{"id":1788,"date":"2019-02-03T23:37:17","date_gmt":"2019-02-03T19:37:17","guid":{"rendered":"http:\/\/rubin.az\/?p=1788"},"modified":"2019-02-03T23:37:17","modified_gmt":"2019-02-03T19:37:17","slug":"h%c9%99r-bir-mobil-telefon-sosial-s%c9%99b%c9%99k%c9%99-istifad%c9%99cisi-n%c9%99zar%c9%99td%c9%99dir-texnologiya-n%c9%99h%c9%99ngl%c9%99ri-sizi-nec%c9%99-izl%c9%99yir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=1788","title":{"rendered":"H\u0259r bir mobil telefon, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7isi n\u0259zar\u0259td\u0259dir \u2014 Texnologiya n\u0259h\u0259ngl\u0259ri sizi nec\u0259 izl\u0259yir?"},"content":{"rendered":"<div class=\"spot\">elefonunuzdak\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tliliyi izl\u0259m\u0259k, mesajlar\u0131n\u0131zda t\u0259dqiqat aparmaq v\u0259 sizin m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259f \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k&#8230;<\/div>\n<p><strong>&#8220;Rubin.az&#8221;<\/strong> milli.az-a istinad\u0259n bildirir ki, bu, sizin b\u0259zi texnologiya \u015firk\u0259tl\u0259rinin t\u0259tbiqetm\u0259l\u0259ri v\u0259 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 qeydiyyatdan ke\u00e7\u0259rk\u0259n raz\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131z m\u0259qamlardan sad\u0259c\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcd\u00fcr. &#8220;BBC&#8221;-nin ara\u015fd\u0131rmas\u0131 g\u00f6st\u0259rib ki, &#8220;gizlilik siyas\u0259ti v\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259&#8221; istifad\u0259 olunan b\u0259zi &#8220;dill\u0259ri&#8221; anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259z\u0259n universitet t\u0259hsilin\u0259 ehtiyac var. Bununla yana\u015f\u0131, m\u0259lumatlar\u0131n nec\u0259 istifad\u0259 olundu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259zi t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc reall\u0131qlar da var.<\/p>\n<p><strong>1. Sizin harda oldu\u011funuz izl\u0259nilir &#8211; buna icaz\u0259 verm\u0259s\u0259niz bel\u0259<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259tbiqetm\u0259l\u0259rin bir \u00e7oxu telefonunuzun GPS funksiyas\u0131 vasit\u0259sil\u0259 sizin d\u0259qiq \u00fcnvan\u0131n\u0131z bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130stifad\u0259\u00e7il\u0259r bundan imtina ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Lakin h\u0259tta imtina etdikd\u0259n sonra bel\u0259, onlar sizin harda oldu\u011funuz bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat ala bilir.<\/p>\n<p>Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, &#8220;Facebook GPS&#8221;d\u0259n k\u0259nar sizin yeriniz bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar ala bilir. \u015eirk\u0259t sizin \u0130P \u00fcnvanlar\u0131n\u0131z, harda oldu\u011funuz bar\u0259d\u0259 qeydl\u0259riniz v\u0259 i\u015firak etdiyiniz t\u0259dbirl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 yeriniz haqda m\u0259lumat toplay\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin &#8220;Twitter&#8221; d\u0259 sizin haz\u0131rki yerinizl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 \u0130P \u00fcnvan v\u0259 cihaz\u0131n parametrl\u0259rind\u0259n &#8220;ist\u0259yir&#8221;. Bu, sizin hesab\u0131n\u0131z\u0131 &#8220;t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 etibarl\u0131 qurma\u011fa v\u0259 qoruma\u011fa&#8221; imkan verir.<\/p>\n<p><strong>2. \u015eirk\u0259tl\u0259r m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6z filial \u015firk\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcr&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Siz &#8220;\u015f\u0259rtl\u0259r v\u0259 qaydalar&#8221;la raz\u0131la\u015fanda m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0259t\u0259n konkret \u015firk\u0259tl\u0259 payla\u015fm\u0131rs\u0131n\u0131z, el\u0259c\u0259 d\u0259 bir \u00e7ox alt qrup \u015firk\u0259tl\u0259r var.