onlar\u0131 reall\u0131\u011fa qaytard\u0131n\u0131z ki, c\u0259zas\u0131z \u015f\u0259kild\u0259 ist\u0259dikl\u0259rin\u0259 nail ola bilm\u0259zl\u0259r.<\/p>\n<p>Bu il Sizi x\u00fcsusil\u0259 iki m\u0259s\u0259l\u0259 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Birincisi, azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 yenid\u0259nqurma il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rdir v\u0259 biz d\u00fcn\u0259n F\u00fczuli v\u0259 \u015eu\u015fa daxil olmaqla bu i\u015fl\u0259rin bir hiss\u0259si il\u0259 tan\u0131\u015f olduq. \u0130kincisi is\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin diplomatik h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 yorulmaz s\u0259yl\u0259rinizdir. Buraya Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r daxildir.<\/p>\n<p>Bu m\u0259qamda Siz\u0259 sual\u0131m Rusiya il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Z\u0259nnimc\u0259, bu sual yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r, \u00e7\u00fcnki bu g\u00fcn Q\u0259rbd\u0259 Rusiya t\u0259nqid edilir. Siz Rusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri pe\u015f\u0259karcas\u0131na h\u0259yata ke\u00e7irirsiniz. \u00d6t\u0259n il Siz T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fcdafi\u0259 sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcqavil\u0259si imzalad\u0131n\u0131z v\u0259 onu Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259-NATO m\u00fcqavil\u0259si adland\u0131rd\u0131n\u0131z. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bu, bizi m\u0259mnun etdi. Bu il is\u0259 Siz Moskva il\u0259 b\u0259yannam\u0259 imzalad\u0131n\u0131z ki, orada m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vzular s\u0131ras\u0131nda m\u00fcdafi\u0259 sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259lli kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 yer al\u0131b.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, dem\u0259k olar ki, burada bir n\u00f6v Ankara-Bak\u0131-Moskva \u00fc\u00e7buca\u011f\u0131 yaran\u0131b v\u0259 i\u015fl\u0259r nizamla gedir. Q\u0259rbd\u0259 Rusiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259nqidl\u0259rin h\u00f6km s\u00fcrd\u00fcy\u00fc vaxtda bununla \u0259laq\u0259dar fikrinizi bilm\u0259k ist\u0259rdim. Daha bir sual\u0131m &#8211; Sizin Rusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinizin Erm\u0259nistana h\u0259r hans\u0131 bir t\u0259siri varm\u0131? \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 xo\u015f s\u00f6zl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 sa\u011f olun. Ke\u00e7\u0259n il v\u0259 bu il biziml\u0259 bir yerd\u0259 oldu\u011funuza g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Sual\u0131n\u0131za g\u0259ldikd\u0259, art\u0131q qeyd etdiyim kimi, bunlar Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tinin m\u00fcst\u0259qil xarakterini n\u00fcmayi\u015f etdirir. H\u0259min siyas\u0259t bizim milli maraqlar\u0131m\u0131za \u0259saslan\u0131r v\u0259 maksimal nailiyy\u0259tl\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na y\u00f6n\u0259lib. Biz regionumuzda t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz v\u0259 sabah\u0131m\u0131z prizmas\u0131ndan baxmal\u0131y\u0131q. T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik olmadan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 iqtisadi faydadan s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z. Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259, hans\u0131 ki, \u00f6z resurslar\u0131m\u0131z hesab\u0131na h\u0259yata ke\u00e7irilir, sabitlikd\u0259n qaynaqlan\u0131r. Davaml\u0131 sabitlik is\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, qeyd etdiyiniz m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259r \u2013 \u00f6t\u0259n ilin iyun ay\u0131nda Prezident \u018frdo\u011fanla \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si bizim T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z v\u0259 qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n mahiyy\u0259tini \u0259ks etdirir. Biz, sad\u0259c\u0259, bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n mahiyy\u0259tini r\u0259smil\u0259\u015fdirdik, \u00e7\u00fcnki biz onsuz da ist\u0259nil\u0259n \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fctt\u0259fiq idik, b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n h\u0259rbi v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesi sah\u0259sind\u0259. \u0130ndi is\u0259 bu tarixi \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sini imzalamaqla b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdirdik ki, biz s\u00f6z\u00fcm\u00fczl\u0259 v\u0259 imzam\u0131zla birlikd\u0259yik.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan il\u0259 Rusiya aras\u0131nda m\u00fctt\u0259fiqlik qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259nin imzalanmas\u0131 da bizim strateji maraqlar\u0131m\u0131za \u0259saslan\u0131r, \u00e7\u00fcnki Rusiya bizim qon\u015fumuzdur. Bu \u00f6lk\u0259 \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin sona \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak edib v\u0259 onlar\u0131n s\u00fclhm\u0259raml\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq Az\u0259rbaycanda, Qaraba\u011fdad\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, bizim Rusiya il\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7oxsayl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r var \u2013 iqtisadiyyat, enerji, n\u0259qliyyat, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 humanitar sah\u0259l\u0259rd\u0259. \u018flb\u0259tt\u0259, biz Rusiyadan b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 silah v\u0259 avadanl\u0131q al\u0131r\u0131q. B\u0259li, biz h\u0259min silahlar\u0131 Erm\u0259nistandan f\u0259rqli olaraq bazar qiym\u0259tin\u0259 al\u0131rd\u0131q. Erm\u0259nistan is\u0259 onlar\u0131 havay\u0131 \u0259ld\u0259 edirdi. Onlar bunun \u00fc\u00e7\u00fcn guya kredit al\u0131rd\u0131, lakin h\u0259min kreditl\u0259r he\u00e7 vaxt qaytar\u0131lm\u0131rd\u0131. Y\u0259ni, f\u0259rq bundan ibar\u0259t idi.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, hesab edir\u0259m ki, bu, regional oyun\u00e7ulara bir n\u00f6v mesaj idi \u2013 regionda s\u00fclh olmal\u0131d\u0131r. H\u0259m T\u00fcrkiy\u0259, h\u0259m d\u0259 Rusiya m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra regionda yeni konfiqurasiyan\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131d\u0131r. Bildiyiniz kimi, v\u0259ziyy\u0259t\u0259 n\u0259zar\u0259t ed\u0259n T\u00fcrkiy\u0259-Rusiya Monitorinq M\u0259rk\u0259zi A\u011fdamda yerl\u0259\u015fir. Hesab edir\u0259m ki, bel\u0259 bir format tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. Bundan \u0259lav\u0259 T\u00fcrkiy\u0259-Rusiya m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcn biz g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, Prezident \u018frdo\u011fan Ukraynada at\u0259\u015fk\u0259sin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131nda vasit\u0259\u00e7ilik edir. B\u00fct\u00fcn bunlar regional t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 sabitliy\u0259 xidm\u0259t edir v\u0259 dediyim kimi, bizim \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcst\u0259qil xarakterini ortaya qoyur. Bizim b\u00fct\u00fcn etdikl\u0259rimiz Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n maraqlar\u0131 namin\u0259dir ki, bu xalq uzun ill\u0259r s\u00fcr\u0259n i\u015f\u011faldan sonra s\u00fclh arzusundad\u0131r.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, siyasi v\u0259 iqtisadi dialoq davam etm\u0259lidir v\u0259 biz bunun t\u0259r\u0259fdar\u0131y\u0131q. Siz Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259-Rusiya \u00fc\u00e7buca\u011f\u0131na toxundunuz. Bu, h\u0259l\u0259 ba\u015f verm\u0259yib, he\u00e7 bir s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259r hans\u0131 r\u0259smi t\u0259maslar ba\u015flamay\u0131b. Lakin bir s\u0131ra m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r var ki, onlar bir-biri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 n\u0259qliyyat v\u0259 enerji sah\u0259l\u0259rind\u0259. Bizim ayr\u0131ca olaraq bu sah\u0259d\u0259 h\u0259r iki \u00f6lk\u0259 il\u0259 f\u0259al dialoqumuz var. Onlar\u0131n \u00f6z aralar\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri var, ancaq bu, he\u00e7 vaxt \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli formatda olmay\u0131b. Hesab edir\u0259m ki, bu g\u00fcn bu haqda dan\u0131\u015fmaq h\u0259l\u0259 tezdir. Haz\u0131rk\u0131 regional konfiqurasiya bizi qane edir. Bizim b\u00fct\u00fcn qon\u015fularla yax\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz var &#8211; t\u0259kc\u0259 Rusiya v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 deyil, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 \u0130ranla da. \u00dcmid edirik ki, Erm\u0259nistanla da yax\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r olacaq v\u0259 bel\u0259likl\u0259, biz sabitlik m\u0259kan\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunaca\u011f\u0131q. Bizim ist\u0259yimiz d\u0259 m\u0259hz budur. Biz s\u00fclh g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 v\u0259 iqtisadiyyata diqq\u0259timizi ay\u0131rmal\u0131y\u0131q ki, h\u0259r il milyardlar\u0131 silah al\u0131nmas\u0131na yox, iqtisadi inki\u015fafa y\u00f6n\u0259ld\u0259k.<\/p>\n<p><strong>Yerd\u0259n replika:\u00a0<\/strong>Rusiyan\u0131n Erm\u0259nistan\u0131n davran\u0131\u015f\u0131na t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fczm\u00fc?<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Dem\u0259k \u00e7\u0259tindir. Erm\u0259nistanda g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r var idi ki, Rusiya Qaraba\u011fda m\u00fcharib\u0259y\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259c\u0259k. Bu, ba\u015f verm\u0259di, \u00e7\u00fcnki biz \u00f6z \u0259razimizd\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck. Erm\u0259nistan Kollektiv T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131 (KTMT) il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 dair manipulyasiya c\u0259hdl\u0259ri edirdi. Lakin KTMT-nin mandat\u0131na \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00f6z \u0259razil\u0259rind\u0259 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k daxildir. Biz is\u0259 \u00f6z \u0259razimizd\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck. Bel\u0259likl\u0259, bu, ba\u015f verm\u0259di. Bununla yana\u015f\u0131, bu, h\u0259r k\u0259s\u0259 m\u0259lumdur v\u0259 biz 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 bunu ictimai \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259yan etdik ki, m\u00fcnt\u0259z\u0259m qaydada, g\u00fcnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 Rusiyadan t\u0259yyar\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 Erm\u0259nistana silah da\u015f\u0131n\u0131rd\u0131. Biz b\u00fct\u00fcn mar\u015frutlar\u0131 izl\u0259yirdik \u2013 Rostovdan v\u0259 Mozdokdan silah da\u015f\u0131n\u0131rd\u0131. Biz g\u00fcrc\u00fcstanl\u0131 dostlar\u0131m\u0131zdan hava m\u0259kan\u0131n\u0131 ba\u011flama\u011f\u0131 xahi\u015f etdik v\u0259 onlar bunu etdil\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, biz g\u00fcrc\u00fcstanl\u0131 dostlar\u0131m\u0131zdan xahi\u015f etdik ki, quru yolu vasit\u0259sil\u0259 Rusiyadan G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisind\u0259n silahlar\u0131n da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 als\u0131nlar v\u0259 onlar bel\u0259 d\u0259 etdil\u0259r. Biz buna g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdar\u0131q. Biz b\u00fct\u00fcn X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ktublar g\u00f6nd\u0259rdik ki, Rusiyadan Erm\u0259nistana silah da\u015f\u0131yan y\u00fck t\u0259yyar\u0259l\u0259rin\u0259 u\u00e7u\u015f icaz\u0259si verilm\u0259sin. Bel\u0259 m\u0259ktublar Qazax\u0131stan, T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 \u0130rana g\u00f6nd\u0259rildi. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu t\u0259yyar\u0259l\u0259r h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rin hava m\u0259kan\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Erm\u0259nistana daxil olurdu.<\/p>\n<p>Y\u0259ni, v\u0259ziyy\u0259t bel\u0259 idi v\u0259 biz 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259nin bu hiss\u0259sini gizl\u0259tm\u0259m\u0259liyik. Lakin Erm\u0259nistan\u0131n g\u00f6zl\u0259ntil\u0259ri daha y\u00fcks\u0259k idi. Onlar hesab edirdil\u0259r ki, Rusiya ordusu bura g\u0259l\u0259r\u0259k separatizmi m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259c\u0259k. Bu is\u0259 ba\u015f verm\u0259di. Orada m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259yusluq var idi, ancaq i\u015f\u011fal ill\u0259ri \u0259rzind\u0259 bizim Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti v\u0259 diasporunun nec\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat\u0131m\u0131z var idi. Onlar hesab edirdil\u0259r ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n onlara borcu var v\u0259 kims\u0259 g\u0259lib onlar\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259c\u0259k, onlar\u0131n \u0259v\u0259zind\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259c\u0259k, g\u0259lib onlara pul ver\u0259c\u0259k, dig\u0259r yard\u0131m ed\u0259c\u0259k. Bunlar is\u0259 oturacaqlar v\u0259 bu \u015f\u00fcbh\u0259li \u201cfaci\u0259d\u0259n\u201d sui-istifad\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259r. H\u0259r bir xalq\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn tarixind\u0259 faci\u0259vi m\u0259qamlar\u0131 olub. Onlar\u0131n problemi is\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, onlar\u0131n ideologiyalar\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 baxmaq \u0259v\u0259zin\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259li v\u0259 qondarma tarixi faktlara \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131ndan iki ay sonra \u2013 aprelin 19-da ba\u015f nazir Pa\u015finyan Rusiyaya r\u0259smi s\u0259f\u0259r edib, bu, iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u0259la oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirir. Biz is\u0259 qon\u015fuluqda olan \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin h\u0259r zaman yax\u015f\u0131 olmas\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259fdar\u0131y\u0131q v\u0259 bu, bizim s\u00fclh g\u00fcnd\u0259liyimizin t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 Ali H\u0259rbi D\u0259niz Donanma M\u0259kt\u0259binin m\u00fc\u0259llimi, professor Brenda \u015eafer:\u00a0<\/strong>Salam c\u0259nab Prezident. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6z\u0259l \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 s\u0259f\u0259rin t\u0259\u015fkil edilm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. M\u0259n haz\u0131rda AB\u015e Ali H\u0259rbi D\u0259niz Donanma M\u0259kt\u0259binin m\u00fc\u0259llimiy\u0259m v\u0259 yenid\u0259n Az\u0259rbaycanda olma\u011f\u0131mdan m\u0259mnunam. Siz Erm\u0259nistan\u0131n davran\u0131\u015f\u0131 v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z. Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 dan\u0131lmaz bir raz\u0131l\u0131q varsa, o da minalardan istifad\u0259dir. B\u0259z\u0259n terror\u00e7uluq haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n biri bunu terror\u00e7uluq, dig\u0259ri azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si adland\u0131r\u0131r. Ancaq \u00e7\u0259tin ki, el\u0259 bir insan tap\u0131ls\u0131n ki, minalardan istifad\u0259ni legitim adland\u0131rs\u0131n. Bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259 is\u0259 minalardan x\u00fcsusi olaraq istifad\u0259 edilib. Bu, yaln\u0131z m\u00fcdafi\u0259 x\u0259tl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 deyil, h\u0259tta K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 humanitar m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 10 g\u00fcnl\u00fck \u0259lav\u0259 vaxt ist\u0259nil\u0259n zaman bel\u0259 orada \u0259lav\u0259 olaraq minl\u0259rl\u0259 mina yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. Bununla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan Ordusunun \u015f\u0259hidl\u0259rinin c\u0259s\u0259dl\u0259ri alt\u0131na minalar yerl\u0259\u015fdirilirdi ki, onlar\u0131 da\u015f\u0131maq v\u0259 ail\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259hvil verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u0131nla\u015fan h\u0259kiml\u0259r v\u0259 tibb i\u015f\u00e7il\u0259ri q\u0259tl\u0259 yetirilsin v\u0259 yaralans\u0131n. Bu, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f hallard\u0131r. Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t buna r\u0259vac verm\u0259lidirmi? M\u0259s\u0259l\u0259n, AB\u015e Konqresi dem\u0259k olar ki, h\u0259r il Qaraba\u011f\u0131n minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259sait ay\u0131r\u0131rd\u0131. Ancaq m\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, h\u0259min v\u0259sait minal\u0131 \u0259razil\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131na s\u0259rf edilib. Sizin d\u0259 dediyiniz kimi, Avropa \u0130ttifaq\u0131 Erm\u0259nistana qeyd-\u015f\u0259rtsiz olaraq 3 milyard v\u0259sait ay\u0131r\u0131r. Sizd\u0259n is\u0259 soru\u015fmurlar ki, b\u0259lk\u0259 minat\u0259mizl\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn siz\u0259 d\u0259 maliyy\u0259 v\u0259saiti laz\u0131md\u0131r. Nec\u0259 hesab edirsiniz, bu c\u00fcr f\u0259aliyy\u0259t\u0259 g\u00f6z yuman beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t h\u0259min b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 minat\u0259mizl\u0259m\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131na v\u0259sait ay\u0131rmal\u0131 deyilmi?<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Sizinl\u0259 tamamil\u0259 raz\u0131yam v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Bu, \u0259n b\u00f6y\u00fck problem v\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck faci\u0259l\u0259rd\u0259ndir. \u00c7\u00fcnki m\u00fcharib\u0259nin bitm\u0259sind\u0259n sonra minalar s\u0259b\u0259bind\u0259n 200-d\u0259n art\u0131q h\u0259rb\u00e7i v\u0259 m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z minaya d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k h\u0259lak olmu\u015f v\u0259 ya a\u011f\u0131r yaralanm\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fczg\u00fcn qeyd etdiniz ki, onlar minalar\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra yerl\u0259\u015fdiribl\u0259r v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 yeni basd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f minan\u0131n partlamas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 faci\u0259 ba\u015f vermi\u015f v\u0259 iki jurnalistimiz h\u0259lak olmu\u015fdur. Haz\u0131rda b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259ri minalardan t\u0259mizl\u0259m\u0259k olduqca \u00e7\u0259tindir, \u00e7\u00fcnki bizim buna fiziki imkanlar\u0131m\u0131z yetmir. Bizim Minat\u0259mizl\u0259m\u0259 Agentliyimiz ill\u0259r \u0259vv\u0259l yarad\u0131l\u0131b v\u0259 haz\u0131rda biz hey\u0259tin say\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r v\u0259 yeni avadanl\u0131qlar al\u0131r\u0131q, o c\u00fcml\u0259d\u0259n minalanm\u0131\u015f \u0259razil\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n dronlar \u0259ld\u0259 edirik, lakin bu, \u00e7ox vaxt v\u0259 z\u0259hm\u0259t t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r t\u00fcrkiy\u0259li m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r biz\u0259 minat\u0259mizl\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259rind\u0259 k\u00f6m\u0259k edirl\u0259r, ancaq bizim daha geni\u015f beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa ehtiyac\u0131m\u0131z var. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, bu c\u00fcr d\u0259h\u015f\u0259tli davran\u0131\u015fa g\u00f6r\u0259 Erm\u0259nistana he\u00e7 irad bel\u0259 tutulmay\u0131b. Bizim haz\u0131rda tapd\u0131\u011f\u0131m\u0131z minalar yeni basd\u0131r\u0131lanlard\u0131r v\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259r onlar\u0131 a\u015fkar etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259lveri\u015fsizdir. Bu, bir daha onlar\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir. D\u00fczg\u00fcn qeyd etdiniz, biz onlara 10-20 g\u00fcn aras\u0131 vaxt verdik ki, noyabr\u0131n 10-da imzalanm\u0131\u015f raz\u0131la\u015fmaya \u0259sas\u0259n t\u0259rk etm\u0259li olduqlar\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xs\u0131nlar. Lakin onlar bu m\u00fcdd\u0259ti minalar\u0131n basd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00f6zl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus olmad\u0131\u011f\u0131, lakin i\u00e7ind\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 evl\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131, a\u011faclar\u0131n k\u0259silm\u0259si v\u0259 dig\u0259r ekoloji f\u0259lak\u0259tl\u0259r\u0259 yol a\u00e7an \u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 s\u0259rf etdil\u0259r.<\/p>\n<p>Y\u0259ni, bu, onlar\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir v\u0259 bu, a\u00e7\u0131\u011f\u0131 des\u0259k, t\u0259kc\u0259 h\u00f6kum\u0259tin davran\u0131\u015f\u0131 deyil. Bu, onlara he\u00e7 bir pislik etm\u0259mi\u015f, oraya yaln\u0131z sahib olduqlar\u0131n\u0131 qaytarma\u011fa g\u0259l\u0259nl\u0259r\u0259 v\u0259 do\u011fma yurdlar\u0131nda ya\u015fama\u011fa g\u0259l\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 olan nifr\u0259tin s\u0259viyy\u0259sidir.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq d\u0259st\u0259y\u0259 g\u0259ldikd\u0259, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u00fcn\u0259d\u0259k biz he\u00e7 bir beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatdan h\u0259r hans\u0131 bir d\u0259st\u0259k almam\u0131\u015f\u0131q. G\u00f6r\u00fcl\u0259n b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri \u00f6z hesab\u0131m\u0131za g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Biz bir ne\u00e7\u0259 beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259 m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flamaq ist\u0259dik ki, biz\u0259 prosesi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k etsin. Lakin onlar\u0131n t\u0259klif etdiyi xidm\u0259t haqq\u0131 bizim minat\u0259mizl\u0259m\u0259 agentliyimiz\u0259 ba\u015fa g\u0259l\u0259n qiym\u0259td\u0259n bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 art\u0131q oldu. Onlar bu i\u015f\u0259 kommersiya n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n yana\u015fd\u0131lar v\u0259 biz bunu anlaya bil\u0259rik, \u00e7\u00fcnki bunlar \u00f6z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259rdir. Ancaq onlar bir kvadratmetr \u0259raziy\u0259 astronomik qiym\u0259t t\u0259l\u0259b edirl\u0259r, bu is\u0259 bizim i\u015fimiz\u0259 yaram\u0131r.