{"id":19609,"date":"2022-04-19T10:14:46","date_gmt":"2022-04-19T06:14:46","guid":{"rendered":"http:\/\/rubin.az\/?p=19609"},"modified":"2022-04-19T10:14:46","modified_gmt":"2022-04-19T06:14:46","slug":"az%c9%99rbaycanda-cor%c9%99k-yenid%c9%99n-bahalasacaq-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=19609","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda \u00e7\u00f6r\u0259k yenid\u0259n bahala\u015facaq? &#8211; A\u00c7IQLAMA"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8220;Qazax\u0131stan bu\u011fda ixracat\u0131na qada\u011falar t\u0259tbiq edir. M\u0259rk\u0259z Asiya \u00f6lk\u0259si bunu qlobal q\u0131tl\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirir&#8221;.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8220;Unikal&#8221;\u00a0<\/strong>x\u0259b\u0259r verir ki, bunu iqtisad\u00e7\u0131 deputat V\u00fcqar Bayramov deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259r il xaric\u0259 1 milyard 137 milyon dollarl\u0131q bu\u011fda satan Qazax\u0131stan d\u00fcnyada 9-cu \u0259n b\u00f6y\u00fck ixracat\u00e7\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;Bundan \u0259vv\u0259l d\u0259, 8 milyard dollarl\u0131q ixracat\u0131 il\u0259 d\u00fcnyada xaric\u0259 \u0259n \u00e7ox bu\u011fda satan Rusiya v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 3.5 milyard dollar eksport il\u0259 ilk be\u015fliy\u0259 daxil olan Ukrayna da sat\u0131\u015f\u0131 dayand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, d\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox bu\u011fda ixrac ed\u0259n ilk onluq \u00f6lk\u0259sind\u0259n 3-\u00fc xaric\u0259 sat\u0131\u015f\u0131 tamamil\u0259 dayand\u0131r\u0131b, bir s\u0131ra dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r t\u0259tbiq olunur. Ba\u015f ver\u0259nl\u0259r fonunda BMT d\u00fcnyada 1.7 milyard insan\u0131n acl\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalaca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. Haz\u0131rda d\u00fcnya yeni acl\u0131q riski il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fmaqdad\u0131r. Eyni zamanda, inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 art\u0131mlar s\u00fcr\u0259tl\u0259nib. AB\u015e-da illik infilyasiya 8.5 faiz\u0259d\u0259k y\u00fcks\u0259lib ki, bu da 1981-ci ild\u0259n sonra \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricidir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Krall\u0131qda da son 30 ild\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k infilyasiya qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b&#8221;.<\/p>\n<p>Bu\u011fda ixracatlar\u0131na qada\u011falar\u0131n Az\u0259rbaycana nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259yin\u0259 g\u0259linc\u0259, deputat bildirib ki, Az\u0259rbaycan ail\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u00f6r\u0259k \u0259sas istehlak m\u0259hsullar\u0131ndan biri olmaqla yana\u015f\u0131, m\u0259tb\u0259xd\u0259 x\u00fcsusi paya malikdir.<\/p>\n<p>&#8220;\u00d6lk\u0259mizd\u0259 g\u00fcnd\u0259lik \u00e7\u00f6r\u0259k istehlak etm\u0259y\u0259n az sayda ail\u0259l\u0259r var. Bu bax\u0131mdan, \u00e7\u00f6r\u0259yin qiym\u0259tind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, h\u0259m\u00e7inin, dig\u0259r \u0259rzaq mallar\u0131n\u0131n qiym\u0259tin\u0259 d\u0259 psixoloji t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. R\u0259smi statistikaya g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n illik bu\u011fda t\u0259l\u0259bat\u0131 3,5 milyon tondur v\u0259 bu\u011fdaya olan t\u0259l\u0259bin 40 faizi idxal hesab\u0131na \u00f6d\u0259nilir. \u0130dxalda \u0259n b\u00f6y\u00fck paya 80 faizl\u0259 Rusiya sahib idi. Qazax\u0131stan da bu\u011fda idxal etdiyimiz \u00f6lk\u0259l\u0259r siyah\u0131s\u0131nda olsa da, Rusiya il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 ki\u00e7ik \u00e7\u0259kiy\u0259 malik idi. \u0130llik bu\u011fda idxal\u0131m\u0131z 1 milyon tondan \u00e7oxdur. \u00d6t\u0259n il idxal etdiyimiz bu\u011fdan\u0131n qiym\u0259ti t\u0259xmin\u0259n 30 faiz bahala\u015fm\u0131\u015fd\u0131&#8221;.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/unikal.org\/photos\/14\/59bf64c4d22e6_vuqar.