<\/p>\n<p>Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, tan\u0131\u015fl\u0131q t\u0259tbiqetm\u0259si olan &#8220;Tinder&#8221;in toplad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatlar t\u0259tbiqetm\u0259nin m\u0259xsus oldu\u011fu &#8220;Match Group&#8221; \u015firk\u0259tinin alt \u015firk\u0259tl\u0259ri olan &#8220;OkCupid&#8221;, &#8220;Plenty of Fish&#8221;, v\u0259 &#8220;Match.com&#8221;la payla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Tinder&#8221; m\u0259lumatlar\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n t\u0259tbiqetm\u0259nin i\u015fl\u0259dilm\u0259si, m\u00fc\u015ft\u0259ri xidm\u0259tl\u0259ri, marketinq v\u0259 h\u0259d\u0259f reklam\u0131 v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 istifad\u0259 qaydalar\u0131n\u0131 pozan istifad\u0259\u00e7il\u0259rin uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyib.<\/p>\n<p>&#8220;LinkedIn&#8221; 2016-c\u0131 ild\u0259 &#8220;Microsoft&#8221; \u015firk\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n al\u0131n\u0131b. Onun gizlilik siyas\u0259tind\u0259 deyilir ki, &#8220;\u015firk\u0259tin t\u0259klif etdiyi dig\u0259r xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259 &#8220;Microsoft&#8221; daxil olmaqla dig\u0259r daxili \u015firk\u0259tl\u0259rin xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etdiyiniz zaman sizin m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z toplana bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>3. &#8230; v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259f \u015firk\u0259tl\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Siz t\u0259tbiqetm\u0259l\u0259rin \u00f6z qaydalar\u0131n\u0131 oxumal\u0131 oldu\u011funuz b\u0259s deyilmi\u015f kimi, h\u0259m d\u0259 orda qeyd olunan dig\u0259r \u015firk\u0259tl\u0259rin qaydalar\u0131n\u0131 oxuma\u011f\u0131n\u0131z da t\u0259l\u0259b oluna bil\u0259r.<\/p>\n<p>&#8220;Amazon&#8221; \u015firk\u0259ti m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259fl\u0259 payla\u015fa bil\u0259c\u0259yini deyir: onlar istifad\u0259\u00e7il\u0259rin gizlilik siyas\u0259ti v\u0259 istifad\u0259 qaydalar\u0131n\u0131 \u00e7ox diqq\u0259tli oxumal\u0131 oldu\u011funu bildirir.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r &#8220;Apple&#8221; m\u0259hsullar\u0131 istifad\u0259 edirsinizs\u0259, bilin ki, sizin m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z informasiyan\u0131n toplanmas\u0131, kreditl\u0259rin verilm\u0259si v\u0259 s xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 payla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Wikipedia&#8221; is\u0259 sizin \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259fl\u0259 marketinq m\u0259qs\u0259dil\u0259 payla\u015fm\u0131r.<\/p>\n<p><strong>4. &#8220;Tinder&#8221; &#8220;h\u0259r\u0259k\u0259t&#8221; m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 bel\u0259 toplay\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>B\u0259z\u0259n t\u0259tbiqetm\u0259l\u0259r ad, ya\u015f v\u0259 yerl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 toplamaqla kifay\u0259tl\u0259nmir.<\/p>\n<p>Tan\u0131\u015fl\u0131q t\u0259tbiqetm\u0259si olan &#8220;Tinder&#8221; telefonunuzun h\u0259r\u0259k\u0259tliliyini v\u0259 telefonunuzu hans\u0131 formada v\u0259 bucaqda saxlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bel\u0259 \u00f6yr\u0259nir. \u015eirk\u0259t bu m\u0259lumatlar\u0131n n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olundu\u011funu demir.<\/p>\n<div id=\"AdributorNativeVideo0\" class=\"AdributorNativeVideo\"><\/div>\n<p><strong>5. &#8220;Facebook&#8221; sizin &#8220;silinmi\u015f axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131z\u0131&#8221; saxlay\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Facebook&#8221; axtar\u0131\u015f tarix\u00e7\u0259sini silm\u0259k funksiyas\u0131 il\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 tarix\u00e7\u0259nin silindiyi t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 is\u0259 tarix\u00e7\u0259 silinmir.<\/p>\n<p>\u015eirk\u0259tin m\u0259lumat siyas\u0259tind\u0259 qeyd olunur ki, siz axtar\u0131\u015f tarix\u00e7\u0259sini ist\u0259nil\u0259n vaxt sil\u0259 bil\u0259rsiniz, lakin &#8220;tarix\u00e7\u0259 bazadan 6 aydan sonra silin\u0259c\u0259k&#8221;.<\/p>\n<p><strong>6. H\u0259tta t\u0259tbiqetm\u0259d\u0259 olmayanda bel\u0259 izl\u0259nm\u0259k<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Facebook&#8221; t\u0259tbiqetm\u0259d\u0259n k\u0259narda olanda, h\u0259tta t\u0259tbiqetm\u0259d\u0259 qeydiyyatdan ke\u00e7m\u0259dikd\u0259 bel\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 izl\u0259yir.