<\/p>\n<p>Avropa \u0130ttifaq\u0131 Erm\u0259nistana 2.6 milyard, Az\u0259rbaycana is\u0259 140-160 milyon avro yard\u0131m paketini elan ed\u0259nd\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, biz \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 s\u0259simizi ucaltd\u0131q. Bu, bir daha ikili standartlar\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fc idi. Art\u0131q dediyim kimi, Erm\u0259nistanda bir d\u0259n\u0259 d\u0259 olsun ev da\u011f\u0131d\u0131lmay\u0131b. N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn onlara 2.6 milyard verilir? H\u0259min v\u0259saitin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si kredit deyil, qrant olacaq, y\u0259ni h\u0259diyy\u0259. Az\u0259rbaycana is\u0259 y\u00fcz ne\u00e7\u0259 milyon. O \u00f6lk\u0259y\u0259 ki, onun 10 min kvadratkilometrlik \u0259razisi tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. Bunun cavab\u0131 olmad\u0131. M\u00fcsb\u0259t hald\u0131r ki, daha sonra Avropa \u0130ttifaq\u0131 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 baxd\u0131 v\u0259 m\u0259nim Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u015earl Mi\u015fel il\u0259 sonuncu s\u00f6hb\u0259timd\u0259 o m\u0259n\u0259 dedi ki, minat\u0259mizl\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 5 milyon avro ayr\u0131lacaq. Biz buna g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edirik. Lakin bu r\u0259q\u0259min b\u00f6y\u00fck t\u0259siri olmayacaqd\u0131r. Bizim ciddi d\u0259st\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z var. Bundan \u0259lav\u0259, mina problemi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan beyn\u0259lxalq QHT-l\u0259rin d\u0259st\u0259yin\u0259 ehtiyac duyuruq. Onlar\u0131n h\u0259l\u0259 ki, he\u00e7 biri Az\u0259rbaycana n\u0259z\u0259r salmay\u0131b. Biz bilirik ki, minalar\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259sin\u0259 yard\u0131m ed\u0259n bir s\u0131ra QHT v\u0259 fondlar var. Biz\u0259 g\u0259ldikd\u0259, he\u00e7 k\u0259s yard\u0131m etmir. Azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si hesab\u0131na h\u0259yata ke\u00e7irilir. He\u00e7 bir \u00f6lk\u0259d\u0259n v\u0259 ya beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatdan bir dollar bel\u0259 almam\u0131\u015f\u0131q.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu, \u0259dal\u0259tsizlikdir. Bu, ikili standartlard\u0131r, ancaq n\u0259 etm\u0259k olar. Bu, bizim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyad\u0131r. Bununla bel\u0259, kimins\u0259 biz\u0259 yard\u0131m edib-etm\u0259m\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq biz b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259ri t\u0259mizl\u0259y\u0259c\u0259yik, \u0259lb\u0259tt\u0259, bu, daha \u00e7ox vaxt aparacaq. Biz ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131 geri qaytaraca\u011f\u0131q v\u0259 Qaraba\u011f\u0131 d\u00fcnyaya n\u00fcmun\u0259 olacaq \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n quraca\u011f\u0131q. Sa\u011f olun Brenda, sizi g\u00f6rm\u0259yim\u0259 \u00e7ox \u015fadam.<\/p>\n<p><strong>Enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fczr\u0259 ekspert (Birl\u0259\u015fmi\u015f Krall\u0131q) Con Roberts:<\/strong>\u00a0\u018fvv\u0259lc\u0259, burada olma\u011f\u0131n\u0131za v\u0259 bu konfrans\u0131 t\u0259\u015fkil etdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. S\u00fclh\u0259 nail olmaq bir \u00e7ox hallarda m\u00fcharib\u0259ni udmaq q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tin, bir \u00e7ox hallarda is\u0259 ondan daha da m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u0259s\u0259l\u0259dir. M\u0259nim iki sual\u0131m var v\u0259 onlar m\u0259nim sah\u0259m olan enerji il\u0259 \u0259laq\u0259lidir.<\/p>\n<p>S\u00fclh\u00fcn b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 mexanizmi kimi Erm\u0259nistana v\u0259 Qaraba\u011fa neft v\u0259 qaz\u0131n n\u0259qli m\u0259s\u0259l\u0259si g\u00fcnd\u0259md\u0259dirmi?<\/p>\n<p>Dig\u0259r sual\u0131m is\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistanla \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlar n\u0259 yerd\u0259dir v\u0259 enerji sah\u0259sin\u0259 aid hans\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 edil\u0259c\u0259kdir?<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:\u00a0<\/strong>Qaraba\u011fa neft v\u0259 qaz\u0131n n\u0259qlin\u0259 h\u0259l\u0259 ba\u015flan\u0131lmay\u0131b. \u018flb\u0259tt\u0259, Qaraba\u011f\u0131n haz\u0131rda t\u0259r\u0259fimizd\u0259n yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259rinin apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hiss\u0259sind\u0259 qaz x\u0259tl\u0259rinin in\u015fas\u0131 plan\u0131m\u0131zdad\u0131r. Biz elektrik stansiyalar\u0131n\u0131 in\u015fa edirik. H\u0259cm o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck olmasa da, 20 meqavatl\u0131q yeni stansiya \u00f6t\u0259n il in\u015fa edilib v\u0259 bu il daha bir 25 meqavatl\u0131q stansiya istifad\u0259y\u0259 veril\u0259c\u0259kdir. B\u00fct\u00fcn Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur elektrik x\u0259tl\u0259ri il\u0259 birl\u0259\u015fdirilib. B\u0259zi hallarda h\u0259min elektrik x\u0259tl\u0259ri ilin alt\u0131 ay\u0131 qarl\u0131 olan 3500 metrlik da\u011flar \u00fcz\u0259rind\u0259n sal\u0131nmal\u0131 olub. Y\u0259ni, elektrik enerjisi t\u0259minat\u0131 var. Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n\u0131n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan \u0259razil\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, biz oraya enerji n\u0259ql etmirik. Lakin Erm\u0259nistandan Xank\u0259ndiy\u0259 ged\u0259n qaz x\u0259tti bizim n\u0259zar\u0259timizd\u0259 olan \u0259razid\u0259n ke\u00e7ir. Bu yax\u0131nlarda orada q\u0259za ba\u015f vermi\u015fdi v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 qaz\u0131n n\u0259qlind\u0259 fasil\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r ki, bizi d\u0259rhal orada humanitar f\u0259lak\u0259t\u0259 s\u0259b\u0259b olmaqda ittiham etdil\u0259r. Bu, bir daha ikili standartlard\u0131r, \u00e7\u00fcnki Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si ba\u015flayanda erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas \u0259razisind\u0259n Nax\u00e7\u0131vana ged\u0259n qaz x\u0259ttini k\u0259sdil\u0259r v\u0259 15 il \u0259rzind\u0259 o zaman 400 min \u0259halisi olan Nax\u00e7\u0131van t\u0259bii qazs\u0131z ya\u015famal\u0131 oldu. Orada q\u0131\u015f s\u0259rt olur, temperatur m\u0259nfi 30 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 he\u00e7 k\u0259s Erm\u0259nistan\u0131 Nax\u00e7\u0131vanda humanitar f\u0259lak\u0259t\u0259 s\u0259b\u0259b olmaqda ittiham etm\u0259di. Yaln\u0131z 2005-ci ild\u0259 biz \u0130ranla raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259l\u0259r\u0259k oraya qaz k\u0259m\u0259ri in\u015fa etdik v\u0259 bu g\u00fcn Nax\u00e7\u0131van 100 faiz qazla t\u0259min edilir. Biz is\u0259 n\u0259 etdik? Biz Erm\u0259nistandan Qaraba\u011f\u0131n Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n\u0131n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan hiss\u0259sin\u0259 ged\u0259n k\u0259m\u0259ri t\u0259mir etdik v\u0259 qaz\u0131n n\u0259qli b\u0259rpa olundu.<\/p>\n<p>M\u0259n bilmir\u0259m g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 nec\u0259 olacaq? Bizim enerji ehtiyat\u0131m\u0131zdan istifad\u0259y\u0259 ehtiyac yaranarsa, bu, daha rahat ola bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki A\u011fdamdan Xank\u0259ndiy\u0259 qaz\u0131n n\u0259qli daha ucuz ba\u015fa g\u0259l\u0259r, n\u0259inki h\u0259min qaz\u0131n Rusiyadan G\u00fcrc\u00fcstana, oradan Erm\u0259nistana v\u0259 daha sonra is\u0259 Az\u0259rbaycana, Xank\u0259ndiy\u0259 n\u0259qli. Y\u0259ni, bel\u0259 bir m\u00fcraci\u0259t olsa, biz onu n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259rik.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259-T\u00fcrkm\u0259nistan \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 g\u0259ldikd\u0259, b\u0259li, bel\u0259 bir plan var idi, ancaq h\u0259l\u0259 ki, tarixl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259yib v\u0259 biz t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131zdan m\u0259lumat g\u00f6zl\u0259yirik. G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 T\u00fcrkm\u0259nistan idi, zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc orada ba\u015f tutacaq v\u0259 biz tarixl\u0259rin t\u0259qdim olunmas\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259yirik.<\/p>\n<p><strong>Hikm\u0259t Hac\u0131yev:<\/strong>\u00a0Siyah\u0131da h\u0259m d\u0259 Amanda Pol var. Buyurun, Amanda.<\/p>\n<p><strong>Avropa Siyas\u0259t M\u0259rk\u0259zinin Ba\u015f Analitiki (Bel\u00e7ika) Amanda Pol:<\/strong>\u00a0Sabah\u0131n\u0131z xeyir, c\u0259nab Prezident.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:\u00a0<\/strong>Sabah\u0131n\u0131z xeyir.<\/p>\n<p><strong>Amanda Pol:\u00a0<\/strong>D\u0259v\u0259tiniz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox sa\u011f olun. Buraya g\u0259lm\u0259k v\u0259 \u015eu\u015faya s\u0259f\u0259r etm\u0259k imkan\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k, &#8211; m\u0259n uzun m\u00fcdd\u0259t idi ki, oraya s\u0259f\u0259r etm\u0259k ist\u0259yirdim, &#8211; m\u0259nd\u0259 h\u0259m \u015f\u0259r\u0259f, h\u0259m d\u0259 m\u0259mnunluq hissi do\u011furur. Bel\u0259 dem\u0259k olarsa, bu, sanki x\u0259yallar\u0131m\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259si idi. M\u0259n Br\u00fcsseld\u0259 beyin m\u0259rk\u0259zi olan Avropa Siyas\u0259t M\u0259rk\u0259zind\u0259n\u0259m. Avropa \u0130ttifaq\u0131ndan g\u0259ldiyim \u00fc\u00e7\u00fcn Siz\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual \u00fcnvanlamaq ist\u0259yir\u0259m. Sizin v\u0259 ba\u015f nazir Pa\u015finyan aras\u0131nda dialoqun qurulmas\u0131na vasit\u0259\u00e7ilik etm\u0259k v\u0259 g\u00fcnd\u0259liyi ir\u0259li \u00e7\u0259km\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015earl Mi\u015fel \u00e7ox f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bu prosesd\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 rolu nec\u0259 xarakteriz\u0259 ed\u0259rdiniz? \u018fg\u0259r s\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, bu vaxtad\u0259k iki g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irilmi\u015fdir. Siz Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n rolunu n\u0259d\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fczl\u0259 ba\u011fl\u0131 fikrinizi daha da inki\u015faf etdir\u0259 bil\u0259rsinizmi? Avropa \u0130ttifaq\u0131 do\u011fru i\u015f g\u00f6r\u00fcrm\u00fc? O, daha \u00e7ox i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259 bil\u0259rmi? Siz Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n daha \u00e7ox hans\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259rdiniz?<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:\u00a0<\/strong>\u00c7ox sa\u011f olun. Bu sual \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Bizim planlar\u0131 v\u0259 regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q perspektivl\u0259rini ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu, \u00f6n\u0259mli m\u0259s\u0259l\u0259dir. Biz postm\u00fcnaqi\u015f\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin normalla\u015fmas\u0131 prosesind\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n Prezidenti \u015earl Mi\u015felin rolunu y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndiririk. O, \u00f6t\u0259nilki s\u0259f\u0259ri \u0259rzind\u0259 planlar\u0131m\u0131z, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 bizim onunla birinci d\u0259f\u0259 \u00e7ox uzun v\u0259 \u00e7ox konstruktiv m\u00fczakir\u0259l\u0259r apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z regiona, Az\u0259rbaycana v\u0259 Erm\u0259nistana s\u0259f\u0259r etmi\u015fdir. Eyni zamanda, biz \u00e7ox minn\u0259tdar\u0131q ki, onlar bizi narahat ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259ni ciddi \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll edibl\u0259r. M\u0259nim art\u0131q qeyd etdiyim kimi Erm\u0259nistana v\u0259 Az\u0259rbaycana verilmi\u015f maliyy\u0259 paketi aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck f\u0259rq m\u00f6vcud idi v\u0259 buna d\u00fcz\u0259li\u015f olunmu\u015fdur. Biz indi konkret t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar\u0131 g\u00f6zl\u0259yirik. \u00c7\u00fcnki bizim m\u00f6vqeyimiz ondan ibar\u0259t idi v\u0259 bu m\u00f6vqe Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r ki, Az\u0259rbaycan eyni proporsiyada Erm\u0259nistan\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r almaq ist\u0259yir. Avropa banklar\u0131ndan eyni faiz d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 eyni h\u0259cmd\u0259 olan kreditl\u0259ri v\u0259 eyni h\u0259cmd\u0259 olan qrantlar\u0131. Hesab edir\u0259m ki, bu, \u00e7ox \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqedir. Sonra sizin d\u0259 bildiyiniz kimi, aram\u0131zda bir ne\u00e7\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259mas g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri oldu. Dekabr v\u0259 aprel aylar\u0131nda Br\u00fcsseld\u0259 c\u0259nab \u015earl Mi\u015fel t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdur. Fevral ay\u0131nda Fransa Prezidentinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 videokonfrans vasit\u0259sil\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f olmu\u015fdur. H\u0259m\u00e7inin biz m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq telefon vasit\u0259sil\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t qururuq. May ay\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 yen\u0259 d\u0259 Br\u00fcsseld\u0259 Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin n\u00f6vb\u0259ti g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ke\u00e7irilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, biz bu s\u0259yl\u0259ri y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndiririk. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00e7ox \u00f6n\u0259mli t\u0259r\u0259fda\u015fd\u0131r. Bizim Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 \u00e7ox geni\u015f g\u00fcnd\u0259liyimiz m\u00f6vcuddur. Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si he\u00e7 vaxt onun bir hiss\u0259si olmam\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 Minsk qrupu m\u0259\u015f\u011ful olurdu v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259n bir az uzaq idi. Lakin indi ticar\u0259t, enerji, n\u0259qliyyat, humanitar v\u0259 demokratik inki\u015faf m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 g\u00fcnd\u0259liyimizd\u0259dir. Biz Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131 \u0259dal\u0259tli vasit\u0259\u00e7i kimi hesab edirik v\u0259 onun s\u0259yl\u0259rini alq\u0131\u015flay\u0131r\u0131q. Hesab edir\u0259m v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, indi Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drliyi disfunksional oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn Avropa \u0130ttifaq\u0131 normalla\u015fma prosesind\u0259 \u00e7ox f\u0259al rol oynaya bil\u0259r v\u0259 oynay\u0131r da. Biz bunu d\u0259st\u0259kl\u0259yirik v\u0259 faydalar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, m\u0259nim erm\u0259nistanl\u0131 h\u0259mkar\u0131mla son t\u0259maslar\u0131m da Br\u00fcsseld\u0259 olmu\u015fdur. Bel\u0259likl\u0259, Br\u00fcssel indi m\u0259nim s\u0259f\u0259rl\u0259rimin \u0259sas t\u0259yinat m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. Bir m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 \u0259lav\u0259 etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Biz indi Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 yeni sazi\u015fimiz \u00fcz\u0259rind\u0259 b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n son m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259yik. Bu raz\u0131la\u015fman\u0131n 90 faizd\u0259n \u00e7ox hiss\u0259si bizim v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 haz\u0131rd\u0131r. M\u00fcharib\u0259 gedirdi, COVID problemi var idi v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 bir az g\u00f6zl\u0259m\u0259li oldu. Lakin hesab edir\u0259m ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259ni kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tezlikl\u0259 yekunla\u015fd\u0131ra bil\u0259rik. Bizim aram\u0131zda raz\u0131la\u015fma var idi, lakin o uzun ill\u0259r bundan \u00f6nc\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. Yeni raz\u0131la\u015fma \u00e7ox h\u0259rt\u0259r\u0259flidir. \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra reall\u0131qlar\u0131 \u0259ks etdirir v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, d\u00fcnyada c\u0259r\u0259yan ed\u0259n yeni v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u0259 toxunulacaqd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Hikm\u0259t Hac\u0131yev:\u00a0<\/strong>Siyah\u0131m\u0131zda h\u0259m d\u0259 Fransadan doktor Maksim Qo\u0259n var. C\u0259nab Prezident, m\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Maksim Qo\u0259n frans\u0131z m\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259 10 ild\u0259n \u00e7oxdur erm\u0259ni lobbi qruplar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r. C\u0259nab Qo\u0259n, s\u00f6z sizindir.<\/p>\n<p><strong>Maksim Qo\u0259n:<\/strong>\u00a0Bu konfransda bizi q\u0259bul etdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun, c\u0259nab Prezident. M\u0259n Siz\u0259 iki sual verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Birincisi, \u0259vv\u0259ll\u0259r i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ham\u0131m\u0131z bu \u0259razil\u0259rd\u0259 kimin n\u0259yi da\u011f\u0131td\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 kimin bu \u0259razil\u0259ri yenid\u0259n qurma\u011fa haz\u0131r oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. \u018ffsuslar olsun ki, he\u00e7 k\u0259s Avropa Parlamentinin qurban\u0131 g\u00fcnahland\u0131rma\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcn tutdu\u011funu ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fcr. Bildiyim q\u0259d\u0259r, UNESCO da bu m\u0259s\u0259l\u0259ni kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259di. M\u0259n UNESCO-nun r\u0259hb\u0259rin\u0259 \u00fcnvanlanm\u0131\u015f m\u0259ktuba imza atm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n biriy\u0259m. Bel\u0259likl\u0259, b\u0259dxah niyy\u0259t\u0259 n\u0259 aiddir, informasiyan\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na n\u0259 aiddir, bunu qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rikmi? H\u0259r iki halda daha yax\u015f\u0131 anla\u015fma \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 etm\u0259k olar? M\u0259n ciddi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259min\u0259m ki, Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti d\u00fczg\u00fcn m\u0259lumata \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu halda \u0259dal\u0259tli qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131r. \u0130kinci sual\u0131m ondan ibar\u0259tdir ki, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda, \u0259vv\u0259ll\u0259r i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rin yenid\u0259n qurulmas\u0131nda \u00f6z \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259, y\u0259ni, Az\u0259rbaycana sadiq qalan, &#8211; m\u0259n ilk \u00f6nc\u0259 bu g\u00fcn Bak\u0131da v\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 ya\u015fayan etnik erm\u0259nil\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam, &#8211; onlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 rolunu n\u0259d\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:\u00a0<\/strong>T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Birinci suala g\u0259ldikd\u0259 dey\u0259rdim ki, \u0259lb\u0259tt\u0259, m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 v\u0259 ill\u0259rdir davam ed\u0259n i\u015f\u011fala qeyri-m\u00fcvafiq m\u00fcnasib\u0259t\u0259 t\u0259kc\u0259 m\u0259lumat \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259b olmamas\u0131, faktlarla bil\u0259r\u0259kd\u0259n manipulyasiya edilm\u0259si bizi \u00e7ox m\u0259yus edir. \u00c7\u00fcnki bu \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda biz\u0259 bel\u0259 g\u0259ldi ki, \u00f6z i\u015fimizi t\u0259qdim etm\u0259k, i\u015f\u011faldan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n oldu\u011funu, bizim torpaqlar\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fcn qurban\u0131 oldu\u011funu izah etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn biz daha g\u0259rgin \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131 idik. Biz hesab edirdik ki, bunu s\u00f6yl\u0259dikd\u0259n sonra h\u0259r k\u0259s bunu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k v\u0259 biziml\u0259 \u0259dal\u0259tli davranacaqd\u0131r. Sonra biz d\u0259rk etdik ki, dedikl\u0259rimizin n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funa baxmayaraq, \u00e7ox g\u00fccl\u00fc erm\u0259niy\u00f6n\u00fcml\u00fc qruplar v\u0259 m\u00f6vqel\u0259r, qavran\u0131\u015f v\u0259 inanclar var. Erm\u0259nil\u0259rin i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 etdikl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, onlar\u0131n he\u00e7 bir \u0259m\u0259li he\u00e7 vaxt h\u0259r hans\u0131 bir c\u0259zaland\u0131rma v\u0259 ya h\u0259tta q\u0131naq obyekti deyildi. M\u0259n uzun ill\u0259r idi deyirdim ki, Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq edin. Bu, m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259ll edilm\u0259si, m\u00fcharib\u0259y\u0259 yol verilm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 yoldur. Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq etm\u0259s\u0259niz, onlar he\u00e7 vaxt o \u0259razil\u0259ri t\u0259rk etm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r. \u00dc\u00e7 h\u0259ms\u0259dr \u00f6lk\u0259d\u0259 bel\u0259 g\u00fccl\u00fc lobbi m\u00f6vqeyin\u0259 malik oldu\u011funu, bu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 x\u00fcsusi v\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq onlar he\u00e7 vaxt k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 oran\u0131 t\u0259rk etm\u0259y\u0259c\u0259kdil\u0259r. Lakin \u0259fsuslar olsun ki, bu, ba\u015f verm\u0259di. Ba\u015fqa m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 sanksiyalar\u0131n t\u0259tbiq olundu\u011funu g\u00f6rd\u00fckd\u0259, biz yen\u0259 d\u0259 ikili standartlar\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra \u00e7ox q\u0259rib\u0259 v\u0259 yen\u0259 d\u0259 feyk faktlara, dey\u0259rdim ki, Az\u0259rbaycanafobiyaya \u0259saslanan bir hekay\u0259 var idi ki, Az\u0259rbaycan bizim i\u015f\u011faldan azad etdiyimiz \u0259razil\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n m\u0259d\u0259ni irsini da\u011f\u0131dacaq. UNESCO qap\u0131m\u0131zda idi v\u0259 s\u0259f\u0259r etm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz onlarla i\u015fl\u0259yirdik, \u00e7\u00fcnki biz\u0259 yaz\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n m\u00fcvafiq m\u0259tnd\u0259 olmas\u0131 laz\u0131m idi, biz\u0259 onlar\u0131n a\u00e7\u0131q b\u0259yanatlar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 tam \u015f\u0259kild\u0259 riay\u0259t edilm\u0259si laz\u0131m idi. Yekun olaraq biz m\u0259tnin v\u0259 missiyan\u0131n t\u0259rkibi \u00fcz\u0259rind\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldik. Qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m otuz ildir ki, biz UNESCO-dan i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259r\u0259 g\u0259lm\u0259yi v\u0259 \u015fahid olduqlar\u0131n\u0131 bildirm\u0259yi xahi\u015f edirdik. Onlar h\u0259mi\u015f\u0259 imtina edirdil\u0259r. \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n bir il v\u0259 ya ola bilsin bir il yar\u0131m \u0259vv\u0259l bizim ovaxtk\u0131 xarici i\u015fl\u0259r naziri UNESCO-da idi v\u0259 bu sual\u0131 onlara vermi\u015fdi. Cavab is\u0259 bel\u0259 oldu ki, UNESCO siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmur.<\/p>\n<p>M\u00fcharib\u0259 bit\u0259nd\u0259n sonra v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fdi. N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259? \u00c7\u00fcnki bel\u0259 bir qavray\u0131\u015f var idi ki, erm\u0259ni tarixi irsi da\u011f\u0131d\u0131la bil\u0259r. Lakin 67 m\u0259scidd\u0259n 65-nin erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131na he\u00e7 bir m\u0259h\u0259l qoyulmam\u0131\u015fd\u0131r. Sanki he\u00e7 bu, bir tarixi irs deyil, sanki bu, bir dini irs deyil. Bu, bizim \u00fczl\u0259\u015fdiyimiz v\u0259ziyy\u0259tdir. Lakin minl\u0259rl\u0259, on minl\u0259rl\u0259 beyn\u0259lxalq n\u00fcmay\u0259nd\u0259nin \u015eu\u015fan\u0131 ziyar\u0259t etm\u0259si v\u0259 onlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n erm\u0259ni kils\u0259sin\u0259 toxunulmamas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259l\u0259ri fakt\u0131, \u0259ksin\u0259 olaraq erm\u0259nil\u0259rin da\u011f\u0131td\u0131\u011f\u0131 m\u0259scidl\u0259r\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n bu kils\u0259nin b\u0259rpa edil\u0259c\u0259yi fakt\u0131 indi UNESCO-nun regiona g\u0259lm\u0259k mara\u011f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r. \u00c7\u00fcnki onlar g\u0259ldiyi zaman v\u0259 ya g\u0259ldiyi t\u0259qdird\u0259 n\u0259 haqq\u0131nda hesabat ver\u0259c\u0259kl\u0259r? Onlar 65 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f m\u0259scid haqq\u0131nda hesabat verm\u0259li olacaqlar. Onlar erm\u0259nil\u0259rin A\u011fdam m\u0259scidind\u0259 donuz v\u0259 in\u0259k saxlad\u0131qlar\u0131 haqq\u0131nda hesabat verm\u0259li olacaqlar. Onlar erm\u0259ni, xristian v\u0259 alban dini irsinin toxunulmaz qald\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda hesabat verm\u0259li olacaqlar. Biz bunu he\u00e7 vaxt etm\u0259zdik v\u0259 biz bunu he\u00e7 vaxt etm\u0259mi\u015fik d\u0259. Burada, Bak\u0131da, \u015f\u0259h\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 erm\u0259ni kils\u0259sini g\u00f6r\u0259 bil\u0259rsiniz. Orada be\u015f min erm\u0259ni kitab\u0131 var. \u0130r\u0259vanda b\u0259s n\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck? Onlar Az\u0259rbaycan m\u0259scidinin ad\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fibl\u0259r, onu fars m\u0259scidi adland\u0131r\u0131blar. \u015eu\u015fadak\u0131 m\u0259scidi d\u0259 fars m\u0259scidi adland\u0131r\u0131rlar. Onlar m\u0259scidin m\u0259n\u015f\u0259yini d\u0259yi\u015fm\u0259k, b\u0259zi t\u0259mir i\u015fl\u0259rini aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259tta \u0130randan m\u00fct\u0259x\u0259ssis d\u0259 d\u0259v\u0259t edibl\u0259r. Diplomatik nota verilmi\u015fdir, \u0130ran\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 s\u0259firi Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyin\u0259 d\u0259v\u0259t edilmi\u015fdir v\u0259 biz buna son qoyulmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etdik. \u00c7\u00fcnki bu da m\u00fcs\u0259lman irsinin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131n\u0131n legitiml\u0259\u015fdirilm\u0259sinin bir hiss\u0259si idi. Bel\u0259likl\u0259, f\u0259rq buras\u0131ndad\u0131r. Bizim Az\u0259rbaycandak\u0131 dini v\u0259 tarixi irsimiz b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131na m\u0259xsusdur. Z\u0259rd\u00fc\u015ftl\u00fck m\u0259b\u0259di, m\u0259scid, katolik kils\u0259, pravoslav kils\u0259, erm\u0259ni kils\u0259si v\u0259 sinaqoq &#8211; b\u00fct\u00fcn bunlar bizim milli irsimizdir v\u0259 biz onlar\u0131 qoruyub saxlay\u0131r\u0131q. Bak\u0131n\u0131, \u015eu\u015fan\u0131, Quban\u0131 v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259ri ziyar\u0259t ed\u0259n h\u0259r k\u0259s bunu g\u00f6r\u0259 bil\u0259r. Lakin, \u0259lb\u0259tt\u0259, bu ikili standartlar yana\u015fmas\u0131 bel\u0259 bir m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, \u0259fsuslar olsun, biz art\u0131q onunla ya\u015fama\u011fa \u00f6yr\u0259\u015fmi\u015fik. Lakin yen\u0259 d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bel\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r v\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n h\u0259r h\u0259ft\u0259 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irildiyi bir \u015f\u0259h\u0259r olmas\u0131 v\u0259 orada tezlikl\u0259 on \u00f6lk\u0259nin folklor qrupunun i\u015ftirak ed\u0259c\u0259yi n\u00f6vb\u0259ti \u201cXar\u0131b\u00fclb\u00fcl\u201d festival\u0131n\u0131n ke\u00e7iril\u0259c\u0259yi he\u00e7 kimin m\u0259h\u0259l qoya bilm\u0259diyi v\u0259 g\u00f6z yuma bilm\u0259diyi bir m\u0259s\u0259l\u0259dir.<\/p>\n<p>\u0130kinci m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 d\u0259 bizim m\u00f6vqeyimiz \u00e7ox ayd\u0131nd\u0131r. M\u0259n art\u0131q demi\u015f\u0259m ki, biz Qaraba\u011fda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259ri \u00f6z v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z hesab edirik. \u00dcmid edirik, onlar da tezlikl\u0259 anlayacaqlar ki, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 kimi ya\u015famaqla onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min olunacaq. Az\u0259rbaycan Erm\u0259nistandan f\u0259rqli olaraq \u00e7oxlu etnik xalqlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6lk\u0259dir. Burada b\u00fct\u00fcn etnik qruplar, erm\u0259nil\u0259r da daxil olmaqla s\u00fclh v\u0259 l\u0259yaq\u0259t i\u00e7ind\u0259 ya\u015fay\u0131rlar. Bizd\u0259 erm\u0259ni azl\u0131\u011f\u0131 var v\u0259 onlar\u0131n bu m\u0259nada he\u00e7 vaxt he\u00e7 bir problemi olmam\u0131\u015fd\u0131r. Lakin bunun \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistanda Az\u0259rbaycanafobiyaya y\u00f6n\u0259lmi\u015f t\u0259bli\u011fata son qoyulmal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 iblisl\u0259\u015fdirm\u0259k, bizim haqq\u0131m\u0131zda mifologiyalar yaratmaq s\u00fclh i\u015fin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259y\u0259c\u0259k. M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra ba\u015f ver\u0259nl\u0259r onu g\u00f6st\u0259rir ki, bizim he\u00e7 bir pis niyy\u0259timiz yoxdur. Biz s\u00fclh, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fcn tan\u0131nmas\u0131n\u0131 ist\u0259yirik v\u0259 Az\u0259rbaycanda ya\u015fay\u0131\u015f standartlar\u0131 Erm\u0259nistandak\u0131ndan qat-qat y\u00fcks\u0259kdir. M\u0259n he\u00e7 Qaraba\u011fda rus s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n\u0131n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq n\u0259zar\u0259t etdiyi \u0259razil\u0259ri demir\u0259m. Buna g\u00f6r\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, onlar \u00f6zl\u0259ri bunu d\u0259rk ed\u0259c\u0259kl\u0259r. Biz\u0259 art\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n mesajlar daxil olur. Bunlar \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t mesajlard\u0131r. Biz art\u0131q m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 ilkin t\u0259maslara ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. Bunun t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar\u0131na varmaq ist\u0259mir\u0259m, lakin proses art\u0131q ba\u015flay\u0131b v\u0259 bu, bir daha bizim niyy\u0259timizi g\u00f6st\u0259rir. Onlar s\u00fcr\u0259tli iqtisadi inki\u015faf\u0131n bir hiss\u0259si ola bil\u0259rl\u0259r, onlar vahid Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tind\u0259 \u00f6zl\u0259rini daha \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259siz, rahat hiss ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r, lakin onlar separat\u00e7\u0131 tendensiyalardan v\u0259 separat\u00e7\u0131 ist\u0259kl\u0259rind\u0259n vaz ke\u00e7m\u0259lidirl\u0259r. Onlar h\u0259m d\u0259 reall\u0131\u011f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259lidirl\u0259r. Onlar x\u0259rit\u0259y\u0259 baxmal\u0131, co\u011frafiyaya n\u0259z\u0259r salmal\u0131 v\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259lidil\u0259r ki, y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259, La\u00e7\u0131na, \u015eu\u015faya, A\u011fdama qay\u0131dacaqd\u0131r. Onlar bu m\u00fchitd\u0259 ya\u015famal\u0131 olacaqlar. Qon\u015fu kimi ya\u015famal\u0131, d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliyi bir k\u0259nara qoymal\u0131, separat\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259crid etm\u0259li, separat\u00e7\u0131lar\u0131 m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb etm\u0259li v\u0259 bundan sonra d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, onlar da faydalar\u0131 g\u00f6r\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Hikm\u0259t Hac\u0131yev:\u00a0<\/strong>Siyah\u0131m\u0131zda Ventzeslav Sabev var. Ventzeslav, buyurun.<\/p>\n<p><strong>Cenevr\u0259 Universiteti \u0130dar\u0259\u00e7ilik v\u0259 Etiqad M\u0259rk\u0259zinin direktoru (\u0130sve\u00e7r\u0259) Ventzeslav Sabev:\u00a0<\/strong>T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, Zati-alil\u0259ri. Sabah\u0131n\u0131z xeyir, c\u0259nab Prezident. M\u0259nim ad\u0131m h\u0259m d\u0259 m\u0259nim m\u0259n\u015f\u0259 \u00f6lk\u0259mi bildirir. Baxmayaraq ki, \u0130sve\u00e7r\u0259ni t\u0259msil edir\u0259m m\u0259n, \u00f6lk\u0259mizin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini bu h\u0259ft\u0259 b\u0259rpa etdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 Sizin \u00f6lk\u0259niz\u0259 minn\u0259tdar olan Bolqar\u0131standak\u0131 qarda\u015flar\u0131n\u0131zdanam. Bu, vacib yard\u0131m idi. Bolqar\u0131standan oldu\u011fumu, \u0130sve\u00e7r\u0259ni v\u0259 Cenevr\u0259 Universitetini t\u0259msil etdiyimi n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, m\u0259n etiqadlararas\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 dialoq \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir\u0259m. Siz \u0259vv\u0259lki cavab\u0131n\u0131zda Az\u0259rbaycandak\u0131 m\u0259d\u0259ni v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri xat\u0131rladaraq bu suala cavab verdiniz. Bu, regionda yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259y\u0259n bir modeldir. Biz bu modelin b\u00fct\u00fcn regionda v\u0259 h\u0259tta ondan k\u0259narda t\u0259tbiq edilm\u0259sini s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirik. Siz, h\u0259m\u00e7inin \u00e7ox ayd\u0131n mesaj bildirdiniz, bu, h\u0259m\u00e7inin Q\u0259rbi Avropadak\u0131 t\u0259\u015fkilatlara bir m\u00fcraci\u0259t idi. Siz dediniz ki, QHT s\u0259viyy\u0259sind\u0259 xalqlar aras\u0131nda t\u0259maslar \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi vaxt yeti\u015fib. Son bir ne\u00e7\u0259 ayda bu tip t\u0259dbirl\u0259ri t\u0259\u015fkil etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fanda biz\u0259 dedil\u0259r ki, tarix v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 do\u011fru mesaj aras\u0131nda olan hiss\u0259d\u0259 tarazl\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyatl\u0131 olmal\u0131y\u0131q. Biz s\u0259yl\u0259rimizi yenid\u0259nqurmaya, icmalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na, inteqrasiya edilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k ist\u0259yirik. Saxta tarixl\u0259, t\u0259hrif olunmu\u015f tarixd\u0259n b\u0259hs ed\u0259n mesajla m\u00fcbariz\u0259 aparmaqla g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f icmalar\u0131n inteqrasiyas\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n mesaj aras\u0131nda tarazl\u0131\u011f\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259sl\u0259h\u0259tiniz n\u0259 olard\u0131?<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:\u00a0<\/strong>Hesab edir\u0259m ki, \u0259vv\u0259lc\u0259 tarixin hans\u0131 hiss\u0259sinin saxta oldu\u011funu v\u0259 saxta olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayd\u0131n anlamaq laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u0259fsuslar olsun ki, erm\u0259ni tarix\u015f\u00fcnasl\u0131q elmind\u0259 h\u0259r bir add\u0131mda saxtakarl\u0131q g\u00f6r\u00fcr\u00fck. O c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131, Qaraba\u011f\u0131n tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, siz\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bu saxta tarix siyas\u0259ti son be\u015f-alt\u0131 ild\u0259 h\u0259tta yeni bir forma alm\u0131\u015fd\u0131. Onlar Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rini r\u0259sm\u0259n erm\u0259ni adlar\u0131 il\u0259, saxta adlarla adland\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Buraya m\u0259s\u0259l\u0259n, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri d\u0259 aiddir, onlar onu \u201c\u015eu\u015fi\u201d adland\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Bu \u015f\u0259h\u0259r he\u00e7 vaxt \u201c\u015eu\u015fi\u201d olmam\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n m\u0259n \u201c\u015eu\u015fi\u201dnin n\u0259 m\u0259na da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 erm\u0259ni ad\u0131 hesab edilm\u0259li oldu\u011funu bilmir\u0259m. M\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fcr\u0259m. B\u00fct\u00fcn x\u0259rit\u0259l\u0259r\u0259 baxsan\u0131z, tarixi x\u0259rit\u0259l\u0259r\u0259 baxsan\u0131z, sovet ensiklopediyas\u0131na baxsan\u0131z \u015eu\u015fa g\u00f6r\u0259rsiniz. Lakin bu, son 5-6 ild\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin n\u0259tic\u0259si idi. H\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycanda olan erm\u0259nil\u0259r haqq\u0131nda saxta tarix var. Biz tarixi bilirik v\u0259 ayd\u0131nd\u0131r ki, bunu Vikipediyada da g\u00f6rm\u0259k olar. 1805-ci il tarixli K\u00fcr\u0259k\u00e7ay s\u00fclh sazi\u015fin\u0259 bax\u0131n. Onu kim imzalad\u0131? \u0130brahim xan, Qaraba\u011f, \u015eu\u015fa xan\u0131 v\u0259 Rusiya general\u0131. Orada erm\u0259nil\u0259r qeyd edilmir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r daha sonra &#8211; T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay v\u0259 G\u00fcl\u00fcstan m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n sonra Persiyadan v\u0259 \u015e\u0259rqi Anadoludan h\u0259min \u0259razil\u0259r\u0259 g\u0259tirilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. B\u00fct\u00fcn bunlar tarixi faktlard\u0131r. Biz onlar\u0131n iki y\u00fcz il \u0259rzind\u0259 Qaraba\u011fda ya\u015fad\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259nm\u0259li oldu\u011funu demirik. Xeyr. Lakin tarix manipulyasiya edilm\u0259m\u0259lidir. Eyni m\u0259s\u0259l\u0259ni onlar\u0131n t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 d\u0131rnaqaras\u0131 tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 d\u0259 \u015famil etm\u0259k olar. Lakin hesab edir\u0259m ki, \u0259g\u0259r biz m\u0259qs\u0259d\u0259 nail olmaq ist\u0259yiriks\u0259, \u0259sas s\u0259yl\u0259rimizi g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259liyik. \u00c7\u00fcnki h\u0259dd\u0259n art\u0131q tarixi ke\u00e7mi\u015f\u0259 getm\u0259k, \u0259slind\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n u\u011fursuzlu\u011funun s\u0259b\u0259bidir. \u00c7\u00fcnki onlar h\u0259mi\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6zl\u0259rinin itirmi\u015f olduqlar\u0131na nec\u0259 nail ola bil\u0259c\u0259kl\u0259ri haqq\u0131nda x\u0259yal edirdil\u0259r. Onlar h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z ideologiyas\u0131, \u00f6z t\u0259hsilini ke\u00e7mi\u015f\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131rd\u0131lar v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yi d\u0259 \u0259ld\u0259n verdil\u0259r. G\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 g\u0259ldikd\u0259, hesab edir\u0259m ki, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti \u00fczvl\u0259ri aras\u0131nda t\u0259maslara ba\u015flamaq indi \u00f6n\u0259mli olacaq. Biz buna haz\u0131r\u0131q, biz bunu Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259, AB\u015e h\u00f6kum\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fczakir\u0259 etmi\u015fik v\u0259 bu t\u0259maslar\u0131n t\u0259\u015fkil edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259klifl\u0259rimizi vermi\u015fik. H\u0259m\u00e7inin Rusiya h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil olunmu\u015f bir t\u0259mas da var idi. Moskvada Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistandan olan ziyal\u0131lar qrupu g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu format\u0131 da davam etdirm\u0259k olar. Hesab edir\u0259m ki, bu g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri Bak\u0131da v\u0259 \u0130r\u0259vanda da ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259rik. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, bir-birimizl\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flamal\u0131y\u0131q, \u00e7\u00fcnki Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 s\u00fclhl\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ls\u0259k, bu raz\u0131la\u015fma, h\u0259m\u00e7inin milli konsensusun da bir hiss\u0259si olmal\u0131d\u0131r. Biz bunu anlay\u0131r\u0131q. \u018fks halda, bu raz\u0131la\u015fman\u0131 imzalamaq v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tin olacaq. Lakin onlar Az\u0259rbaycan\u0131 iblisl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 v\u0259 bizi onlar\u0131 m\u0259hv etm\u0259k ist\u0259y\u0259n xalq v\u0259 \u00f6lk\u0259 kimi t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 davam etdikd\u0259 milli konsensusa nec\u0259 nail olmaq olar? Biz, sad\u0259c\u0259, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fc b\u0259rpa etm\u0259k v\u0259 s\u00fclh i\u00e7ind\u0259 ya\u015famaq ist\u0259yirdik. Bel\u0259likl\u0259, m\u0259nim t\u00f6vsiy\u0259m bel\u0259 olard\u0131, \u00e7\u00fcnki hesab edir\u0259m ki, vaxt art\u0131q yeti\u015fib, art\u0131b bir il yar\u0131m ke\u00e7ib. Vaxt \u00e7ox tez ke\u00e7ir. Bu tip t\u0259dbirl\u0259ri Avropada, Rusiyada, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259, Amerikada t\u0259\u015fkil etm\u0259k, ictimai diplomatiyaya ba\u015flamaq olard\u0131. H\u0259m\u00e7inin ola bilsin, ekspertl\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 d\u0259 bunu etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 dediyim kimi, \u015eu\u015fa Beyn\u0259lxalq Forumlar aras\u0131nda b\u0259zi t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259r. Bu t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 bunun bir hiss\u0259si ola bil\u0259r. Erm\u0259nistandan ekspertl\u0259ri, Erm\u0259nistanda s\u00fclh ist\u0259y\u0259n insanlar\u0131, nifr\u0259ti yox, s\u00fclh\u00fc t\u0259\u015fviq ed\u0259n insanlar\u0131 d\u0259v\u0259t etm\u0259k v\u0259 bu prosesin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda hesab edir\u0259m ki, ADA \u00e7ox yax\u015f\u0131 ev sahibi ola bil\u0259r. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>Hikm\u0259t Hac\u0131yev:\u00a0<\/strong>Siyah\u0131m\u0131zda Rik Fon var. Rik, buyurun.<\/p>\n<p><strong>M\u00fcq\u0259dd\u0259s Endryus Universitetinin m\u00fc\u0259llimi (Birl\u0259\u015fmi\u015f Krall\u0131q) Rik Fon:<\/strong>\u00a0\u00c7ox sa\u011f olun, Zati-alil\u0259ri. Bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m f\u00fcrs\u0259tdir. D\u00fcn\u0259nki s\u0259f\u0259r m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m idi. O, m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz \u015feyl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sini m\u00fcmk\u00fcn etdi. H\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ox q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 n\u0259y\u0259 nail olduqlar\u0131n\u0131 da g\u00f6rm\u0259k \u00e7ox vacib idi. \u0130r\u0259lid\u0259 olan b\u0259zi \u0259ng\u0259ll\u0259ri d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyimizi n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq m\u0259nim soru\u015fdu\u011fum sual 10 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 regionun hans\u0131 hal ala bil\u0259c\u0259yini v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n C\u0259nubi Qafqaza t\u00f6hf\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0M\u0259nim t\u0259r\u0259fimd\u0259n bel\u0259 bir proqnozun verilm\u0259si m\u0259suliyy\u0259tsiz bir add\u0131m olard\u0131. \u00c7\u00fcnki bilirsiniz ki, regiondak\u0131 v\u0259ziyy\u0259t d\u00fcnyadak\u0131 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, postsovet m\u0259kan\u0131nda d\u00fcnyadak\u0131 v\u0259ziyy\u0259t regional v\u0259ziyy\u0259t\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259k. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu proqnozu ver\u0259nd\u0259 biz a\u011fl\u0131m\u0131zda iki ssenarini tutmal\u0131y\u0131q. Birinci ssenari postsovet m\u0259kan\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00fclh \u015f\u0259raitind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kdir, dig\u0259r ssenari is\u0259 s\u00fclh \u015f\u0259raitind\u0259 olmayan g\u0259l\u0259c\u0259kdir. Rusiya v\u0259 Ukrayna aras\u0131nda indi ged\u0259n m\u00fcharib\u0259ni n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, biz m\u00fcharib\u0259nin n\u0259 vaxt bitdiyini v\u0259 postm\u00fcharib\u0259 v\u0259ziyy\u0259tinin n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu bilmirik. Lakin Az\u0259rbaycana g\u0259ldikd\u0259, hesab edir\u0259m ki, 10 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, biz qat-qat g\u00fccl\u00fc olaca\u011f\u0131q. M\u0259n \u00fcmid edir\u0259m ki, o vaxta kimi v\u0259 b\u0259lk\u0259 h\u0259tta ondan da \u0259vv\u0259l Erm\u0259nistanla olan b\u00fct\u00fcn bu anla\u015f\u0131lmazl\u0131qlar v\u0259 bu probleml\u0259r \u00f6z h\u0259llini tapacaqd\u0131r. C\u0259nubi Qafqaz regionu m\u00f6hk\u0259m \u015f\u0259kild\u0259 inteqrasiya ed\u0259c\u0259k v\u0259 \u00fc\u00e7 C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259si aras\u0131nda s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q olacaqd\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar m\u00f6vcuddur. Az\u0259rbaycan regional layih\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifi olaraq ist\u0259r n\u0259qliyyat, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 enerji layih\u0259l\u0259ri olsun, art\u0131q Az\u0259rbaycan T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131nda \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda m\u00fch\u00fcm rolunu oynay\u0131b. Bu da o vaxt\u0131 geni\u015f Avropa \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259m\u0259l olmu\u015fdur. 2006-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhanla ba\u011fl\u0131 etdikl\u0259rimiz olmasayd\u0131, bu g\u00fcn Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qat-qat z\u0259if olard\u0131, \u00e7\u00fcnki o zaman qaz k\u0259m\u0259ri in\u015fa edilm\u0259y\u0259c\u0259kdi.