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Milli M\u0259clisin \u00fczv\u00fc qeyd edib ki, Az\u0259rbaycan strateji m\u0259hsul ehtiyatlar\u0131n\u0131 daha da art\u0131raraq d\u00fcnya bazar\u0131ndak\u0131 potensial q\u0131tl\u0131\u011fa reaksiya verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b:<\/p>\n<p>&#8220;Bununla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan bu\u011fda il\u0259 ba\u011fl\u0131 ehtiyatlar\u0131n\u0131 \u00f6t\u0259n ilin sonu v\u0259 bu ilin \u0259vv\u0259li daha da art\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. V\u0259 bu proses davam edir. Bel\u0259 ki, sad\u0259c\u0259 bu ilin yanvar ay\u0131nda \u00f6lk\u0259miz bu\u011fda idxal\u0131n\u0131 4 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131b. Preventiv olaraq, Az\u0259rbaycan strateji m\u0259hsullar ehtiyatlar\u0131n\u0131 daha da art\u0131raraq d\u00fcnya bazar\u0131ndak\u0131 potensial q\u0131tl\u0131\u011fa reaksiya verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Nazirl\u0259r Kabinetinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, strateji \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0131tl\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259si yoxdur. H\u00f6kum\u0259t istehlak bazar\u0131nda tarazl\u0131\u011f\u0131n qorunub saxlan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan edib. Bunlarla yana\u015f\u0131, d\u00fcnya bazar\u0131ndak\u0131 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik \u0259rzaq ehtiyatlar\u0131n\u0131n daha da art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 prioritetl\u0259\u015fdirib&#8221;.<\/p>\n<p>V.Bayramov \u0259lav\u0259 edib ki, \u0259n uy\u011fun yol idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;2021-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 595 min hektar \u0259razid\u0259 bu\u011fda \u0259kilib. Praktik olaraq \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin 38 faizi bu\u011fda \u0259kini \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir. \u0130llik bu\u011fda istehsal\u0131 is\u0259 1,9 milyon tondur v\u0259 son ill\u0259r istehsalda c\u00fczi olsa da art\u0131mlar m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259kdir. \u0130\u015f\u011faldan azad olunan \u0259razil\u0259rimizin d\u0259 bu\u011fda istehsal\u0131na x\u00fcsusi t\u00f6hv\u0259 ver\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. Ayd\u0131nd\u0131r ki, d\u00fcnyada bazar\u0131ndak\u0131 qiym\u0259t art\u0131mlar\u0131 fonunda idxal infilyasiyas\u0131 qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. Etiraf etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu \u00f6lk\u0259y\u0259 idxal edil\u0259n \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bu\u011fdan\u0131n x\u0259rcini art\u0131r\u0131r. Bu bax\u0131mdan, h\u00f6kum\u0259t anti-infiliyasiya t\u0259dbirl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 strateji \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259rini optimalla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. M\u00f6vcud ehtiyatlar Ukrayna-Rusiya m\u00fcharib\u0259si ba\u015flad\u0131qdan sonra \u00e7\u00f6r\u0259yin qiym\u0259tind\u0259ki stabilliyi qoruyub saxlama\u011fa imkan verdi.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, n\u00f6vb\u0259ti d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 qiym\u0259tin nec\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259si d\u00fcnya bazar\u0131ndak\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259n d\u0259 birba\u015fa as\u0131l\u0131 olacaq. Art\u0131q Hindistandan bu\u011fda idxal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131l\u0131r. Nazirl\u0259r Kabineti dig\u0259r alternativ m\u0259nb\u0259l\u0259ri t\u0259\u015fviq etm\u0259kl\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n yeni g\u00fcz\u0259\u015ft mexanizml\u0259ri il\u0259 \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131na t\u0259l\u0259bin \u00f6d\u0259nilm\u0259sind\u0259 stabilliyi qoruyub saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ukrayndak\u0131 m\u00fcharib\u0259nin d\u00fcnya bazar\u0131nda yaratd\u0131\u011f\u0131 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik is\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259kd\u0259dir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Qazax\u0131stan bu\u011fda ixracat\u0131na qada\u011falar t\u0259tbiq edir. M\u0259rk\u0259z Asiya \u00f6lk\u0259si bunu qlobal q\u0131tl\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirir&#8221;.\u00a0 &#8220;Unikal&#8221;\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19610,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,20],"tags":[],"class_list":["post-19609","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-iqtisadiyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19609","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19609"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19609\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19611,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19609\/revisions\/19611"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19609"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19609"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19609"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}