<\/p>\n<p>\u015eirk\u0259tin m\u0259lumat siyas\u0259tind\u0259 deyilir ki, onlar &#8220;reklam\u00e7\u0131lar, t\u0259tbiqetm\u0259 m\u00fch\u0259ndisl\u0259ri v\u0259 n\u0259\u015fr \u015firk\u0259tl\u0259ri&#8221; il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir v\u0259 onlar \u015firk\u0259t\u0259 &#8220;sizin &#8220;Facebook&#8221;dan k\u0259nar n\u0259 etdiyiniz haqq\u0131nda&#8221; m\u0259lumat verir.<\/p>\n<p>Bu m\u0259lumatlara sizin cihaz\u0131n\u0131z, daxil oldu\u011funuz s\u0259hif\u0259l\u0259r, al\u0131\u015f-veri\u015fl\u0259riniz, g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz reklamlar v\u0259 s aiddir.<\/p>\n<p><strong>7. &#8220;LinkedIn&#8221; \u015f\u0259xsi mesajlar\u0131n\u0131z\u0131 oxuyur<\/strong><\/p>\n<p>\u018fg\u0259r \u015f\u0259xsi mesajlar\u0131n\u0131z\u0131n &#8220;\u015f\u0259xsi&#8221; oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fczs\u0259, yan\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>&#8220;LinkedIn&#8221;in gizlilik siyas\u0259tind\u0259 \u015firk\u0259tin &#8220;avtomatik mesaj oxuma texnologiyas\u0131ndan&#8221; istifad\u0259 etdiyi deyilir.<\/p>\n<p>&#8220;Twitter&#8221; is\u0259 sizin mesajlar\u0131n\u0131z\u0131 saxlay\u0131r v\u0259 &#8220;emal edir&#8221;. \u015eirk\u0259t bu m\u0259lumatlar\u0131 xidm\u0259td\u0259n istifad\u0259ni daha yax\u015f\u0131 anlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 sizin kiml\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259 qurma\u011f\u0131n\u0131z\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edir, lakin mesajlar\u0131n i\u00e7ini oxumur.<\/p>\n<p><strong>8. \u018fg\u0259r ya\u015f\u0131n\u0131z 18-d\u0259n azd\u0131rsa, valideynl\u0259riniz d\u0259 sizinl\u0259 bir oxumal\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Apple&#8221; \u015firk\u0259tinin qaydalar\u0131nda deyilir ki, ya\u015f\u0131 18-d\u0259n az olanlar raz\u0131la\u015fman\u0131n tam d\u0259rk edildiyini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 qaydalar\u0131 valideynl\u0259ri v\u0259 ya q\u0259yyumlar\u0131 il\u0259 birg\u0259 oxumal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>&#8220;BBC&#8221;nin ara\u015fd\u0131rmas\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, gizlilik siyas\u0259ti v\u0259 istifad\u0259 qaydalar\u0131n\u0131 oxumaq b\u00f6y\u00fck insan \u00fc\u00e7\u00fcn orta vaxtla 40 d\u0259qiq\u0259 vaxt dem\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>9. &#8220;iPhone&#8221; telefonunuzu n\u00fcv\u0259 silah\u0131 d\u00fcz\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259yin<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Apple&#8221; \u015firk\u0259ti \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 t\u0259tbiq etdiyi istifad\u0259 qaydalar\u0131nda deyir ki, \u015firk\u0259tin m\u0259hsullar\u0131 &#8220;AB\u015e qanunlar\u0131nda qada\u011fan olunan h\u0259r hans\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259&#8221; istifad\u0259 edilm\u0259sin.<\/p>\n<p>Onlar\u0131n izahat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu, \u015firk\u0259tin m\u0259hsullar\u0131n\u0131 &#8220;n\u00fcv\u0259, raket, kimy\u0259vi v\u0259 ya bioloji silahlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, dizayn\u0131, istehsal\u0131nda istifad\u0259ni m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmadan qada\u011fan edir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>elefonunuzdak\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tliliyi izl\u0259m\u0259k, mesajlar\u0131n\u0131zda t\u0259dqiqat aparmaq v\u0259 sizin m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259f \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k&#8230; &#8220;Rubin.az&#8221; milli.az-a istinad\u0259n bildirir ki,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1789,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-1788","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1788"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1788\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1790,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1788\/revisions\/1790"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1789"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}