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, layih\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifi v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, C\u0259nubi Qafqazda artmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck potensial\u0131 olan, b\u00f6y\u00fck iqtisadiyyat\u0131 olan \u00f6lk\u0259 kimi. \u00c7\u00fcnki yaln\u0131z bu \u00fc\u00e7 ayda iqtisadiyyat\u0131m\u0131z 7 faiz v\u0259 ixrac\u0131m\u0131z 90 faizd\u0259n \u00e7ox art\u0131b, o c\u00fcml\u0259d\u0259n enerjiy\u0259 aid olmayan ixrac sektorunda 45 faiz art\u0131m olub. Eyni zamanda, biz s\u0259rv\u0259t v\u0259 sabitlik yarad\u0131c\u0131s\u0131y\u0131q. Lakin bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Erm\u0259nistandak\u0131 g\u00fcnd\u0259md\u0259n, orada n\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259yind\u0259n, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin s\u00fclh g\u00fcnd\u0259liyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlar\u0131ndan, y\u0259ni, onlar\u0131n icra olunub-olunmayaca\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olacaqd\u0131r. Lakin hesab edir\u0259m ki, siyasi n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n t\u0259rkib tamamil\u0259 yeni olmal\u0131d\u0131r. \u0130qtisadi, regional n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259ri n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n tamamil\u0259 yeni x\u0259rit\u0259 olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki biz art\u0131q yeni n\u0259qliyyat x\u0259rit\u0259sini yaratm\u0131\u015f\u0131q. 2008-ci ild\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Qars \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flayanda v\u0259 2017-ci ild\u0259 bu k\u0259m\u0259rin tamamlanmas\u0131na n\u0259z\u0259r salsaq g\u00f6r\u0259rik ki, bu, tamamil\u0259 yeni m\u0259nz\u0259r\u0259dir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bundan \u0259vv\u0259l b\u0259lk\u0259 C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya aras\u0131nda daha \u00e7ox qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r ola bil\u0259r. Bu g\u00fcn bu, ba\u015f vermir, bu, bir az qeyri-m\u00fcnt\u0259z\u0259m xarakter da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 bu, \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259n, bizim infrastruktur m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rimiz \u00fcz\u0259rind\u0259n ba\u015f verir. Lakin hesab edir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n bir d\u00f6vl\u0259t, C\u0259nubi Qafqaz\u0131n bir d\u00f6vl\u0259ti kimi bu formatda x\u00fcsusi rolu var v\u0259 bu, ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, bu, bizim planlar\u0131m\u0131zd\u0131r. Ad\u0259t\u0259n bizim planlar r\u0259sm\u0259n elan edildikd\u0259 icra olunur. \u0130ndi dedikl\u0259rim m\u0259nim d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rimdir. M\u0259n bunu r\u0259smi g\u00fcnd\u0259liyin bir hiss\u0259sin\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00e7evirm\u0259mi\u015f\u0259m. Biz bunun \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirik. Hesab edir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan\u0131n M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u00f6z aralar\u0131nda apard\u0131\u011f\u0131 siyasi m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r\u0259 qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck potensial\u0131 var. Bilirsiniz ki, be\u015f \u00f6lk\u0259 format\u0131 var. Bizim bu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin xalqlar\u0131 il\u0259 \u00e7ox yax\u0131n tarixi \u0259laq\u0259l\u0259rimiz v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz var. \u018flav\u0259 olaraq, X\u0259z\u0259r d\u0259nizi m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r v\u0259 iqtisadiyyatlar aras\u0131nda daha b\u00f6y\u00fck k\u00f6rp\u00fc rolunu oynamal\u0131d\u0131r. Erm\u0259nistan bu prosesd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259c\u0259kmi? Bilmir\u0259m. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, onlar i\u015ftirak ets\u0259l\u0259r ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131 olar. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn imkan var. Bizim t\u0259klif etdiyimiz Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi adland\u0131r\u0131lan d\u0259hliz onlar\u0131n \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259c\u0259k. \u018fmin\u0259m ki, ke\u00e7\u0259c\u0259k, lakin onlar yen\u0259 d\u0259 vaxt itirirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki biz art\u0131q Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259din\u0259 avtomagistral\u0131 v\u0259 d\u0259mir yolunu tikirik v\u0259 d\u0259mir yolu bu ilin sonuna kimi haz\u0131r olacaq v\u0259 avtomagistral ola bilsin sonra.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, onlar bu prosesd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259s\u0259l\u0259r, onda onlardan dolay\u0131 yollarla ke\u00e7\u0259c\u0259yik. \u00d6t\u0259n ay biz \u0130ranla Erm\u0259nistandan yan ke\u00e7\u0259n k\u00f6rp\u00fcl\u0259rin tikilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q anla\u015fma memorandumunu imzalad\u0131q. Bax\u0131n, biz neft v\u0259 qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri layih\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 onlardan yan ke\u00e7dik v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan bundan faydalan\u0131r, tarifl\u0259rd\u0259n yax\u015f\u0131 v\u0259sait \u0259ld\u0259 edir. Tbilisid\u0259n Qarsa yol \u00e7\u0259k\u0259nd\u0259 d\u0259 biz onlardan yan ke\u00e7dik. \u0130ndi is\u0259 h\u0259rbi u\u011fursuzlu\u011funun faydalar\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu \u00f6z xalq\u0131na g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ll\u0259rin\u0259 tarixi f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015fd\u00fckd\u0259, &#8211; bu fayda regionun bir hiss\u0259si olmaq v\u0259 s\u0259rv\u0259t\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259yi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur, &#8211; yen\u0259 d\u0259 onlar bir il yar\u0131m m\u00fcdd\u0259tind\u0259 bu i\u015fi \u0259ng\u0259ll\u0259yirl\u0259r. Onlar biz\u0259 Mehri regionunda yolun ke\u00e7\u0259c\u0259yi yerin co\u011frafi koordinatlar\u0131n\u0131 verm\u0259dil\u0259r v\u0259 onlar d\u0259mir yolunun tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 is\u0259 he\u00e7 texniki-iqtisadi \u0259sasland\u0131rma i\u015fl\u0259rin\u0259 bel\u0259 ba\u015flamay\u0131blar. Baxmayaraq ki, bizim hiss\u0259miz\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n d\u0259mir yolunun 60 kilometri art\u0131q haz\u0131rd\u0131r, 40 kilometri qal\u0131b. Dediyim kimi, ola bilsin bu ilin sonunad\u0259k v\u0259 ya n\u00f6vb\u0259ti ilin \u0259vv\u0259lin\u0259d\u0259k o, haz\u0131r olacaqd\u0131r. Sonra biz k\u00f6rp\u00fc in\u015fa ed\u0259c\u0259yik v\u0259 bizim art\u0131q \u0130ran h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z var v\u0259 onlardan yan ke\u00e7\u0259c\u0259yik. Bel\u0259likl\u0259, m\u0259nim proqnozum, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bizim g\u00fcnd\u0259liyimiz\u0259 \u0259saslan\u0131r. Lakin m\u0259n Erm\u0259nistanda g\u00fcnd\u0259liyin n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu v\u0259 d\u00fcnyada qlobal v\u0259ziyy\u0259tin nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmir\u0259m. \u00c7\u00fcnki ke\u00e7\u0259n d\u0259f\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fczd\u0259n b\u0259ri d\u00fcnyadak\u0131 v\u0259ziyy\u0259t art\u0131q f\u0259rqlidir v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, d\u00fcnya he\u00e7 vaxt\u0131 fevraldan \u0259vv\u0259l oldu\u011fu v\u0259ziyy\u0259td\u0259ki kimi olmayacaqd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Hikm\u0259t Hac\u0131yev:\u00a0<\/strong>\u0130ndi biz doktor Zinq Fenq\u0259 s\u00f6z veririk.<\/p>\n<p><strong>B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n Kembric Universitetinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 Zinq Fenq:\u00a0<\/strong>\u00c7ox sa\u011f olun Zati-alil\u0259ri. \u00c7ox sa\u011f olun vaxt ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn. Biziml\u0259 \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olmaq v\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bizim suallara cavab verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vaxt ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun. M\u0259n B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n Kembric Universitetinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131yam. M\u0259nim t\u0259dqiqat sah\u0259m \u00c7in il\u0259 Avrasiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r, h\u0259m\u00e7inin Avrasiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 dekarbonizasiya haqq\u0131ndad\u0131r. M\u0259nim iki sual\u0131m vard\u0131r: ilk sual\u0131m \u00c7in v\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r v\u0259 \u201cBir k\u0259m\u0259r-bir yol\u201d t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc bar\u0259d\u0259dir. 2013-c\u00fc ild\u0259 \u00c7in Xalq Respublikas\u0131n\u0131n S\u0259dri Si Cinpin Qazax\u0131stana s\u0259f\u0259r etmi\u015fdir. O, Avrasiya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin inteqrasiyas\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u0259r\u0259k, Avrasiya \u00f6lk\u0259l\u0259rini birlikd\u0259 \u201c\u0130p\u0259k Yolu \u0130qtisadi K\u0259m\u0259rini\u201d qurma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 \u00c7in bununla ba\u011fl\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda s\u0259n\u0259d &#8211; Anla\u015fma Memorandumu imzalam\u0131\u015flar. Lakin xarici resurslardan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sah\u0259l\u0259rinin v\u0259 layih\u0259l\u0259rinin ayd\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. M\u0259n Sizd\u0259n bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanan iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sah\u0259l\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 C\u0259nubi Qafqazda inteqrasiyan\u0131 t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n haz\u0131rk\u0131 s\u0259yl\u0259ri bar\u0259d\u0259 soru\u015fmaq ist\u0259rdim. Siz \u00e7inli t\u0259r\u0259fda\u015flar il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox perspektiv g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fczm\u00fc?<\/p>\n<p>\u0130kinci sual\u0131m Az\u0259rbaycanda b\u0259rpa oluna bil\u0259n enerji sah\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131 bar\u0259d\u0259dir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, qlobal dekarbonizasiya meyill\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n Az\u0259rbaycan da dekarbonizasiya v\u0259 b\u0259rpa oluna bil\u0259n enerji sah\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na laz\u0131mi \u0259h\u0259miyy\u0259t verir. Yaln\u0131z qlobal dekarbonizasiyan\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u0259kl\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 Qaraba\u011f regionunda \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u201dl\u0259r in\u015fa etm\u0259kl\u0259. Siz b\u0259rpa oluna bil\u0259n enerji sah\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na yaln\u0131z dekarbonizasiya kontekstind\u0259 deyil, h\u0259m\u00e7inin postm\u00fcnaqi\u015f\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 quruculuq kontekstind\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t verirsiniz. H\u00f6kum\u0259tin n\u0259z\u0259rd\u0259 tutdu\u011fu bax\u0131\u015fa uy\u011fun olaraq, h\u0259m b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 boyu, h\u0259m d\u0259 Qaraba\u011fda ya\u015f\u0131l enerjinin inki\u015faf\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin haz\u0131rk\u0131 statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat verm\u0259yinizi ist\u0259rdik. Hans\u0131 probleml\u0259r il\u0259 \u00fczl\u0259\u015firsiniz? \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u00c7ox sa\u011f olun. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u00c7in il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r bar\u0259d\u0259. Bildirm\u0259k ist\u0259rdim ki, biz bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik hesab edirik. M\u0259n \u00e7ox \u015fadam ki, bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00e7ox u\u011furla inki\u015faf edir. Prezident Si Cinpin il\u0259 m\u0259nim \u00e7oxsayl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rim zaman\u0131 biz ikit\u0259r\u0259fli g\u00fcnd\u0259liyi, el\u0259c\u0259 d\u0259 regional m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri geni\u015f m\u00fczakir\u0259 etdik. Bizim m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri t\u0259svir etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259nab Si Cinpin\u0259 istinad etm\u0259k kifay\u0259tdir ki, o, m\u0259ni \u201c\u00c7inin b\u00f6y\u00fck dostu\u201d adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu b\u00fct\u00fcn suallara yax\u015f\u0131 cavabd\u0131r. Eyni zamanda, o, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ox yax\u015f\u0131 dostudur. Biz h\u0259mi\u015f\u0259 t\u0259masday\u0131q. M\u0259n az sayda d\u00fcnya liderl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda idim ki, 2019-cu ild\u0259 \u201cBir k\u0259m\u0259r &#8211; bir yol\u201d konfrans\u0131na d\u0259v\u0259t olunmu\u015fdum. Bunu da siz Az\u0259rbaycana x\u00fcsusi diqq\u0259t, x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verilm\u0259si i\u015far\u0259si kimi hesab edin.<\/p>\n<p>Biz X\u0259z\u0259r d\u0259nizi, Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu vasit\u0259sil\u0259 \u00c7ind\u0259n karqo q\u0259bul etm\u0259y\u0259 ba\u015flama\u011fa haz\u0131r idik. Lakin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck h\u0259cml\u0259rl\u0259 deyil. Biz ayd\u0131n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck ki, \u00c7inin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 \u015fax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f t\u0259chizat yollar\u0131 vard\u0131r. Biz \u00f6z yolumuzu daha da c\u0259lbedici etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131q. Lakin bu yax\u0131nlarda biz \u00c7in \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259n bir ne\u00e7\u0259 mesajlar ald\u0131q ki, onlar karqo da\u015f\u0131malar\u0131n\u0131 \u201cOrta d\u0259hliz\u201d vasit\u0259sil\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131rmaq ist\u0259yirl\u0259r. Bu d\u0259hliz \u00c7ind\u0259n Az\u0259rbaycan, X\u0259z\u0259r d\u0259nizi v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstandan ke\u00e7m\u0259kl\u0259 ya G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n d\u0259niz limanlar\u0131na, ya da T\u00fcrkiy\u0259nin Qars \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 da\u015f\u0131man\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn yeni imkand\u0131r. Bizim n\u0259qliyyat infrastrukturumuz tamamil\u0259 yenidir. Bu, tamamil\u0259 yeni d\u0259niz liman\u0131, X\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck X\u0259z\u0259r donanmas\u0131, d\u0259mir yoludur. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, \u0259g\u0259r karqoda dramatik art\u0131m haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcks\u0259, biz, h\u0259m\u00e7inin n\u0259qliyyatda y\u00fckda\u015f\u0131ma potensial\u0131m\u0131z\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 d\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoymal\u0131y\u0131q. \u00c7\u00fcnki bizim b\u00fct\u00fcn layih\u0259l\u0259rimiz m\u00f6vcud karqo h\u0259cml\u0259rin\u0259 v\u0259 yava\u015f artan karqo h\u0259cml\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131r. Lakin bu g\u00fcn biz karqonun dramatik art\u0131r\u0131lmas\u0131na t\u0259l\u0259b m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. Buna g\u00f6r\u0259, aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131m\u0131za t\u0259limat verilmi\u015fdir ki, m\u0259n\u0259 hesabat versinl\u0259r, n\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik, d\u0259niz ticar\u0259timizin h\u0259cmini nec\u0259 art\u0131ra bil\u0259rik, hans\u0131 ki, 15 milyon tondur. Biz onu q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 25 milyon tona q\u0259d\u0259r art\u0131ra bil\u0259rik. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn bu da\u015f\u0131malar\u0131 Az\u0259rbaycan vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bizim g\u0259miqay\u0131rma zavodumuzda yeni b\u0259r\u0259 g\u0259mil\u0259rinin v\u0259 tankerl\u0259rin tikintisi d\u0259 vacibdir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, bu yeni imkanlar il\u0259 tamamil\u0259 yeni v\u0259ziyy\u0259tdir. Lakin biz \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 yaln\u0131z tranzit v\u0259 da\u015f\u0131malar sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rm\u00fcr\u00fck, daha geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259, \u00e7ox yax\u015f\u0131 siyasi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa malik olaraq biz \u00c7in \u015firk\u0259tl\u0259rini burada investorlar kimi g\u00f6rm\u0259k ist\u0259rdik. Biz indi \u201cazad zonalar\u201d\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 prosesind\u0259yik. \u201c\u018fl\u0259t azad zonas\u0131\u201d hans\u0131 ki, \u00fcmid edir\u0259m ilk rezidentl\u0259rini g\u0259l\u0259n il q\u0259bul ed\u0259c\u0259kdir. O, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox yax\u015f\u0131 yerd\u0259 yerl\u0259\u015fir, d\u0259niz liman\u0131n\u0131n yan\u0131nda, geni\u015f \u0259razi, oradak\u0131 qaydalar beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox c\u0259lbedicidir. Bel\u0259likl\u0259, biz m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizd\u0259 b\u00f6y\u00fck potensial g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Biz onlar\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r \u015feyi ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>B\u0259rpa oluna bil\u0259n enerjiy\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l biz \u00f6z potensial\u0131m\u0131z\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131q. Qaraba\u011f\u0131n azad olunmas\u0131ndan sonra, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bu \u0259razil\u0259r d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirildi. \u0130lkin m\u0259lumata \u0259sas\u0259n, azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 9200 meqavat g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisi potensial\u0131 vard\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Erm\u0259nistan\u0131n 2020-ci il 10 noyabr tarixind\u0259 kapitulyasiya akt\u0131 imzalamas\u0131ndan sonra onlar t\u0259rk etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn verilmi\u015f 20 g\u00fcn\u00fc K\u0259lb\u0259c\u0259ri da\u011f\u0131tmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etdil\u0259r. Evl\u0259rd\u0259n v\u0259 a\u011faclardan ba\u015fqa, onlar 30 su elektrik stansiyas\u0131n\u0131 da\u011f\u0131td\u0131lar. T\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bilirsiniz? Bizim onlara \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131 toplamaq v\u0259 k\u00f6\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn verdiyimiz vaxtdan onlar da\u011f\u0131tmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etdil\u0259r.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda, h\u0259r \u015fey s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. Biz K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 T\u0259rt\u0259rd\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flad\u0131q. Qeyd etdiyim kimi, 20 meqavatl\u0131q stansiya art\u0131q i\u015f\u0259 sal\u0131n\u0131b. Bu il 25 meqavat olacaqd\u0131r. Lakin bu, sudan al\u0131nan enerjidir. Sudan al\u0131nan enerji \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox potensial vard\u0131r. Qaraba\u011fda g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisi \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rda biz bp il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n yekun m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259yik. C\u0259bray\u0131lda 240 meqavatl\u0131q g\u00fcn\u0259\u015f enerjisi stansiyalar\u0131, h\u0259m\u00e7inin beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259r il\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 100 meqavatl\u0131q k\u00fcl\u0259k enerjisi stansiyalar\u0131 haqq\u0131nda &#8211; bundan \u0259lav\u0259, bu ilin yanvar ay\u0131ndan ba\u015flayaraq iki m\u00fch\u00fcm hadis\u0259, t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasimi olub: \u00fcmumi olaraq 430 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 bir g\u00fcn\u0259\u015f, bir k\u00fcl\u0259k enerjisi stansiyas\u0131 tikm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn. Biri S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131n bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259ti \u201cACWA Power\u201d, dig\u0259r layih\u0259 B\u018f\u018f-nin \u201cMasdar\u201d \u015firk\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n. Bu, h\u0259qiq\u0259t\u0259n bizim enerji sistemimiz\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259dir, Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259lbediciliyinin b\u00f6y\u00fck n\u00fcmayi\u015fidir. Biz haz\u0131rda k\u00fcl\u0259k enerjisin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin potensial\u0131n\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259kd\u0259yik. \u0130lkin r\u0259q\u0259ml\u0259r \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Bizim ona dair h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z olacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Qaraba\u011f \u201cya\u015f\u0131l enerji\u201d zonas\u0131 elan edildiyi t\u0259qdird\u0259, bu, \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 olacaqd\u0131r, \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u201dl\u0259r, \u201cya\u015f\u0131l enerji\u201d zonas\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn h\u0259r \u015fey, m\u0259n detallara getm\u0259k ist\u0259mir\u0259m, h\u0259yata ke\u00e7irils\u0259, bizim enerjinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si n\u0259inki g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259kd\u0259n g\u0259l\u0259c\u0259k, hans\u0131 ki, bizim 30 faiz h\u0259d\u0259fimiz vard\u0131r v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu, 50 faizd\u0259n d\u0259 yuxar\u0131 ola bil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin vacibi odur ki, biz ixrac \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxlu t\u0259bii qaza q\u0259na\u0259t ed\u0259 bil\u0259rik, hans\u0131 ki, buna da ehtiyac vard\u0131r. \u018fvv\u0259l qeyd etdiyim \u201cACWA Power\u201d v\u0259 \u201cMasdar\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n tikil\u0259n iki stansiya il\u0259 onlar 400 milyon kub qaza q\u0259na\u0259t ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bu, b\u00f6y\u00fck h\u0259cm deyildir. Lakin b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bu, \u0259h\u0259miyy\u0259tli h\u0259cmdir. H\u0259m\u00e7inin indi biz SOCAR-da da f\u0259al islahatlar apar\u0131lmas\u0131 prosesind\u0259yik. Yeni r\u0259hb\u0259rlik il\u0259 SOCAR n\u0259hay\u0259t ki, \u015f\u0259ffaf beyn\u0259lxalq enerji \u015firk\u0259tin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259kdir. M\u0259n \u0259min\u0259m, \u00e7\u00fcnki yeni r\u0259hb\u0259rliy\u0259 bu t\u0259limat verilib. M\u00fcvafiq sur\u0259td\u0259 itkil\u0259rd\u0259 d\u0259 azalma olacaqd\u0131r. \u00c7\u00fcnki bizim qazda \u00e7oxlu itkil\u0259rimiz olur. B\u0259zi itkil\u0259r vaxt\u0131 ke\u00e7mi\u015f infrastruktur il\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131l\u0131r, lakin b\u0259zi itkil\u0259r \u00e7ox \u015f\u00fcbh\u0259lidir. Bizim apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259timiz olan SOCAR-\u0131n \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, korporativ idar\u0259\u00e7iliyinin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259min\u0259m ki, biz\u0259 \u0259lav\u0259 resurslar ver\u0259c\u0259kdir, art\u0131q indi verir. M\u0259n onun haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmaq ist\u0259yir\u0259m. \u018fvv\u0259ll\u0259r bu, ba\u015f verib, bizim r\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259rimiz vard\u0131r. Bizim h\u0259qiq\u0259t\u0259n qazdan g\u0259l\u0259n enerjinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259sini g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisi il\u0259 \u0259v\u0259z etm\u0259k potensial\u0131m\u0131z vard\u0131r. Sizin sualdan k\u0259nara \u00e7\u0131xaraq bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, biz art\u0131q Rum\u0131niya v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131nda Qara d\u0259nizin dibind\u0259n ke\u00e7\u0259n elektrik x\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 layih\u0259l\u0259ri birl\u0259\u015fdirm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259ndiririk, hans\u0131 ki, ilkin olaraq bizim t\u0259r\u0259fd\u0259n istifad\u0259 olunacaqd\u0131r. \u00c7\u00fcnki bizim, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, 4 \u00f6lk\u0259y\u0259 ekstra elektrik enerjisi istehsal\u0131 v\u0259 ixrac\u0131m\u0131z vard\u0131r v\u0259 onu geni\u015fl\u0259ndirm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Avropan\u0131n qaz\u0131m\u0131zla b\u0259rab\u0259r, elektrik enerjimiz\u0259 ehtiyac\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p>Sonuncu m\u0259qam kimi sizin bilm\u0259nizi ist\u0259rdim ki, Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 biz bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259vv\u0259l \u201cenerji dialoqu\u201d adlanan formata ba\u015flad\u0131q, hans\u0131 ki, \u00e7ox h\u0259rt\u0259r\u0259fli proqramd\u0131r. O, neft, qaz, neft m\u0259hsullar\u0131, b\u0259rpa oluna bil\u0259n enerji v\u0259 hidrogeni n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Hidrogend\u0259 biz \u00e7ox f\u0259al\u0131q. B\u00fct\u00fcn t\u0259limatlar verilmi\u015fdir. Hidrogen g\u0259l\u0259c\u0259kdir. Biz onu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck. Bizim bu potensial\u0131m\u0131z vard\u0131r. Biz h\u0259mi\u015f\u0259 prosesl\u0259rd\u0259n, innovasiyalardan qabaqday\u0131q. B\u0259lk\u0259 qabaqda deyil, d\u00fczg\u00fcn des\u0259k, b\u0259lk\u0259 dig\u0259r bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n qabaqda, lakin bir add\u0131m gerid\u0259, texnoloji inki\u015fafdan bir add\u0131m gerid\u0259. M\u0259n q\u0259ti \u0259min\u0259m ki, b\u0259rpa oluna bil\u0259n enerji sah\u0259l\u0259ri enerji bazar\u0131n\u0131 tamamil\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259kdir v\u0259 biz\u0259 t\u0259bi\u0259ti qorumaq v\u0259 xalq\u0131m\u0131za daha \u00e7ox fayda verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 imkanlar ver\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>Hikm\u0259t Hac\u0131yev:<\/strong>\u00a0S\u00f6z verilir Aleksandra Matasa.<\/p>\n<p>\u0130sve\u00e7r\u0259nin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Siyas\u0259ti \u00fczr\u0259 Cenevr\u0259 M\u0259rk\u0259zinin diplomatik dialoq \u00fczr\u0259 ba\u015f m\u00fc\u015favir v\u0259 direktor m\u00fcavini\u00a0<strong>Aleksandra Matas:<\/strong>\u00a0\u00c7ox sa\u011f olun. C\u0259nab Prezident, m\u0259n burada \u0130sve\u00e7r\u0259nin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Siyas\u0259ti \u00fczr\u0259 Cenevr\u0259 M\u0259rk\u0259zini t\u0259msil edir\u0259m. D\u00fcn\u0259n bizim \u015eu\u015faya m\u0259lumatlarla z\u0259ngin s\u0259f\u0259rimiz oldu. Bu g\u00fcn burada olmaq, Sizinl\u0259 \u00e7ox maraql\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir. Buna g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 \u00e7ox minn\u0259tdaram. C\u0259nab Prezident, Siz giri\u015f s\u00f6z\u00fcn\u00fczd\u0259 qeyd etdiniz ki, Qaraba\u011f\u0131 d\u00fcnyada \u0259n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259n\u0259n b\u00f6lg\u0259y\u0259 \u00e7evir\u0259c\u0259ksiniz. \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259n olan h\u0259mkar\u0131m\u0131n sual\u0131na cavab ver\u0259rk\u0259n dediniz ki, biz Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 qarayaxma kampaniyas\u0131 problemini aradan qald\u0131rmal\u0131y\u0131q. Uzun ill\u0259r \u00e7\u0259k\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259n sonra sual\u0131m bel\u0259dir: \u00f6z ictimaiyy\u0259tinizi, \u0259halinizi s\u00fclh\u0259 nec\u0259 haz\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131z? Dig\u0259r t\u0259r\u0259fin d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliy\u0259 \u0259saslanan bir \u00e7ox r\u0259yl\u0259ri var. Bu, anla\u015f\u0131lan v\u0259ziyy\u0259tdir. H\u0259min r\u0259yl\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 yollar\u0131 hans\u0131lard\u0131r? Qon\u015funuzla bar\u0131\u015fmaq v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 s\u00fclh\u00fc qurmaq yollar\u0131 n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? Sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Sa\u011f olun. \u00c7ox vacib suald\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259ni qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 sa\u011f olun. \u00c7\u00fcnki bu, g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, s\u00fclh v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Lakin, \u0259lb\u0259tt\u0259, biz realist n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n yana\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 anlay\u0131r\u0131q ki, bu, asan olmayacaq. Siz h\u0259r bir \u015feyi vaxt\u0131nda g\u00f6rm\u0259lisiniz. Bilirsiniz, qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, h\u0259min otuz il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yaralar\u0131 sa\u011falmay\u0131b. Lakin torpaqlar azad olunandan sonra insanlar h\u0259min yerl\u0259r\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. \u015eu\u015faya, A\u011fdama avtobusla m\u00fcnt\u0259z\u0259m reysl\u0259r t\u0259\u015fkil olunur. Onlar \u00f6z g\u00f6zl\u0259ri il\u0259 g\u00f6rd\u00fckd\u0259 v\u0259 m\u0259n \u00f6z\u00fcm \u015f\u0259xs\u0259n birinci d\u0259f\u0259 g\u00f6rd\u00fckd\u0259, sanki \u015fok ya\u015fand\u0131. Biz he\u00e7 bir z\u0259r\u0259r vurmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z insanlarda bu q\u0259d\u0259r \u0259dav\u0259t d\u0259r\u0259c\u0259sini t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bilm\u0259zdik, \u00e7\u00fcnki biz \u015eu\u015fada, Xank\u0259ndind\u0259 v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259rd\u0259 yana\u015f\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 he\u00e7 vaxt \u00f6z t\u0259r\u0259fimizd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik etm\u0259mi\u015fik. \u015e\u0259h\u0259rl\u0259rin yerl\u0259-yeksan olunmas\u0131, meyitl\u0259rin qaz\u0131l\u0131b q\u0259birl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 kimi bu c\u00fcr nifr\u0259t inan\u0131lmazd\u0131r. T\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u018fg\u0259r bunu m\u0259n hiss etmi\u015f\u0259ms\u0259, onda g\u00f6r\u00fcn \u00f6z yax\u0131nlar\u0131n\u0131 itirmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r n\u0259 etsin. M\u0259n onlar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 anlay\u0131ram, onu b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m. \u015e\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fcm d\u0259 v\u0259h\u015filikl\u0259ri v\u0259 barbarl\u0131\u011f\u0131 he\u00e7 zaman yaddan \u00e7\u0131xarmayaca\u011fam. \u00c7\u0131xara bilm\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m v\u0259 yaddan \u00e7\u0131xarmaq da ist\u0259mir\u0259m. \u00c7\u00fcnki biz bunu xat\u0131rlamal\u0131y\u0131q. \u00c7\u00fcnki bu, faci\u0259li tariximizin bir hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, biz yadda saxlamal\u0131y\u0131q v\u0259 h\u0259r zaman \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259yi bacarmal\u0131y\u0131q. Lakin, eyni zamanda, s\u00fclh g\u00fcnd\u0259liyimiz ictimai d\u0259st\u0259k olmadan h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bilm\u0259z. Biz, h\u0259m\u00e7inin anlay\u0131r\u0131q ki, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra erm\u0259ni c\u0259miyy\u0259tinin d\u0259 yaralar\u0131 var. Bunu ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k olar. \u018fg\u0259r yaralar\u0131m\u0131z otuz il\u0259 sa\u011falmad\u0131sa, bilirik ki, onlar\u0131n da yaralar\u0131 qanl\u0131 qalacaq. Bu, reall\u0131qd\u0131r. Lakin n\u0259 etm\u0259k olar?! Biz m\u0259suliyy\u0259ti \u00f6z \u00fcz\u0259rimiz\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259liyik v\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n liderl\u0259r m\u0259suliyy\u0259ti eyni olaraq q\u0259bul etm\u0259lidirl\u0259r. \u0130nsanlar\u0131 inand\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131rlar ki, maraqlar\u0131m\u0131z, strateji g\u0259l\u0259c\u0259yimiz namin\u0259 biz\u0259 s\u00fclh g\u0259r\u0259klidir. S\u00fclh bizim \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruridir. Biz m\u00fcharib\u0259l\u0259rin tarixini bilirik. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin tarixini bilirik. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bir-birini \u00f6ld\u00fcr\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r on-iyirmi ild\u0259n sonra biznes qurma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar. Bunun bir \u00e7ox misallar\u0131 var. Bir c\u0259miyy\u0259t kimi onlar haz\u0131r olacaqlar ya yox, m\u0259n bunu bilmir\u0259m. Lakin hesab edir\u0259m ki, siz, h\u0259m\u00e7inin bilirsiniz, Z\u0259f\u0259rd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 \u00e7ox x\u00fcsusi ab-hava var, birlik var. \u018fg\u0259r bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u0259, g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz i\u015fl\u0259rl\u0259 insanlar\u0131n reaksiyas\u0131 aras\u0131nda daim \u0259laq\u0259 var. Biz planlar\u0131m\u0131zla \u0259laq\u0259dar xalqla m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015firik. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin yenid\u0259n qurulmas\u0131na g\u0259ldikd\u0259, A\u011fdam v\u0259 F\u00fczulinin ba\u015f planlar\u0131 h\u0259min rayonlar\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 t\u0259sdiql\u0259nib, \u00e7\u00fcnki onlar orada ya\u015fayacaqlar. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 c\u0259miyy\u0259t g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz i\u015fl\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck etimadla yana\u015f\u0131r. Bu, h\u0259r zaman bel\u0259 olub. Lakin Q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n sonra bu, daha ayd\u0131n hiss olunur. Hesab edir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti s\u00fclh haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131qda m\u0259ni anlayacaq. Anlay\u0131ram ki, bu, asan deyil. Lakin biz\u0259 dig\u0259r m\u00fcharib\u0259 laz\u0131m deyil v\u0259 biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259r hans\u0131 revan\u015f riskl\u0259rind\u0259n qorumal\u0131y\u0131q. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n biz yaddan \u00e7\u0131xarmal\u0131 deyilik, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259, biz ordumuzu g\u00fccl\u0259ndirm\u0259li v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fdirm\u0259liyik. Eyni zamanda, biz paralel olaraq c\u0259miyy\u0259ti haz\u0131rlamal\u0131y\u0131q. \u0130nsanlar, jurnalistl\u0259r v\u0259 ziyal\u0131lar aras\u0131nda t\u0259maslar\u0131n qurulmas\u0131na dair m\u0259nim t\u0259klifim buna y\u00f6n\u0259lir. S\u00fclh \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259saslar olmal\u0131d\u0131r. Bu, uzun vaxt t\u0259l\u0259b ed\u0259c\u0259k, lakin alternativ yoxdur, alternativ daha pisdir. Bir s\u00f6zl\u0259, bu c\u00fcr \u00e7ox m\u00fch\u00fcm sual verdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 bir daha minn\u0259tdaram.<\/p>\n<p><strong>Hikm\u0259t Hac\u0131yev:<\/strong>\u00a0Doktor V\u0259li Kaleci.<\/p>\n<p>Tehrandak\u0131 M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Qafqaz Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 M\u0259rk\u0259zinin ba\u015f elmi i\u015f\u00e7isi doktor\u00a0<strong>V\u0259li Kaleci:<\/strong>\u00a0Sa\u011f olun, c\u0259nab Prezident. M\u0259n \u0130randan, Tehrandan g\u0259lmi\u015f\u0259m. Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq konfransda \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra ikinci d\u0259f\u0259 i\u015ftirak etm\u0259kd\u0259n \u00e7ox m\u0259mnunam. Bildiyiniz kimi, son ill\u0259r iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r xeyli inki\u015faf edib. Son zamanlar \u0130ran \u0259razisi il\u0259 Z\u0259ngilan\u0131 Nax\u00e7\u0131vanla birl\u0259\u015fdir\u0259n 55 kilometrlik d\u0259mir yolunun \u00e7\u0259kilm\u0259si v\u0259 \u015fosesinin tikintisi bar\u0259d\u0259 Tehran il\u0259 Bak\u0131 aras\u0131nda raz\u0131la\u015fma imzalan\u0131b. Siz bunu nitqinizd\u0259 qeyd etdiniz. Lakin dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, aradan qald\u0131r\u0131lmal\u0131 olan b\u0259zi narahatl\u0131qlar var. H\u0259min narahatl\u0131qlardan biri \u00f6t\u0259n h\u0259ft\u0259 \u015eu\u015fada ke\u00e7irilmi\u015f D\u00fcnya Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n V Qurultay\u0131 zaman\u0131 ba\u015f vermi\u015fdir. \u018ffsuslar olsun ki, t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n b\u0259zi iranl\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar \u0130ran\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fl\u0259r. Bu, \u00f6lk\u0259min \u015fimal-q\u0259rb hiss\u0259sind\u0259, Az\u0259rbaycan b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 separatizm\u0259 aid olan s\u00f6zl\u0259r idi. \u018ffsuslar olsun ki, b\u00fct\u00f6v Az\u0259rbaycan\u0131 formala\u015fd\u0131rmaq, Araz \u00e7ay\u0131n\u0131n iki hiss\u0259sini birl\u0259\u015fdirm\u0259k x\u00fclyas\u0131 h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259sl\u0259ndirildi. Bu c\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259 bir \u00e7ox h\u0259mkarlar\u0131m v\u0259 \u0130randak\u0131 insanlar aras\u0131nda naraz\u0131l\u0131q yaratd\u0131. D\u00fcn\u0259n m\u0259nim bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dair Hikm\u0259t Hac\u0131yev il\u0259 s\u00f6hb\u0259tim oldu.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, son \u00fc\u00e7 onillik \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0130ran\u0131n m\u00f6vqeyi Siz\u0259 m\u0259lumdur. \u0130ran\u0131n m\u00f6vqeyi, h\u0259m\u00e7inin \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ayd\u0131n idi. \u0130ran\u0131n Az\u0259rbaycan b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 insanlar\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmumi dil, din v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131nda g\u00fccl\u00fc meyard\u0131r v\u0259 sosial z\u0259nginlikdir. O, iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda separatizm \u00fc\u00e7\u00fcn siyasi al\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259li deyil, f\u0259rql\u0259r v\u0259 g\u0259rginlik yaratmal\u0131 deyil. H\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259r \u015eu\u015fada ke\u00e7irilmi\u015f r\u0259smi h\u00f6kum\u0259t t\u0259dbirin\u0259 d\u0259v\u0259t olunmu\u015fdu. G\u00f6zl\u0259yirdik ki, \u0130randa narahatl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 g\u0259rginliyi azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi bu b\u0259yanatlara, m\u00fcsahib\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 nitql\u0259r\u0259 reaksiya versin. Sizin m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vqeyinizi v\u0259 r\u0259yinizi bilm\u0259kd\u0259n \u00e7ox m\u0259mnun olard\u0131m v\u0259 bu, \u0130randa birm\u0259nal\u0131 olaraq yax\u015f\u0131 qar\u015f\u0131lanard\u0131. \u0130kinci q\u0131sa sual\u0131m \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda s\u0259rh\u0259dl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130ki \u00f6lk\u0259nin s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn x\u0259rit\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n SSR\u0130 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin x\u0259rit\u0259l\u0259ri Sizin So\u00e7id\u0259 Nikol Pa\u015finyan v\u0259 Vladimir Putinl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz zaman\u0131 m\u00fczakir\u0259 edilib.<\/p>\n<p>Sual\u0131m bel\u0259dir: S\u0259rh\u0259dl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn SSR\u0130-nin hans\u0131 r\u0259smi x\u0259rit\u0259sind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k Sizinl\u0259 Pa\u015finyan v\u0259 Putin aras\u0131nda raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b?<\/p>\n<p>Qonaqp\u0259rv\u0259rliyiniz\u0259, q\u0259bula v\u0259 konfransa d\u0259v\u0259tiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 bir daha t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0X\u0259rit\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k h\u0259r hans\u0131 bir baza m\u00f6vcud deyil. Biz sizin qeyd etdiyiniz x\u0259rit\u0259l\u0259ri g\u00f6rm\u0259mi\u015fik v\u0259 bizim m\u00f6vqeyimiz ondan ibar\u0259tdir ki, s\u0259rh\u0259dl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si zaman\u0131 tarix n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131, C\u0259nubi Qafqaz\u0131n sovetl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr\u0259 aid x\u0259rit\u0259l\u0259r istifad\u0259 edilm\u0259lidir. Biz yaln\u0131z bir x\u0259rit\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanmamal\u0131y\u0131q, \u00e7\u00fcnki bir \u00e7ox x\u0259rit\u0259l\u0259r var \u2013 1918-ci ilin x\u0259rit\u0259si var ki, \u0130r\u0259van o zaman Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si idi. 1920-ci ilin noyabr ay\u0131n\u0131n x\u0259rit\u0259si var ki, Z\u0259ng\u0259zur o zaman Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si idi. Bununla yana\u015f\u0131, bu g\u00fcn \u0130ran-Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259di boyu olan \u0259razil\u0259rd\u0259 o zaman az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fay\u0131rd\u0131 v\u0259 o torpaqlar\u0131n erm\u0259ni xalq\u0131na he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti yox idi. 1920-ci ilin noyabr\u0131nda sovet hakimiyy\u0259ti Z\u0259ng\u0259zuru Erm\u0259nistana verm\u0259k q\u0259rar\u0131 q\u0259bul etdi. Lakin bu \u0259razi Erm\u0259nistana veril\u0259nd\u0259 o bug\u00fcnk\u00fc sah\u0259y\u0259 &#8211; 42 kilometrlik sah\u0259y\u0259 malik deyildi, \u0259razi daha ensiz idi. Lakin erm\u0259nil\u0259r hiyl\u0259g\u0259rlik ed\u0259r\u0259k \u0259razini 42 kilometr\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015fl\u0259ndirdil\u0259r v\u0259 bu g\u00fcn \u0130ranla s\u0259rh\u0259d m\u0259hz oradan ke\u00e7ir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, bizim m\u00f6vqeyimiz ondan ibar\u0259tdir ki, biz b\u00fct\u00fcn x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259c\u0259yik \u2013 1918-ci ild\u0259n v\u0259 h\u0259tta ondan \u0259vv\u0259lki d\u00f6vr\u00fcn x\u0259rit\u0259l\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u0259 q\u0259d\u0259rki x\u0259rit\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259, bu, bizim birg\u0259 i\u015f\u00e7i qruplar\u0131m\u0131z\u0131n dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si olacaq.<\/p>\n<p>Sizin birinci sual\u0131n\u0131z\u0131 ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m. Siz qeyd etdiniz ki, kims\u0259 \u0130ran\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na al\u0131b. Bunu ed\u0259n Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si idi? Siz \u015eu\u015fa konfrans\u0131n\u0131 qeyd etdiniz. \u0130ran\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na alan bizim h\u00f6kum\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259si idi?<\/p>\n<p><strong>Doktor V\u0259li Kaleci<\/strong>: H\u00f6kum\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259si deyildi. Ankarada yerl\u0259\u015f\u0259n T\u0259briz T\u0259dqiqatlar\u0131 M\u0259rk\u0259zinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si idi.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Y\u0259ni, onun Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yox idi, el\u0259 deyilmi?<\/p>\n<p><strong>Doktor V\u0259li Kaleci:<\/strong>\u00a0Xeyir, ancaq o, \u015eu\u015fa konfrans\u0131nda i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Y\u0259ni, bu \u015f\u0259xs Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 deyildi.<\/p>\n<p><strong>Doktor V\u0259li Kaleci:<\/strong>\u00a0Xeyir, ancaq h\u0259min t\u0259dbird\u0259 r\u0259smi olaraq i\u015ftirak edirdi.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Bax\u0131n, bu g\u00fcn burada konfransda ne\u00e7\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n i\u015ftirak\u00e7\u0131 var. Onlar\u0131n h\u0259r biri \u00f6z \u00f6lk\u0259sini t\u0259msil edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, siz ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tin v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olaraq n\u0259 is\u0259 demi\u015f olsan\u0131z, \u0130ran h\u00f6kum\u0259ti buna g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131mamal\u0131d\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, hesab edir\u0259m ki, sizin s\u00f6yl\u0259dikl\u0259rinizin Az\u0259rbaycan-\u0130ran \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti yoxdur. H\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 bizim h\u00f6kum\u0259timizin v\u0259 \u0130ran h\u00f6kum\u0259tinin m\u00f6vqeyi yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur v\u0259 sual do\u011furmur. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 biz v\u0259 bizim iranl\u0131 h\u0259mkarlar\u0131m\u0131z bunu ictimai \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259yan etmi\u015fik.<\/p>\n<p>H\u0259min t\u0259dbird\u0259 400-d\u0259n \u00e7ox i\u015ftirak\u00e7\u0131 olub v\u0259 demokratik c\u0259miyy\u0259t olan Az\u0259rbaycanda insanlar fikirl\u0259rini ifad\u0259 etm\u0259kd\u0259 s\u0259rb\u0259stdirl\u0259r. Biz bununla raz\u0131la\u015fa v\u0259 ya raz\u0131la\u015fmaya bil\u0259rik, ancaq biz i\u015ftirak\u00e7\u0131lara n\u0259zar\u0259t etm\u0259mi\u015fik. Biz onlara tezisl\u0259r verm\u0259mi\u015fik ki, n\u0259yi dem\u0259k olar, n\u0259yi is\u0259 yox. Az\u0259rbaycan azad \u00f6lk\u0259dir v\u0259 h\u0259r k\u0259s \u2013 bizim v\u0259t\u0259nda\u015flar v\u0259 \u0259cn\u0259bi v\u0259t\u0259nda\u015flar ist\u0259diyini s\u00f6yl\u0259y\u0259 bil\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259, bunun bizim qanunvericilikl\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil etm\u0259m\u0259si \u015f\u0259rti il\u0259.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, biz xaricd\u0259 ya\u015fayanlar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vzularla ba\u011fl\u0131 f\u0259rqli m\u00f6vqel\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131m\u0131r\u0131q. Vacib olan odur ki, qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259r il\u0259 v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259tinin v\u0259 onun n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin b\u0259yanatlar\u0131 olduqca m\u0259suliyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>Sizin s\u00f6yl\u0259dikl\u0259rinizl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir n\u00fcmun\u0259 deyim. \u0130randa s\u0131\u011f\u0131nacaq tapm\u0131\u015f bir s\u0131ra \u015f\u0259xsl\u0259r var ki, onlar Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc m\u00fcnt\u0259z\u0259m qaydada \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na al\u0131r. Aktau \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 X\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u0259nim ovaxtk\u0131 Prezident H\u0259s\u0259n Ruhani il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcmd\u0259 ona 20-y\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131dan ibar\u0259t siyah\u0131 t\u0259qdim etdim ki, h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259r \u0130randa ya\u015fay\u0131r v\u0259 m\u00fct\u0259madi \u015f\u0259kild\u0259 media v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na alm\u0131r, onlar el\u0259 ifad\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259dirl\u0259r ki, bu, normal c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u0259d\u0259bsizlikdir. Biz h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin Az\u0259rbaycana t\u0259hvil verilm\u0259sini t\u0259l\u0259b etdik, \u00e7\u00fcnki h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259r G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 polis\u0259 h\u00fccumda i\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r v\u0259 bizd\u0259 s\u00fcbutlar var. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, onlar\u0131n he\u00e7 biri t\u0259hvil verilm\u0259di.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, he\u00e7 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olmayan bir \u015f\u0259xs \u015eu\u015fada n\u0259 is\u0259 deyibs\u0259 d\u0259 &#8211; \u015eu\u015fa a\u00e7\u0131q \u015f\u0259h\u0259rdir, oraya minl\u0259rl\u0259 insan g\u0259lir v\u0259 irad\u0259sini ifad\u0259 edir. Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil edilmi\u015f t\u0259dbird\u0259 h\u0259r hans\u0131 \u015f\u0259xsin i\u015ftirak\u0131 bel\u0259 bir reaksiyaya s\u0259b\u0259b olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130st\u0259r Az\u0259rbaycan, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u0130ran r\u0259smil\u0259rinin b\u0259yanatlar\u0131nda m\u0259nim dedikl\u0259rim yer al\u0131r. \u018frazi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc q\u0131rm\u0131z\u0131 x\u0259tdir. Bizim \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz h\u0259r zaman Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na al\u0131n\u0131rd\u0131. Hesab edir\u0259m ki, biz diqq\u0259timizi bura y\u00f6n\u0259ltm\u0259li v\u0259 Az\u0259rbaycana he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti olmayan ifad\u0259l\u0259r\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259m\u0259liyik.<\/p>\n<p>Pakistan\u0131n Qlobal v\u0259 Strateji Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zinin icra\u00e7\u0131 direktoru\u00a0<strong>Xalid Teymur \u018fkr\u0259m:<\/strong>\u00a0M\u0259n Pakistan\u0131n \u0130slamabad \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n\u0259m. Bizi yenid\u0259n d\u0259v\u0259t etdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun. \u00d6t\u0259n il bu zalda biz Sizinl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck v\u0259 h\u0259min vaxtdan Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259ri izl\u0259yirdik. D\u00fcn\u0259n biz F\u00fczuli v\u0259 \u015eu\u015fada s\u0259f\u0259rd\u0259 olduq. Hava liman\u0131n\u0131n 7-8 ay \u0259rzind\u0259 in\u015fa edilm\u0259si bizd\u0259 d\u0259rin t\u0259\u0259ss\u00fcrat yaratd\u0131. Bu, b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259tdir v\u0259 z\u0259nnimc\u0259, Siz \u201cGinnesin Rekordlar Kitab\u0131\u201dn\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini d\u0259 d\u0259v\u0259t ed\u0259 bil\u0259rdiniz ki, onlar da inki\u015faf\u0131n \u015fahidi olsunlar.<\/p>\n<p>Sual verm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l m\u0259nim bir t\u0259klifim var. Siz \u015eu\u015fan\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 elan etmisiniz. \u015eu\u015fan\u0131n tarixin\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda, g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, 1752-ci ild\u0259n etibar\u0259n o, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 poeziyan\u0131n m\u0259rk\u0259zi olub. M\u0259n t\u0259klif ed\u0259rdim ki, Az\u0259rbaycan \u201c\u015eu\u015fan\u0131n dostlar\u0131\u201d adl\u0131 bir internet s\u0259hif\u0259si yarats\u0131n v\u0259 bu m\u0259d\u0259niyy\u0259ti hiss etm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r orada qeydiyyatdan ke\u00e7sin v\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir m\u0259d\u0259niyy\u0259t t\u0259dbiri ke\u00e7irildikd\u0259 onlar oradan m\u0259lumat als\u0131n v\u0259 \u015eu\u015faya s\u0259f\u0259r\u0259 g\u0259lsinl\u0259r. Bu, t\u0259kc\u0259 bu region deyil, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn bir m\u0259d\u0259niyy\u0259t platformas\u0131 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Sual\u0131ma g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 bu, iqtisadi transformasiya v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259ri haqq\u0131ndad\u0131r. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz kimi, son bir ild\u0259 Pakistan-\u0130ran-Az\u0259rbaycan mar\u015frutu \u00fczr\u0259 s\u0131naq karqomuz olub, h\u0259m\u00e7inin iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda birba\u015fa u\u00e7u\u015flar start g\u00f6t\u00fcr\u00fcb. C\u0259nubi Asiya v\u0259 C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Asiyan\u0131n Sizin t\u0259r\u0259finizd\u0259n g\u00fccl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcdafi\u0259 olunan bu n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin t\u0259rkib hiss\u0259si olmas\u0131n\u0131 s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirik. Siz b\u0259lk\u0259 d\u0259 regionda yegan\u0259 lidersiz ki, yaln\u0131z C\u0259nubi Qafqaz regionunda deyil, onun xaricind\u0259 d\u0259 bu ba\u011flant\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fm\u0131s\u0131n\u0131z. Sual\u0131m C\u0259nubi Qafqazdan k\u0259narda regional \u0259laq\u0259y\u0259 dair Sizin fikirl\u0259riniz v\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi bar\u0259d\u0259dir. \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Sa\u011f olun. T\u0259klifiniz \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Biz bu m\u0259s\u0259l\u0259ni h\u0259ll ed\u0259c\u0259yik. Hesab edir\u0259m ki, \u201c\u015eu\u015fan\u0131n dostlar\u0131\u201d kimi qrupa sahib olma\u011fa dair ideyan\u0131z \u00e7ox yax\u015f\u0131d\u0131r. \u018fmin\u0259m ki, bu qrupun \u00e7oxsayl\u0131 \u00fczvl\u0259ri olacaq. B\u0259lk\u0259 d\u0259 bizim bu qrupun nec\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na dair d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z var. Ola bilsin, siz bu haqda daha \u00e7ox t\u0259klifl\u0259r ver\u0259 bil\u0259rsiniz. D\u0259hlizl\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, Az\u0259rbaycan \u015eimal-C\u0259nub d\u0259hlizi \u00fcz\u0259rind\u0259 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259yib. \u00d6lk\u0259mizin co\u011frafi yerl\u0259\u015fm\u0259si olduqca \u00fcst\u00fcnl\u00fckd\u00fcr. Lakin dediyim kimi, infrastruktur olmadan bu, x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131m\u0131r. Bayaq Az\u0259rbaycan-\u00c7in \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 dair sual\u0131 cavabland\u0131randa \u015e\u0259rq-Q\u0259rb d\u0259hlizin\u0259 dair dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z kimi, \u015eimal-C\u0259nub d\u0259hlizi d\u0259 bunun q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Bu d\u0259hliz qism\u0259n f\u0259aliyy\u0259td\u0259dir. \u00c7at\u0131\u015fmayan hiss\u0259 \u0130randak\u0131 Astara-R\u0259\u015ft d\u0259mir yoludur. Bu, haz\u0131rda m\u00f6vcud olmayan t\u0259xmin\u0259n 160 kilometrd\u0259n art\u0131q hiss\u0259dir. \u018fg\u0259r bu hiss\u0259 in\u015fa edil\u0259rs\u0259, \u015fimaldan Az\u0259rbaycan-\u0130ran-K\u00f6rf\u0259z d\u0259mir yolu mar\u015frutu olar. Bu, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli beyn\u0259lxalq d\u0259hliz ola bil\u0259r. O, haz\u0131rda da i\u015fl\u0259kdir. Lakin d\u0259mir yolunun bir hiss\u0259sinin olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n y\u00fckl\u0259r qatarlardan avtomobill\u0259r\u0259 yenid\u0259n y\u00fckl\u0259nm\u0259lidir. Eyni zamanda, vaxt bax\u0131m\u0131ndan bu, olduqca c\u0259lbedicidir. M\u0259n bilir\u0259m ki, Pakistan\u0131n Qvadar liman\u0131n\u0131n bu d\u0259hliz\u0259 qo\u015fulmas\u0131 plan\u0131 m\u00f6vcuddur. El\u0259c\u0259 d\u0259 bu mar\u015frut yaln\u0131z C\u0259nubdan \u015eimala deyil, h\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259mizin infrastrukturundan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 Az\u0259rbaycandan G\u00fcrc\u00fcstan vasit\u0259sil\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 C\u0259nubdan \u015e\u0259rq\u0259 do\u011fru da i\u015fl\u0259y\u0259 bil\u0259r. Sizin d\u0259 d\u0259qiq ifad\u0259 etdiyiniz kimi, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi dig\u0259r mar\u015frut olacaq. \u018fg\u0259r biz x\u0259rit\u0259y\u0259 baxsaq g\u00f6r\u0259rik ki, m\u0259saf\u0259 bax\u0131m\u0131ndan \u0259l\u00e7atanl\u0131l\u0131q da olduqca \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Bizim \u015e\u0259rqd\u0259n &#8211; Pakistan, \u00c7in v\u0259 eyni zamanda, M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli yeni karqo g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rimiz var. Bizim b\u00fct\u00fcn d\u0259mir yolu \u015f\u0259b\u0259k\u0259miz bir-birin\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bizim \u015eimal, C\u0259nub, \u015e\u0259rq s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 d\u0259mir yolu ba\u011flant\u0131m\u0131z var. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi c\u0259nub-\u015f\u0259rq istiqam\u0259tind\u0259 olacaq. Bel\u0259likl\u0259, bu, bizim \u00fcmumi n\u0259qliyyat g\u00fcnd\u0259liyimizin t\u0259rkib hiss\u0259sidir. Az\u0259rbaycanda \u00e7at\u0131\u015fmayan yaln\u0131z Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259din\u0259 kimi \u00e7\u0259kil\u0259n 40 kilometrdir. Ondan sonra bizim \u0259razimizd\u0259 h\u0259r \u015fey haz\u0131r olacaq. Qon\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n da \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n i\u015fl\u0259ri g\u00f6rm\u0259sin\u0259 ehtiyac var. Bundan sonra bu ba\u011flant\u0131 tamamil\u0259 i\u015fl\u0259k olacaq.<\/p>\n<p><strong>Hikm\u0259t Hac\u0131yev:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, iki saatdan art\u0131qd\u0131r ki, biziml\u0259siniz. \u0130caz\u0259nizl\u0259, daha bir ne\u00e7\u0259 sual.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u018flb\u0259tt\u0259.<\/p>\n<p>Roma Sapienza Universitetinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131\u00a0<strong>Daniel Pommier Vin\u00e7elli:<\/strong>\u00a0Salam, c\u0259nab Prezident, m\u0259nim \u00f6lk\u0259m \u0130taliyan\u0131n Rusiya qaz\u0131ndan d\u0131rnaqaras\u0131 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rma\u011fa dair m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. Bilir\u0259m ki, Sizin \u0130taliyan\u0131n Ba\u015f naziri Draqi il\u0259 tez-tez \u00fcnsiyy\u0259tiniz var. \u0130taliyan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r nazirini q\u0259bul ed\u0259n zaman Siz bildirdiniz ki, \u0130taliya-Az\u0259rbaycan Universitetinin yarad\u0131lmas\u0131na dair raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 olunub. Bel\u0259likl\u0259, bilm\u0259k ist\u0259rdim ki, \u0130taliyan\u0131n qazdan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259n az\u0131ndan m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r d\u0259 olsa, qaz t\u0259dar\u00fck\u00fcnd\u0259 Rusiyan\u0131 \u0259v\u0259z ed\u0259 bil\u0259rmi? Ukrayna m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259ki qanuni m\u00f6vqeyimiz\u0259 g\u00f6r\u0259 biz g\u00fccl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 Rusiya qaz\u0131ndan can\u0131m\u0131z\u0131 qurtarma\u011f\u0131 \u00e7ox ist\u0259yirik. \u018fg\u0259r bu, ba\u015f ver\u0259rs\u0259, Az\u0259rbaycan-Rusiya m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r?<\/p>\n<p>Bir \u015feyi d\u0259 \u0259lav\u0259 etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, m\u0259n bu yax\u0131nlarda az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259mkar\u0131mla \u015eu\u015faya dair kitab yazm\u0131\u015fam, \u015eu\u015fan\u0131n q\u0131sa tarixind\u0259n b\u0259hs edir. Bu kitab\u0131 Siz\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259rdim. Kitab italyan dilind\u0259dir, lakin orada \u00e7oxlu \u015f\u0259kill\u0259r var, Sizin \u015f\u0259kill\u0259riniz d\u0259. Bilir\u0259m ki, Siz ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259rsiniz. Hesab edir\u0259m ki, Q\u0259rb dill\u0259rind\u0259 \u015eu\u015fa haqq\u0131nda yaz\u0131lan ilk kitabd\u0131r, \u015eu\u015fa tarixinin t\u0259qdimat\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Buna g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun. Biz, \u0259lb\u0259tt\u0259, onu t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdir\u0259c\u0259yik. H\u0259l\u0259lik \u015f\u0259kill\u0259r\u0259 baxaq.<\/p>\n<p>Qaz m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, m\u00f6vqeyimizi bir q\u0259d\u0259r geni\u015f ifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim. Biz b\u00fct\u00fcn \u00f6hd\u0259likl\u0259rimizi yerin\u0259 yetirmi\u015fik. \u0130stehlak\u00e7\u0131larla imzalanan m\u00fcqavil\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259r y\u00fcz faiz yerin\u0259 yetirilir. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan qaz\u0131 G\u00fcrc\u00fcstan, T\u00fcrkiy\u0259, Bolqar\u0131stan, Yunan\u0131stan v\u0259 \u0130taliyaya ixrac olunur. Ke\u00e7\u0259n il \u0130taliya T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 birlikd\u0259 Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 alan \u00f6lk\u0259 olub. Bu, 9 milyard kubmetrd\u0259n art\u0131q idi. Biz, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, m\u00f6vcud m\u00fcqavil\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda qaz inki\u015faf\u0131 layih\u0259l\u0259rimizi planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Haz\u0131rk\u0131 m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259 bu q\u0259d\u0259r h\u0259cm n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Biz \u00e7ox hasil etm\u0259k ist\u0259mirik, ona g\u00f6r\u0259 ki, al\u0131c\u0131 yoxdur. Sizin d\u0259 haz\u0131rda t\u0259cili oldu\u011funu qeyd etdiyiniz kimi, t\u0259l\u0259bat olaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 biz, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 baxmal\u0131y\u0131q. \u00c7\u00fcnki bizim istehsal\u0131m\u0131z daxili bazar v\u0259 ixrac \u00fc\u00e7\u00fcn hesablan\u0131b. Biz satma\u011fa al\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan bundan art\u0131\u011f\u0131n\u0131 hasil etm\u0259k ist\u0259mirdik. Bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 biz\u0259 t\u0259kc\u0259 \u0130taliyadan deyil, dig\u0259r Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259 t\u0259chizat\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na dair m\u00fcraci\u0259tl\u0259r daxil olub. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, biz\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259ri tapmaq laz\u0131md\u0131r. Dediyim kimi, bu, qism\u0259n daxild\u0259 qaz itkil\u0259rinin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 hesab\u0131na olacaq. Bir hiss\u0259si t\u0259bii qaz\u0131n g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisi il\u0259 \u0259v\u0259z edilm\u0259si olacaq, dig\u0259r hiss\u0259si is\u0259 yeni hasilat hesab\u0131na olacaq. Biz yeni yataqlardan hasilat\u0131 g\u0259l\u0259n il \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6zl\u0259yirik. Art\u0131q Ab\u015feron yata\u011f\u0131nda 1.5 milyard kubmetr \u0259lav\u0259 qaz var. Dig\u0259r yataqlardan da g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rimiz var. \u018flb\u0259tt\u0259, bunun t\u0259rkib hiss\u0259si olan qaz k\u0259m\u0259rl\u0259rinin \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck qabiliyy\u0259ti d\u0259 \u00f6n\u0259mlidir. C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri sistemin\u0259 inteqrasiya olunub. M\u0259s\u0259l\u0259n, TANAP-\u0131n ayr\u0131, TAP-\u0131n ayr\u0131 diametri var. TANAP 30 milyard kubmetr, TAP is\u0259 10 milyard kubmetr \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck g\u00fcc\u00fcn\u0259 malikdir. Niy\u0259? Bazara g\u00f6r\u0259. \u00c7\u00fcnki biz \u0130taliyaya 8 milyard kubmetr qaz ixrac etm\u0259li idik. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 20 faiz paya sahib SOCAR da daxil olmaqla, TANAP-\u0131n s\u0259hmdarlar\u0131 \u0259lav\u0259 x\u0259rcl\u0259rd\u0259n k\u0259nar layih\u0259l\u0259ndiribl\u0259r. Biz yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259lav\u0259 qaz\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yini g\u00f6zl\u0259mirdik. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 TAP-\u0131n layih\u0259si f\u0259rqli oldu. Onun imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k olar? B\u0259li, nasos stansiyalar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131 art\u0131rmaqla, bu, m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunu 20 milyard kubmetr\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq olar. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, \u0130taliya bu g\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131ndan iki d\u0259f\u0259 \u00e7oxunu ala bil\u0259r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 TAP komandas\u0131 bir araya g\u0259lm\u0259lidir. Bu, m\u0259nim Ba\u015f nazir Draqi v\u0259 ke\u00e7\u0259n il s\u0259f\u0259r ed\u0259n nazir Di Mayo il\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259rimin t\u0259rkib hiss\u0259si idi. TAP-\u0131n s\u0259hmdarlar\u0131 onu nec\u0259 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259 dair \u0259lav\u0259 s\u0259rmay\u0259 proqram\u0131na raz\u0131l\u0131q verm\u0259li v\u0259 texniki c\u0259h\u0259td\u0259n buna baxmal\u0131d\u0131r. M\u0259n texniki detallara \u00e7ox varmaq ist\u0259mir\u0259m, lakin bu, bir ay \u0259rzind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259 bilin\u0259c\u0259k i\u015f deyil. Bu, texniki c\u0259h\u0259td\u0259n m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, eyni zamanda, ba\u015fqa yol birl\u0259\u015fdirici \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r\u0259 sahib olmaqd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, haz\u0131rda Bolqar\u0131stanla Yunan\u0131stan aras\u0131nda interkonnektorun tikintisi son m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259dir. Bolqar\u0131stanl\u0131 h\u0259mkarlar\u0131mdan ald\u0131\u011f\u0131m m\u0259lumata \u0259sas\u0259n, sentyabr ay\u0131na q\u0259d\u0259r o, i\u015fl\u0259k olacaq. Avropan\u0131n qaz t\u0259dar\u00fck\u00fc \u015f\u0259b\u0259k\u0259sini birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k dig\u0259r layih\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 bizim proqram\u0131m\u0131zda var. Biz he\u00e7 bir zaman Rusiya qaz\u0131n\u0131 \u0259v\u0259z etm\u0259yi planla\u015fd\u0131rmam\u0131\u015f\u0131q. Bu, h\u0259cml\u0259rin f\u0259rqin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bizim Avropa bazarlar\u0131 u\u011frunda yar\u0131\u015fmaq niyy\u0259timiz yoxdur. Biz, sad\u0259c\u0259, Avropa bazar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f ist\u0259mi\u015fik. \u00c7\u00fcnki o, \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131d\u0131r. O, qaydalarla t\u0259nziml\u0259nir. O, sabitdir v\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t olan bazard\u0131r. Bu g\u00fcn biz m\u00fcxt\u0259lif istehlak\u00e7\u0131lara qaz t\u0259dar\u00fck edirik. \u018fn yax\u015f\u0131 qiym\u0259t Avropadad\u0131r. Bu, kommersiyad\u0131r. Biz he\u00e7 vaxt Rusiya il\u0259 yar\u0131\u015fmaq niyy\u0259tind\u0259 olmam\u0131\u015f\u0131q. Bizim enerji siyas\u0259timiz he\u00e7 bir zaman Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n sual do\u011furmay\u0131b. Bizim he\u00e7 vaxt he\u00e7 bir formada sual\u0131m\u0131z, m\u00fczakir\u0259miz olmay\u0131b. \u018fmin\u0259m ki, bu, bizim Rusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259c\u0259k. Sa\u011f olun.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n Henri Cekson C\u0259miyy\u0259tinin strateji m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 meneceri\u00a0<strong>Alyona Hlivko:<\/strong>\u00a0Vaxt ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 sa\u011f olun. M\u0259n Londonda yerl\u0259\u015f\u0259n beyin m\u0259rk\u0259zini t\u0259msil edir\u0259m. H\u0259m\u00e7inin Ukrayna parlamentinin sabiq \u00fczv\u00fcy\u0259m. Az\u0259rbaycan\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli i\u015f\u011fala m\u0259ruz qalmaq t\u0259cr\u00fcb\u0259si olub v\u0259 \u0259razil\u0259rinizi art\u0131q azad etmisiniz. Bu g\u00fcn Sizin Ukrayna \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259xsi m\u0259sl\u0259h\u0259tiniz n\u0259 ola bil\u0259r?<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u00c7ox sa\u011f olun. Bizim t\u0259cr\u00fcb\u0259miz\u0259 \u0259saslanaraq, \u0259n \u00f6n\u0259mlisi he\u00e7 bir zaman i\u015f\u011falla raz\u0131la\u015fmamaqd\u0131r. Bilirsiniz, dan\u0131\u015f\u0131qlar zaman\u0131 m\u00fcxt\u0259lif anlar olub v\u0259 m\u0259n Q\u0259rbd\u0259n olan h\u0259mkarlar\u0131mdan m\u00fcxt\u0259lif mesajlar alm\u0131\u015fam. Onlardan biri o idi ki, siz reall\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131s\u0131n\u0131z. Az\u0259rbaycan Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sini uduzub v\u0259 sizin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131z reall\u0131\u011fa \u0259saslanmal\u0131d\u0131r. \u018frazi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fczl\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 biz\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t verm\u0259y\u0259 c\u0259hdl\u0259r olub v\u0259 m\u0259n h\u0259r zaman yox demi\u015f\u0259m. \u015e\u0259xs\u0259n m\u0259n, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z torpaqlar\u0131m\u0131zda dig\u0259r saxta erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131na he\u00e7 vaxt raz\u0131 olmayaca\u011f\u0131q, laz\u0131m olarsa, biz \u00f6l\u0259n\u0259 kimi d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259c\u0259yik. M\u0259nim \u015f\u0259rhl\u0259rim b\u0259z\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik, aqressivlik kimi t\u0259qdim edilib. M\u0259n h\u0259r zaman ritorikama g\u00f6r\u0259 t\u0259nqid olunmu\u015fam. Erm\u0259nistan liderl\u0259ri h\u0259r zaman \u201ckonstruktiv\u201d olduqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u0259rifl\u0259nib. Onlar bel\u0259 \u201ckonstruktiv\u201d idi, onlar i\u015f\u011fal\u0131 m\u00f6h\u00fcrl\u0259m\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r. Onlar ist\u0259yirdil\u0259r ki, biz Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 separat\u00e7\u0131lara m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259y\u0259 raz\u0131 olaq. Onlar bizim \u0259razinin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini, x\u00fcsusil\u0259 ke\u00e7mi\u015f DQMV il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131ndak\u0131 \u0259razil\u0259ri \u00f6z n\u0259zar\u0259tl\u0259ri alt\u0131nda saxlamaq ist\u0259yirdil\u0259r. M\u0259nim m\u00f6vqeyim bel\u0259 idi ki, biz he\u00e7 vaxt buna raz\u0131 olmayaca\u011f\u0131q. Bel\u0259likl\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u00f6z t\u0259cr\u00fcb\u0259miz\u0259 \u0259saslanaraq dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, he\u00e7 vaxt, he\u00e7 bir halda \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn pozulmas\u0131 il\u0259 raz\u0131la\u015fmay\u0131n. \u0130kincisi, i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n m\u0259n n\u0259 \u00f6yr\u0259ndim? \u00d6z ehtiyatlar\u0131na bel ba\u011flama\u011f\u0131. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n q\u0259tnam\u0259 v\u0259 q\u0259rarlar\u0131na g\u00fcv\u0259nm\u0259m\u0259yi. Onlar\u0131n he\u00e7 bir d\u0259y\u0259ri yoxdur. BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 erm\u0259ni qo\u015funlar\u0131n\u0131n bizim \u0259razimizd\u0259n qeyd-\u015f\u0259rtsiz, tamamil\u0259 v\u0259 d\u0259rhal \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na dair 27 il \u0259rzind\u0259 icra olunmayan d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib. Biz onlar\u0131 \u00f6z\u00fcm\u00fcz icra etmi\u015fik. Bu q\u0259tnam\u0259l\u0259ri q\u0259bul ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n \u00fc\u00e7\u00fc BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daimi \u00fczv\u00fcd\u00fcr v\u0259 AT\u018fT-in Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ridir. M\u0259n h\u0259r zaman onlardan soru\u015furdum ki, q\u0259bul etdiyiniz q\u0259tnam\u0259l\u0259ri niy\u0259 icra etmirsiniz? Cavab ayd\u0131n idi. \u0130\u015f\u011fal v\u0259ziyy\u0259ti onlar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259qbul idi. Bu, Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn, bu, h\u0259ms\u0259drl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259qbul idi, lakin bizim \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259qbul deyildi. Biz azl\u0131q idik. Biz real d\u00fcnyada ya\u015famal\u0131 v\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259li idik ki, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlardan he\u00e7 bir d\u0259st\u0259k yoxdur. M\u0259n haz\u0131rda Ukraynadak\u0131 v\u0259ziyy\u0259t bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131ram. Bu x\u00fcsusda, v\u0259ziyy\u0259t bir q\u0259d\u0259r f\u0259rqlidir. M\u0259n \u00f6z\u00fcm\u00fcz bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131ram. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz\u0259 g\u00fccl\u00fc ordu laz\u0131m idi. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 biz\u0259 g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat laz\u0131m idi. H\u0259r bir \u015fey n\u0259tic\u0259y\u0259 hesablanaraq edilirdi &#8211; biri dig\u0259rind\u0259n sonra, b\u0259z\u0259n paralel. Bizim yeni n\u0259sl\u0259, do\u011fma torpaqlar namin\u0259 \u00f6l\u00fcm\u0259 ged\u0259c\u0259k n\u0259sl\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z var idi. Bu n\u0259sil yeti\u015fdi. Qaraba\u011f u\u011frunda \u015f\u0259hid olan n\u0259slin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti he\u00e7 vaxt Qaraba\u011f\u0131 g\u00f6rm\u0259mi\u015fdi. Cavan v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r n\u0259sil y\u00fcks\u0259k motivasiyal\u0131 idi. \u018flb\u0259tt\u0259, \u0259n \u00f6n\u0259mlisi g\u00fccl\u00fc orduya sahib olmaq idi. Biz onu etdik. Prezident kimi b\u00fct\u00fcn ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bu, m\u0259nim bir n\u00f6mr\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259m idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259rbi x\u0259rcl\u0259rimiz dig\u0259rl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 bir n\u00f6mr\u0259li idi. \u0130kinci t\u0259hsil idi, o da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 vacibdir. \u018fks t\u0259qdird\u0259 torpaqlar\u0131 geri alacaq v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r insanlar\u0131 yeti\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, y\u00fcks\u0259k motivasiya &#8211; biz onlar\u0131 motivasiya edirdik. Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259 kimin dayanmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, biz ax\u0131rad\u0259k getm\u0259y\u0259 haz\u0131r idik. Biz m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdik ki, Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259 olanlar \u00e7oxdur. Bu, ba\u015f verdi, lakin bizi saxlaya bilm\u0259di. M\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 m\u0259n dayanma\u011fa haz\u0131r oldu\u011fumu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 demi\u015fdim: Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri \u00e7\u0131xma\u011fa dair m\u0259n\u0259 n\u0259 vaxt c\u0259dv\u0259l ver\u0259rs\u0259, &#8211; biz bu m\u00fcharib\u0259ni ist\u0259mirdik, biz \u00f6z \u0259razimizd\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck, &#8211; o, h\u0259mi\u015f\u0259 imtina edirdi. Lakin biz \u015eu\u015fan\u0131 azad ed\u0259nd\u0259n sonra o, 9 noyabrda tarixl\u0259ri verm\u0259y\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131. Bundan sonra biz dayand\u0131q. Biz \u0259lav\u0259 olaraq d\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259dik, \u00e7\u00fcnki insanlar\u0131n h\u0259lak olmas\u0131n\u0131 ist\u0259mirdik. Kapitulyasiya akt\u0131na \u0259sas\u0259n biz qalan \u0259razil\u0259ri azad etdik. Bu, bizim nec\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz, nec\u0259 haz\u0131rla\u015fma\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. \u018fg\u0259r siz m\u0259nd\u0259n bunlar\u0131n aras\u0131nda \u0259n vacib olan\u0131 soru\u015fursunuzsa, dey\u0259 bil\u0259r\u0259m, m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 inan\u0131ram ki, bu, \u0259zmdir. \u018fn vacib olan budur. \u00d6z\u00fcn\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k \u0259zmi olan \u00f6lk\u0259nin xalq\u0131n\u0131 s\u0259n he\u00e7 vaxt m\u0259\u011flub ed\u0259 bilm\u0259rs\u0259n. Bu, yaln\u0131z m\u00fcv\u0259qq\u0259ti ola bil\u0259r. Biz bunu n\u00fcmayi\u015f etdirdik. \u0130ndi m\u0259n f\u0259xr edir\u0259m ki, biz Ukraynan\u0131n v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yirik, b\u00f6y\u00fck a\u011faclar\u0131n arxas\u0131nda gizl\u0259tmirik. N\u0259 dem\u0259k ist\u0259diyimizi deyirik.<\/p>\n<p>B\u0259li, bizim Rusiya il\u0259 yax\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz var. Eyni zamanda, Ukrayna il\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz var. Beyn\u0259lxalq h\u00fcququn prinsipl\u0259ri siyasi se\u00e7iml\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq t\u0259fsir edilm\u0259m\u0259lidir. Biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz h\u0259r zaman bunun subyekti olmu\u015fuq. \u00c7\u00fcnki h\u0259tta Ukraynadak\u0131 hadis\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n v\u0259 Moldovan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 h\u0259r zaman a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259k ifad\u0259 olunub. Biz\u0259 \u00e7atanda is\u0259 mesaj h\u0259mi\u015f\u0259 bu olub ki, gedin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259ll edin. Lakin s\u0259nin \u0259razind\u0259n \u00e7\u0131xmaq ist\u0259m\u0259y\u0259n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 il\u0259 nec\u0259 s\u00fclh yolu il\u0259 raz\u0131la\u015fa bil\u0259rs\u0259n? Biz c\u0259hd etdik. M\u0259n, dem\u0259k olar ki, 17 il c\u0259hd etdim. Sonra biz g\u00f6rd\u00fck ki, bu, m\u00fcmk\u00fcn deyil. Sonra biz g\u00f6rd\u00fck ki, bizim s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259ll etm\u0259k ist\u0259yimiz i\u015f\u011fal\u00e7\u0131n\u0131 daha t\u0259k\u0259bb\u00fcrl\u00fc v\u0259 aqressiv etdi. Onlar yeni \u0259razil\u0259r namin\u0259 yeni m\u00fcharib\u0259 il\u0259 bizi h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar v\u0259 \u201cQaraba\u011f Erm\u0259nistand\u0131r\u201d dedil\u0259r. Lakin indi n\u0259 deyirl\u0259r? \u0130ndi is\u0259 deyirl\u0259r ki, Qaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r. Bunu kim dedi? 2019-cu ild\u0259 \u201cQaraba\u011f Erm\u0259nistand\u0131r\u201d dey\u0259n eyni \u015f\u0259xsl\u0259r. Biz yeni reall\u0131qlar yaratd\u0131q &#8211; nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, \u00f6z \u0259ll\u0259rimiz v\u0259 \u00f6z q\u0259lbimizl\u0259. Hesab edir\u0259m ki, bizim t\u0259cr\u00fcb\u0259miz l\u0259yaq\u0259t, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 \u0259dal\u0259t namin\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>Almaniyan\u0131n M\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259 Zorak\u0131l\u0131q \u00fczr\u0259 Sah\u0259l\u0259raras\u0131 T\u0259dqiqat \u0130nstitutunun t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131\u00a0<strong>Nina Lutteryohan:<\/strong>\u00a0Zati-alil\u0259ri, hesab edir\u0259m ki, m\u0259nim sual\u0131ma art\u0131q cavab verdiniz. Haz\u0131rda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r kontekstind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Rusiya v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 nec\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? Bu yax\u0131nlarda yeni sazi\u015f imzalan\u0131b. Bir-iki m\u0259qamla bu m\u0259s\u0259l\u0259ni nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rsiniz?<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259, aprelin 26-s\u0131nda Bak\u0131da Rusiya-Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 Komissiyas\u0131n\u0131n iclas\u0131 olub v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k planlar\u0131m\u0131za dair \u00e7ox\u015fax\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 edilib. \u0130ndiy\u0259 kimi biz h\u0259r il yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etmi\u015fik. Ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si art\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 biz baxmal\u0131y\u0131q ki, daha n\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik. \u00c7\u00fcnki bizim fermerl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiya bazar\u0131 b\u00f6y\u00fck bazard\u0131r. Rusiya istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 Az\u0259rbaycan bazar\u0131 olduqca \u00f6n\u0259mlidir. Biz Rusiyadan satd\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan daha \u00e7ox al\u0131r\u0131q. Bizim m\u0259nfi ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si saldomuz var. Lakin bununla bel\u0259, ke\u00e7\u0259n il bizim Rusiyaya ixrac\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259cmi art\u0131b. Yeni v\u0259ziyy\u0259td\u0259, sanksiyalar\u0131n praktiki t\u0259sirl\u0259rinin n\u0259 ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6rm\u0259liyik. Siz indi t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bil\u0259rsiniz \u2013 bizim iki qon\u015fumuz sanksiyalar alt\u0131ndad\u0131r. \u0130ran v\u0259 Rusiya. Bu, \u00e7ox \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259tdir. Biz nec\u0259 u\u011furlu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 ticar\u0259t ed\u0259 bil\u0259rik ki, sanksiyalar pul k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259ri v\u0259 dig\u0259r \u0259lav\u0259 probleml\u0259r yarad\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259n d\u00f6vrd\u0259 q\u0259rarlar\u0131m\u0131za baxmal\u0131y\u0131q. Rusiya il\u0259 bizim ticar\u0259timiz \u00e7ox\u015fax\u0259lidir. O, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131, xidm\u0259tl\u0259ri, s\u0259rmay\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. O, b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 deyil. Burada v\u0259 orada \u00e7oxlu \u015firk\u0259tl\u0259r \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. S\u00f6zs\u00fcz ki, Rusiyadak\u0131 Az\u0259rbaycan icmas\u0131 \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Onlar da ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sinin artmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 verirl\u0259r. H\u0259l\u0259 ki, Rusiyaya t\u0259tbiq edil\u0259n sanksiyalar\u0131n neqativ t\u0259sirl\u0259rini g\u00f6rm\u00fcr\u00fck. Lakin bilmirik ki, bunun c\u0259dv\u0259li nec\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k. \u018fg\u0259r sanksiyalar qalarsa, n\u00f6vb\u0259ti alt\u0131 ayda v\u0259 ya bir ild\u0259 n\u0259 olacaq, proqnozla\u015fd\u0131rmaq \u00e7\u0259tindir.<\/p>\n<p>\u201cMusulmans en France\u201d v\u0259 \u201cLa Gazette\u201d jurnallar\u0131n\u0131n ba\u015f icra\u00e7\u0131 direktoru<strong>\u00a0Jan-Mi\u015fel Br\u00f6n:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, bizi bel\u0259 xo\u015f qar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, m\u0259n \u00fczr dil\u0259m\u0259k ist\u0259yir\u0259m, m\u0259n frans\u0131zam v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n sual\u0131m siyasi olmayacaq. M\u0259n hesab edir\u0259m ki, q\u0259l\u0259m \u00e7ox vaxt silahlardan daha effektivdir. Fransa v\u0259 Az\u0259rbaycan iki y\u00fcks\u0259k m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 sahib \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. \u015eu\u015fa v\u0259 Paris m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m m\u0259d\u0259ni paytaxtlard\u0131r. Be\u015f \u0259sr \u00f6nc\u0259 Didro v\u0259 Russo, b\u00f6y\u00fck \u015fair v\u0259 filosof Nizami G\u0259nc\u0259vi maarifl\u0259ndirm\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259sinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri olmu\u015flar. Bel\u0259likl\u0259, m\u0259nim sual\u0131m bel\u0259dir \u2013 Siz Fransa v\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda g\u00fccl\u00fc m\u0259d\u0259ni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri inki\u015faf etdirm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131zm\u0131?<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Biz art\u0131q iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda g\u00fccl\u00fc m\u0259d\u0259ni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 sahibik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n tarixi bunu g\u00f6st\u0259rir. Biz m\u0259d\u0259niyy\u0259t, t\u0259hsil sah\u0259l\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail olmu\u015fuq. Bir s\u0131ra \u00f6n\u0259mli t\u0259dbirl\u0259r, Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin Fransan\u0131n f\u0259rqli \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259qdimatlar\u0131, g\u00fcnl\u0259ri olmu\u015fdur. D\u0259qiq yad\u0131mda deyil, Fransa v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259xmin\u0259n ondan \u00e7ox qarda\u015fla\u015fm\u0131\u015f \u015f\u0259h\u0259ri var. Bu, sad\u0259c\u0259, formall\u0131q deyil, burada b\u00f6y\u00fck ictimai m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r var. H\u0259m\u00e7inin m\u0259d\u0259niyy\u0259tin t\u0259rkibi kimi t\u0259hsil\u0259 g\u0259linc\u0259, Bak\u0131da Frans\u0131z liseyinin yarad\u0131lmas\u0131 da bizim t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcm\u00fcz idi. \u015e\u0259h\u0259rimizin \u0259n g\u00f6z\u0259l m\u0259kanlar\u0131ndan birind\u0259 yerl\u0259\u015fir, X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 g\u00f6z\u0259l m\u0259nz\u0259r\u0259si var. Bunun davam\u0131 olaraq, ovaxtk\u0131 Prezident Fransua Olland il\u0259 Az\u0259rbaycan-Frans\u0131z Universitetinin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldik v\u0259 biz bunu bir il \u0259rzind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdik, art\u0131q o f\u0259aliyy\u0259td\u0259dir, yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri var.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, biz h\u0259qiq\u0259t\u0259n \u00e7ox\u015fax\u0259li m\u0259d\u0259ni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 sahib idik v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 sahibik. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r son prosesl\u0259rin t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qalmad\u0131. \u00dcmumilikd\u0259 siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131qda is\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, onlar normald\u0131, dey\u0259rdim ki, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r normala qay\u0131d\u0131r. \u018flav\u0259 ed\u0259rdim ki, n\u0259s\u0259 yanl\u0131\u015f add\u0131m atan biz deyildik. T\u0259\u0259ss\u00fcf, lakin biz ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck ki, orada n\u0259inki q\u0259rarverm\u0259 prosesl\u0259rin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n, eyni zamanda, insanlar\u0131n beynin\u0259 t\u0259sir ed\u0259n erm\u0259ni icmas\u0131 var, g\u00fccl\u00fc qruplar var. Fransa il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r bizim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6n\u0259mli olub, \u00e7\u00fcnki Fransa d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. H\u0259m\u00e7inin bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6n\u0259mli idi ki, \u00f6z v\u0259ziyy\u0259timizi d\u00fczg\u00fcn t\u0259qdim ed\u0259k. Fransa ictimaiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259k ki, Az\u0259rbaycan erm\u0259nil\u0259rin bizi t\u0259qdim etdiyi kimi deyil. Biz onlar\u0131n Fransan\u0131n apar\u0131c\u0131 media qurumlar\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259rdar\u0131q, biz\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259r\u0259zli m\u0259qal\u0259l\u0259r \u00e7ap etdikl\u0259rini bilirik. Bu m\u0259qal\u0259l\u0259rin 95 faizi erm\u0259nil\u0259r v\u0259 ya erm\u0259nip\u0259r\u0259stl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131l\u0131b. Biz bunu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck, bu, b\u00f6y\u00fck bir yenilik deyil.<\/p>\n<p>Fransa Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259dri kimi Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 m\u0259qbul olub. Lakin t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n azad olundu\u011fu m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131, Fransa parlamentinin h\u0259r iki palatas\u0131n\u0131n qondarma \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n\u201d tan\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rarlar\u0131 da daxil olmaqla, laz\u0131m olmayan add\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 bir deyim var \u2013 \u201cRoma Papas\u0131ndan daha \u00e7ox katolik olmaq\u201d. H\u0259tta Erm\u0259nistan da \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131\u201d tan\u0131mam\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259likl\u0259, Senat v\u0259 N\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r Palatas\u0131 bu q\u0259rar\u0131 q\u0259bul etdil\u0259r. Bu, \u00e7ox k\u0259d\u0259rlidir. M\u0259n bunun lehin\u0259 s\u0259s ver\u0259nl\u0259rin kim oldu\u011funu da yax\u015f\u0131 bilir\u0259m. Bu, tamamil\u0259 qeyri-m\u0259hsuldar olub. Praktiki bax\u0131mdan bunun he\u00e7 bir m\u0259nas\u0131 yox idi, bu, Erm\u0259nistana d\u0259st\u0259k bax\u0131m\u0131ndan da, bizi torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 azad etm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kindirm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan da i\u015fl\u0259m\u0259di. Sad\u0259c\u0259, laz\u0131ms\u0131z atmosfer yaratd\u0131, hans\u0131 ki, h\u0259r iki h\u00f6kum\u0259t d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar v\u0259 m\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bunu u\u011furla edirl\u0259r. M\u0259nim dekabrda, Br\u00fcsseld\u0259 Prezident Makronla yax\u015f\u0131 v\u0259 uzun s\u00fcr\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm olmu\u015fdu. Daha sonra biz telefonla \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 idik. M\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, biz bu s\u0259hif\u0259ni \u00e7evirm\u0259liyik v\u0259 unutmal\u0131y\u0131q. Sizin d\u0259 \u00fczr ist\u0259m\u0259yiniz\u0259 ehtiyac yoxdur, frans\u0131zlar bizim dostlar\u0131m\u0131zd\u0131r v\u0259 dostlar\u0131m\u0131z kimi d\u0259 qalacaqlar.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin Kadir Has Universitetinin professoru\u00a0<strong>Dimitrios Triantafillo:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, bizim suallar\u0131m\u0131za cavab verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vaxt ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. M\u0259n \u0130stanbulun Kadir Has Universitetind\u0259 on ild\u0259n \u00e7ox i\u015fl\u0259y\u0259n yunan akademik\u0259m v\u0259 bir n\u00f6v k\u00f6rp\u00fc yaradanam. M\u0259n Sizin bu g\u00fcn dedikl\u0259riniz haqq\u0131nda, bizim d\u00fcn\u0259n \u015eu\u015fada dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131m\u0131z haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm v\u0259 bu, \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r. Yadda\u015f v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 bax\u0131\u015f aras\u0131nda balans\u0131n qorunmas\u0131 &#8211; bu proses \u00e7\u0259tindir v\u0259 ba\u015flayanda qar\u015f\u0131ya mane\u0259l\u0259r \u00e7\u0131x\u0131r, icmalar v\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc qurmaq \u00e7oxlu vaxt apar\u0131r. Lakin m\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 qay\u0131tmaq ist\u0259yir\u0259m. M\u0259nim sual\u0131m Az\u0259rbaycan v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131na aiddir. Bilir\u0259m, Amanda da bu bar\u0259d\u0259 sual verdi, lakin Rusiyan\u0131n Ukraynan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Siz Az\u0259rbaycan il\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin davam\u0131n\u0131 nec\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz v\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r nec\u0259 inki\u015faf ed\u0259 bil\u0259r?<\/p>\n<p>Siz art\u0131q b\u0259zi m\u0259qamlar haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z, t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sazi\u015finin yenil\u0259nm\u0259si prosesi gedir, \u015earl Mi\u015felin Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qurulmas\u0131nda f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Siz Erm\u0259nistan\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 maliyy\u0259, qrantlar v\u0259 kreditl\u0259rin say\u0131na b\u0259rab\u0259r miqdarda v\u0259saitin al\u0131nmas\u0131ndan dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z. Bundan \u0259lav\u0259, Siz yeni reall\u0131qlardan dan\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. Biz \u015f\u0259ffaf topa baxm\u0131r\u0131q v\u0259 nec\u0259 inki\u015faf olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u0259qiq bilmirik. Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00f6z\u00fc d\u0259yi\u015fir, o, strateji avtonomiyas\u0131, \u00f6z strateji kompas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir. Prezident Makronun yenid\u0259n se\u00e7ilm\u0259si prosesin davam etm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. Siz Az\u0259rbaycan v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin hans\u0131 istiqam\u0259td\u0259 getm\u0259sini ist\u0259y\u0259rdiniz?<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0B\u0259li, bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00e7ox vacibdir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bizim \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcm\u00fcz Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 \u00e7ox ayd\u0131n v\u0259 realistik g\u00fcnd\u0259liyimizin olmas\u0131d\u0131r. M\u0259n bilir\u0259m ki, \u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 Proqram\u0131n\u0131n dig\u0259r i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fczvl\u00fck il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259rqli niyy\u0259tl\u0259ri var. Biz anlamal\u0131y\u0131q ki, bu, \u00e7ox uzun prosesdir. Az\u0259rbaycana g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 bu, m\u00fcmk\u00fcn ssenari deyil. Biz m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizi praqmatizm \u00fcz\u0259rind\u0259, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 fayda v\u0259 maraqlar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurmal\u0131y\u0131q. \u00c7ox y\u00fcks\u0259k g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rimiz d\u0259 olmamal\u0131d\u0131r, \u0259ks-t\u0259qdird\u0259, m\u0259yusluq ola bil\u0259r. \u018fg\u0259r s\u0259n m\u0259qs\u0259d qoyub ona \u00e7ata bilmirs\u0259ns\u0259, o zaman kimis\u0259 bunda g\u00fcnahland\u0131rma\u011fa ba\u015flay\u0131rsan. Ax\u0131r\u0131nc\u0131 g\u00fcnahland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n \u015f\u0259xs is\u0259 \u00f6z\u00fcn olursan. \u00d6z\u00fcnd\u0259n ba\u015fqa ham\u0131n\u0131 g\u00fcnahland\u0131r\u0131rsan. Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox realistik h\u0259d\u0259fl\u0259r qoymal\u0131y\u0131q: biz n\u0259 ist\u0259yirik v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 n\u0259 ist\u0259yir. Bu, az-\u00e7ox ayd\u0131nd\u0131r. Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00f6z qon\u015fulu\u011funda, s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 sabitlik ist\u0259yir. Onlar bizd\u0259n indi d\u0259 enerji resurslar\u0131 al\u0131rlar, lakin daha \u00e7ox enerji resurslar\u0131 almaq ist\u0259yirl\u0259r. Bu, h\u0259tta Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259sind\u0259n \u0259vv\u0259l d\u0259 bel\u0259 idi v\u0259 bizim \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n strateji hiss\u0259si idi. Onlar bizim n\u0259qliyyat infrastrukturumuzda \u00e7ox maraql\u0131d\u0131rlar v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, bu, daha geni\u015f Avropa n\u0259qliyyat \u015f\u0259b\u0259k\u0259si il\u0259 nec\u0259 ba\u011flana bil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, m\u0259s\u0259l\u0259n, ke\u00e7mi\u015f Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n prezidenti c\u0259nab Donald Tusk 2019-cu ild\u0259 Bak\u0131da olark\u0259n buradak\u0131 infrastrukturu g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bizim d\u0259niz ticar\u0259t liman\u0131na getdi. Ke\u00e7\u0259n il Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n haz\u0131rk\u0131 Prezidenti \u015earl Mi\u015fel Bak\u0131da olanda \u015eamax\u0131ya regional tura getdi v\u0259 orada ona Bak\u0131 D\u0259niz Liman\u0131n\u0131n imkanlar\u0131 haqq\u0131nda t\u0259qdimat edildi. Bu, n\u0259 dem\u0259kdir? Bu, o dem\u0259kdir ki, bizim n\u0259qliyyat infrastrukturuna b\u00f6y\u00fck maraq var. \u018flb\u0259tt\u0259, Avropa \u0130ttifaq\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 sabitlik ist\u0259yir, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llini ist\u0259yirdi. B\u0259li, onlar m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259llini ist\u0259yirdi. Bu, ba\u015f tutmad\u0131. \u0130ndi onlar yeni reall\u0131qlar\u0131 tam olaraq q\u0259bul edirl\u0259r v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n bizim Br\u00fcsseld\u0259 m\u00fct\u0259madi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rimiz olur. Biz n\u0259 ist\u0259yirik? Biz, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, yax\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qurulmas\u0131n\u0131 ist\u0259yirik. Biz qar\u015f\u0131m\u0131za \u00fczvl\u00fck kimi qeyri-real h\u0259d\u0259fl\u0259r qoymaq v\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 ziyan vurmaq ist\u0259mirik. Biz m\u00fcasir texnologiyalara \u00e7\u0131x\u0131\u015f ist\u0259yirik v\u0259 bizim bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131z var. \u018flb\u0259tt\u0259, biz Avropan\u0131n enerji bazar\u0131na daha geni\u015f \u00e7\u0131x\u0131\u015f ist\u0259yirik v\u0259 bu, Avropan\u0131n enerji strategiyas\u0131 il\u0259 tamamil\u0259 uzla\u015f\u0131r. Biz regiondak\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 t\u0259kstandartl\u0131 yana\u015fma ist\u0259yirik. Yaln\u0131z Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycana yox, G\u00fcrc\u00fcstan, Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n &#8211; C\u0259nubi Qafqaz\u0131n h\u0259r \u00fc\u00e7 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 eyni bucaq alt\u0131ndan bax\u0131lmas\u0131n\u0131 ist\u0259yirik.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin normalla\u015fmas\u0131na g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 h\u0259r iki t\u0259r\u0259f \u00fc\u00e7\u00fcn balansl\u0131 v\u0259 adekvat maliyy\u0259 paketi \u00e7ox \u00f6n\u0259mli olacaq. Bu balans qorunmasa, ayd\u0131nd\u0131r ki, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck m\u0259yusluq ola bil\u0259r. Lakin dediyim kimi, biz bu istiqam\u0259td\u0259 &#8211; Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 sazi\u015fin qalan hiss\u0259sinin yekunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 imzalanmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ir\u0259lil\u0259yirik. 2018-ci ild\u0259 biz Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, suverenliyi v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na dair \u00e7ox \u00f6n\u0259mli paraqraf\u0131n oldu\u011fu Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Prioritetl\u0259ri s\u0259n\u0259dini paraflad\u0131q. Bu, ilk d\u0259f\u0259 idi. Bundan \u0259vv\u0259l is\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 bel\u0259 q\u0259ti v\u0259 birba\u015fa ifad\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259nm\u0259sini ist\u0259mirdi. Onlar h\u0259mi\u015f\u0259 s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131, Minsk qrupu v\u0259 s. m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 istinadlar edirdil\u0259r. Lakin T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Prioritetl\u0259ri s\u0259n\u0259di \u00e7ox \u00f6n\u0259mli siqnal idi v\u0259 bizi ruhland\u0131rd\u0131. M\u0259n Br\u00fcsseld\u0259 imzalanma m\u0259rasimind\u0259 i\u015ftirak etdim v\u0259 daha sonra biz h\u0259qiq\u0259t\u0259n inanma\u011fa ba\u015flad\u0131q ki, Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u0259dal\u0259tli vasit\u0259\u00e7i ola bil\u0259r. M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra ba\u015f ver\u0259nl\u0259r bunu a\u00e7\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirir. \u00c7\u00fcnki ortal\u0131qda sanki bir bo\u015fluq var idi, Minsk qrupu qeyri-funksional idi v\u0259 bu bo\u015fluq m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n doldurulur.<\/p>\n<p>Bir ba\u015fqa faktoru da dey\u0259 bil\u0259r\u0259m. Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 yax\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, \u0259lb\u0259tt\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n g\u0259nc n\u0259sl\u0259, t\u0259hsil potensial\u0131na ciddi t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k. Biz \u0130taliya-Az\u0259rbaycan Universitetind\u0259n, Az\u0259rbaycan-Frans\u0131z Universitetind\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131q. H\u0259m\u00e7inin Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin d\u00fcny\u0259vi xarakterini g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k. Bu, bizim d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259timizin \u00f6n\u0259mli t\u0259rkib hiss\u0259sidir. Bu d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti Az\u0259rbaycan \u0259halisi t\u0259r\u0259find\u0259n geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nir. D\u00fcny\u0259vilik bizim d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin fundamental s\u00fctunlar\u0131ndan biridir v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k d\u00fcny\u0259vi inki\u015faf\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>Hikm\u0259t Hac\u0131yev:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, s\u0259fir Hafiz Pa\u015fayev konfrans\u0131m\u0131z\u0131 La\u00e7\u0131n konfrans\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u015flad\u0131. Sizin icaz\u0259nizl\u0259, sonuncu sual verm\u0259k imkan\u0131n\u0131 bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn m\u00fc\u0259llifi doktor Yulian \u00c7ifuya verm\u0259k ist\u0259rdim.<\/p>\n<p>Rum\u0131niya Ba\u015f nazirinin d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u015faviri doktor\u00a0<strong>Yulian \u00c7ifu:<\/strong>\u00a0T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident, \u00e7ox sa\u011f olun. F\u00fczulid\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz yol, hava liman\u0131 v\u0259 b\u0259zi dig\u0259r infrastruktur obyektl\u0259rinin yenid\u0259n qurulmas\u0131 i\u015fl\u0259rinin s\u00fcr\u0259tin\u0259 v\u0259 keyfiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Sizi t\u0259brik etm\u0259liy\u0259m. M\u0259nim sual\u0131m Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi, avtomobil v\u0259 d\u0259mir yollar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Siz art\u0131q bu suala cavablar\u0131n\u0131z\u0131 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etdiniz.<\/p>\n<p>Sizin yaln\u0131z Qaraba\u011f deyil, inteqrasiya olunmu\u015f Az\u0259rbaycan \u00fczr\u0259 inki\u015faf strategiyan\u0131z haqq\u0131nda soru\u015fmaq ist\u0259rdim. Bilm\u0259k ist\u0259rdim ki, bu strategiyan\u0131n t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc v\u0259 bil\u0259k ki, harada bizim i\u015ftirak\u0131m\u0131z alq\u0131\u015flanard\u0131? Eyni zamanda, Z\u0259ng\u0259zur m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 qay\u0131daraq, qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli raz\u0131la\u015fmada Rusiyan\u0131n qo\u015funlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 bir rol n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu m\u0259s\u0259l\u0259nin inki\u015faf\u0131n\u0131 nec\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? T\u00fcrkiy\u0259-Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan inteqrasiya olunmu\u015f qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259si yarad\u0131larsa, Rusiya ordusunun m\u00f6vcudlu\u011funu harada v\u0259 nec\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259si 10 noyabr gec\u0259si imzalanm\u0131\u015f \u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yannam\u0259nin bir hiss\u0259sidir. H\u0259min B\u0259yannam\u0259d\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tin v\u0259 h\u0259rbi zirehli ma\u015f\u0131nlar\u0131n d\u0259qiq saylar\u0131 \u0259ks olunub, h\u0259r \u015fey bu s\u0259n\u0259d \u0259sas\u0131ndad\u0131r. H\u0259m\u00e7inin onlar\u0131n s\u00fclhm\u0259raml\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcdd\u0259t m\u00f6vcuddur \u2013 5 il. \u018fg\u0259r h\u0259min raz\u0131la\u015fman\u0131n t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n h\u0259r hans\u0131 biri q\u0259rar vers\u0259 ki, 5 il kifay\u0259tdir, onda m\u00fcdd\u0259tin sonuna 6 ay qalm\u0131\u015f bu a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 elan edilir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, g\u0259l\u0259c\u0259k konfiqurasiyan\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu, vacib faktordur. H\u0259m\u00e7inin dediyim kimi, v\u0259ziyy\u0259t\u0259 n\u0259zar\u0259t ed\u0259n T\u00fcrkiy\u0259-Rusiya monitorinq m\u0259rk\u0259zi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. \u00dcmumilikd\u0259, ilyar\u0131m \u0259rzind\u0259 Rusiyan\u0131n s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n\u0131n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olan \u0259razil\u0259rd\u0259 v\u0259ziyy\u0259t stabildir. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 Az\u0259rbaycan il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda s\u0259rh\u0259dd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n g\u0259rginlikl\u0259r olub. \u0130ndi burada da v\u0259ziyy\u0259t stabildir. Amma Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n g\u0259rginlikl\u0259r olsa da, bu, \u00e7ox az hallarda ba\u015f verib. \u00dcmumilikd\u0259 Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli n\u0259qliyyat imkanlar\u0131n\u0131 t\u0259min edirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki biz onlar\u0131n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olan \u0259razil\u0259ri K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 y\u00fckl\u0259ri g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edirik. \u00c7\u00fcnki ba\u015fqa halda, \u00d6m\u0259r a\u015f\u0131r\u0131m\u0131ndan ke\u00e7\u0259n yollardan istifad\u0259 \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Biz 12 kilometr uzunlu\u011funda tunel tikirik, amma h\u0259l\u0259 haz\u0131r deyil. Buna g\u00f6r\u0259, onlar ehtiyac\u0131m\u0131z olanda, La\u00e7\u0131n d\u0259hlizi vasit\u0259sil\u0259 n\u0259qliyyat\u0131 da t\u0259min edirl\u0259r. Biz d\u0259 onlar\u0131n y\u00fckl\u0259rinin Az\u0259rbaycan d\u0259mir yollar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131lara n\u0259qlin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r\u0131q. Y\u00fckl\u0259r Moskvadan birba\u015fa B\u0259rd\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir v\u0259 oradan Xank\u0259ndiy\u0259 apar\u0131l\u0131r. Ba\u015fqa halda onlar t\u0259yyar\u0259 il\u0259 u\u00e7mal\u0131 v\u0259 sonra bir ne\u00e7\u0259 saata La\u00e7\u0131n d\u0259hlizi vasit\u0259sil\u0259 getm\u0259li idil\u0259r. Dem\u0259li, Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131 aras\u0131nda yax\u015f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259 var. M\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bizim d\u0259hlizl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 haz\u0131rda etdikl\u0259rimiz h\u0259r hans\u0131 dig\u0259r m\u00fcdaxil\u0259d\u0259n tamamil\u0259 azadd\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rin\u0259 g\u0259linc\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, biz onlar\u0131n q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ist\u0259yirik. Erm\u0259nistan, n\u0259hay\u0259t, q\u0259rar verm\u0259lidir ki, onlar bunu nec\u0259 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. M\u0259n art\u0131q bu haqda dan\u0131\u015fd\u0131m, \u0259lav\u0259 edim ki, biz h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 Z\u0259ng\u0259zurdan yoxlamas\u0131z ke\u00e7id m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 sadiqik v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n bunun bir hiss\u0259si olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn biz, h\u0259tta elektrik x\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bil\u0259rik. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u0130ranla imzalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z anla\u015fma memorandumunda biz avtomobil v\u0259 d\u0259mir yollar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, elektrik kabell\u0259rinin ke\u00e7idi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u0259ks etdirmi\u015fik. \u00c7\u00fcnki bu da elektrik enerjisinin ixrac\u0131 yollar\u0131ndan biridir. \u00dcmumilikd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n inteqrasiyas\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8211; Az\u0259rbaycanda biz regionlar\u0131n be\u015fillik inki\u015faf\u0131 planlar\u0131 \u0259sas\u0131nda i\u015fl\u0259yirik, bu, regionlar\u0131n inki\u015faf\u0131 proqram\u0131 adlan\u0131r. Bu proqramlardan birincisi m\u0259nim t\u0259r\u0259fimd\u0259n birinci d\u0259f\u0259 prezident se\u00e7il\u0259nd\u0259n bir ne\u00e7\u0259 ay sonra \u2013 2004-c\u00fc ilin fevral ay\u0131nda q\u0259bul edilib v\u0259 h\u0259r be\u015f ild\u0259n bir biz bu planlar\u0131 yenid\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irir v\u0259 dig\u0259r be\u015fillik h\u0259d\u0259fl\u0259r qoyuruq. Bu proqram n\u0259\u015fr olunur, ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131q s\u0259n\u0259ddir v\u0259 \u0259sas\u0259n regionlar\u0131n m\u00fcraci\u0259tl\u0259ri \u2013 insanlar\u0131n ist\u0259kl\u0259ri \u0259sas\u0131nda formala\u015f\u0131r. \u00c7ox i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb, indi Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r hiss\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259rin inteqrasiyas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirik. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu d\u0259mir yollar\u0131, hava limanlar\u0131, avtomobil yollar\u0131, elektrik x\u0259tl\u0259ri dem\u0259k olar ki, yekunla\u015fmaq \u00fczr\u0259dir.<\/p>\n<p>\u018fn vacib m\u0259qam m\u00fc\u0259yy\u0259n vaxta ehtiyac olan su paylanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki biz 30 il \u0259rzind\u0259 \u00e7aylar\u0131m\u0131zdan m\u0259hrum olmu\u015fduq. Erm\u0259nistan yaz v\u0259 yayda, bizim suya ehtiyac\u0131m\u0131z olanda T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ba\u011flay\u0131r v\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 hektar \u0259razil\u0259rimizd\u0259 quraql\u0131q yarad\u0131rd\u0131 v\u0259 sonra q\u0131\u015fda onlar \u00e7ay\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131r v\u0259 sel yarad\u0131rd\u0131lar. Bu, ekoloji terror idi. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131 bir ne\u00e7\u0259 il bundan \u0259vv\u0259l bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u00fcsusi hesabat haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131. S\u0259sverm\u0259 il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f h\u0259min s\u0259n\u0259dd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131 bu ekoloji terrora g\u00f6r\u0259 q\u0131nam\u0131\u015fd\u0131. Amma Qaraba\u011fda \u00e7oxlu su resurslar\u0131 var ki, biz onlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r hiss\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00f6nl\u0259ndir\u0259c\u0259yik v\u0259 bu, biz\u0259 yaln\u0131z b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Qaraba\u011f\u0131n suvar\u0131lmas\u0131na deyil, bu suyu Az\u0259rbaycan\u0131n su problemi olan dig\u0259r \u0259razil\u0259rin\u0259 d\u0259 g\u0259tirm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k. Bu, s\u00fcr\u0259tli v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li inteqrasiya olacaq.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin bizim orada yeni idar\u0259\u00e7ilik sistemimiz var. M\u0259nim Qaraba\u011f v\u0259 \u015eu\u015fa \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rim var, siz onlarla g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcn\u00fcz. Dig\u0259r \u0259razil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r t\u0259yin edil\u0259c\u0259k, onlar\u0131n h\u0259l\u0259lik t\u0259yin edilm\u0259m\u0259sinin s\u0259b\u0259bi orada h\u0259l\u0259 ki, f\u0259al yerl\u0259\u015fm\u0259 prosesinin apar\u0131lmamas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r, amma bu da olacaq. Biz, bu yeni idar\u0259\u00e7ilik modelini s\u0131naqdan ke\u00e7iririk. \u00c7\u00fcnki m\u00f6vcud regional idar\u0259\u00e7ilik sistemi Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6km\u0259sind\u0259n sonra yarad\u0131l\u0131b v\u0259 fikirl\u0259\u015fir\u0259m ki, bu, o q\u0259d\u0259r d\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u0259mi\u015fdir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00e7oxlu suallar var. \u00c7ox g\u00fcman ki, bilirsiniz, \u00e7oxlu, b\u0259lk\u0259 d\u0259 10-dan \u00e7ox regional r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r r\u00fc\u015fv\u0259t, s\u0259hv idar\u0259\u00e7ilik v\u0259 dig\u0259r yanl\u0131\u015f h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259bs olunub. Bu proses ictimai \u015f\u0259kild\u0259 ba\u015f verib, r\u00fc\u015fv\u0259t prosesi videoya \u00e7\u0259kilib. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu sah\u0259 korrupsiya il\u0259 \u00e7irkl\u0259nib. Bel\u0259likl\u0259, Qaraba\u011fda s\u0131naqdan ke\u00e7irdiyimiz yeni sistem f\u0259rqli olacaq v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, yekun s\u0131naqlar bit\u0259nd\u0259n sonra bu sistemi Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r \u0259razil\u0259rin\u0259 d\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259k v\u0259 regionlarda d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyini t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olacaq. \u00c7\u00fcnki Bak\u0131da q\u0259bul etdiyimiz q\u0259rarlar\u0131n ham\u0131s\u0131 insanlar\u0131n h\u0259yat \u015f\u0259raitinin v\u0259 infrastrukturun yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, iqtisadi inki\u015faf m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r, amma b\u0259z\u0259n onlar regionlarda icra edilmir v\u0259 insanlar bunu g\u00f6rm\u00fcr.<\/p>\n<p>Ya\u015f\u0131l g\u00fcnd\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8211; m\u0259n art\u0131q Qaraba\u011f\u0131 ya\u015f\u0131l zona elan etmi\u015f\u0259m v\u0259 bu, o dem\u0259kdir ki, bu, h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki m\u0259n he\u00e7 vaxt icras\u0131na \u0259min olmad\u0131\u011f\u0131m m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri b\u0259yan etmir\u0259m. Eyni zamanda, bu ya\u015f\u0131l g\u00fcnd\u0259lik \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259rind\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u201cA\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u201d \u2013 bizd\u0259 he\u00e7 vaxt \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u201d olmay\u0131b. Birinci \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u201d A\u011fdamda, \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd\u201d is\u0259 Z\u0259ngilanda olacaq. Sonra biz onu Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r \u0259razil\u0259rind\u0259 d\u0259 t\u0259tbiq ed\u0259c\u0259yik. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u00e7oxlu planlar\u0131m\u0131z var. \u00c7ox i\u015fl\u0259r var, g\u00fcnd\u0259 24 saat i\u015fl\u0259yirik, h\u0259r k\u0259s h\u0259v\u0259slidir \u2013 h\u00f6kum\u0259t, xalq, ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r.<\/p>\n<p>Biz oraya ilk m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259ri \u00e7ox tezlikl\u0259 qaytaraca\u011f\u0131q, dem\u0259k ist\u0259mir\u0259m n\u0259 vaxt, amma \u00e7ox tezlikl\u0259 Z\u0259ngilana qaytaraca\u011f\u0131q. Dig\u0259r planlar da m\u00f6vcuddur. Bizim planla\u015fd\u0131rd\u0131qlar\u0131m\u0131z\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 h\u0259r \u015feyimiz var \u2013 sadiqlik, irad\u0259, resurslar, s\u0259f\u0259rb\u0259rlik, c\u0259miyy\u0259timizin birliyi v\u0259 stabillik. Biz bunlar\u0131 qon\u015fular\u0131m\u0131zla payla\u015fmaq ist\u0259yirik. Biz art\u0131q m\u00fczakir\u0259 etdik v\u0259 m\u00fczakir\u0259mizin \u0259n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si Erm\u0259nistan\u2013Az\u0259rbaycan aras\u0131nda g\u0259l\u0259c\u0259k \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 h\u0259sr olundu. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bizim g\u00fcnd\u0259liyimizi d\u00fczg\u00fcn ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onlar bizim etdikl\u0259rimizi d\u0259rind\u0259n t\u0259hlil etm\u0259li v\u0259 bu \u015fans\u0131 \u0259ld\u0259n verm\u0259m\u0259lidirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki bu, sonuncu \u015fans olacaq, onlar bu qatara minm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Hikm\u0259t Hac\u0131yev<\/strong>: C\u0259nab Prezident, bununla suallar bitdi v\u0259 qrupumuzun ad\u0131ndan Siz\u0259 d\u0259rin minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bildirm\u0259kd\u0259n \u015f\u0259r\u0259f duyuram. Biziml\u0259 dem\u0259k olar ki, \u00fc\u00e7 saat vaxt ke\u00e7irdiniz v\u0259 iyirmi m\u00fcxt\u0259lif suala cavab verdiniz.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Vaxt tez ke\u00e7di. Biziml\u0259 oldu\u011funuz \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, siz\u0259 u\u011furlar arzulay\u0131ram. M\u00fczakir\u0259 etdiyimiz kimi, illik \u015eu\u015fa forumlar\u0131ndan \u00f6nc\u0259 aral\u0131q t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda fikirl\u0259\u015f\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p><strong>Xalid Teymur \u018fkr\u0259m:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fc bitirm\u0259mi\u015fd\u0259n \u00f6nc\u0259 23 \u00f6lk\u0259d\u0259n g\u0259lmi\u015f b\u00fct\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131lar ad\u0131ndan Qaraba\u011f\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 i\u015fin\u0259 c\u0259lb edil\u0259n h\u0259r k\u0259s\u0259 h\u00f6rm\u0259timizi ifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim. Onlar q\u0259hr\u0259mand\u0131rlar v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, burada onlar\u0131 alq\u0131\u015flamal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u00c7ox t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<div><\/div>\n<div><img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1651216777\/k1.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" title=\"\" src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1651216777\/k2.jpg\" alt=\"\" \/><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bak\u0131da \u201cC\u0259nubi Qafqaz: \u0130nki\u015faf v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q\u201d adl\u0131 beyn\u0259lxalq konfrans ke\u00e7irilir. \u201cQafqazinfo\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, Prezident \u0130lham \u018fliyev konfransda<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20040,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,36],"tags":[],"class_list":["post-20039","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20039"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20041,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20039\/revisions\/20041"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}