{"id":15808,"date":"2021-12-20T12:27:16","date_gmt":"2021-12-20T08:27:16","guid":{"rendered":"http:\/\/rubin.az\/?p=15808"},"modified":"2021-12-20T12:27:16","modified_gmt":"2021-12-20T08:27:16","slug":"helikopter-q%c9%99zasinin-ilkin-s%c9%99b%c9%99bi-aciqlandi-r%c9%99smi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=15808","title":{"rendered":"Helikopter q\u0259zas\u0131n\u0131n ilkin s\u0259b\u0259bi a\u00e7\u0131qland\u0131 &#8211; R\u0259smi"},"content":{"rendered":"<p>Ba\u015f Prokurorluq D\u00f6vl\u0259t S\u0259rh\u0259d Xidm\u0259tin\u0259 m\u0259xsus helikopterin q\u0259zaya u\u011framas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 apar\u0131lan istintaq haqda m\u0259lumat yay\u0131b.<br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\">RUB\u0130N.AZ\u00a0<\/span> Qafqazinfo-ya istinad\u0259n h\u0259min m\u0259lumat\u0131 t\u0259qdim edir:<br \/>\n\u201cX\u0259b\u0259r verildiyi kimi, D\u00f6vl\u0259t S\u0259rh\u0259d Xidm\u0259tin\u0259 m\u0259xsus helikopterin X\u0131z\u0131 rayonu \u0259razisind\u0259 q\u0259zaya u\u011framas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 14 n\u0259f\u0259rin h\u0259lak olmas\u0131, 2 n\u0259f\u0259rin is\u0259 yaralanmas\u0131 fakt\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Ba\u015f Prokurorlu\u011fun \u0130stintaq \u0130dar\u0259sind\u0259 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin m\u00fcvafiq madd\u0259l\u0259ri il\u0259 cinay\u0259t i\u015fi ba\u015flanmaqla istintaq olunur.<br \/>\nApar\u0131lm\u0131\u015f intensiv \u00e7oxsayl\u0131 istintaq h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri, ekspertiza v\u0259 dig\u0259r t\u0259dqiqatlarla m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, u\u00e7u\u015f-at\u0131\u015f t\u0259liml\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar t\u0259sdiq edilmi\u015f plana \u0259sas\u0259n apar\u0131c\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n, D\u00f6vl\u0259t S\u0259rh\u0259d Xidm\u0259tinin M\u0130-17-1V tipli, 20136 bort n\u00f6mr\u0259li helikopteri 30 noyabr 2021-ci il tarixd\u0259 saat 10:16-da S\u0259ng\u0259\u00e7al q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n N sayl\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259d\u0259ki aerodromdan havaya qalx\u0131b, onun ard\u0131nca t\u0259limd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n dig\u0259r eyni tipli, 20137 bort n\u00f6mr\u0259li helikopter havaya qalxaraq u\u00e7u\u015fa ba\u015flay\u0131blar. Helikopterl\u0259r bir-birind\u0259n t\u0259xmin\u0259n 70 metr aral\u0131 olmaqla u\u00e7u\u015fu h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r. Apar\u0131c\u0131 20136 bort n\u00f6mr\u0259li helikopter 17 d\u0259qiq\u0259 24 saniy\u0259 u\u00e7duqdan sonra saat 10:33-d\u0259 X\u0131z\u0131 rayonu \u0259razisind\u0259ki M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin Qaraheyb\u0259t t\u0259lim m\u0259rk\u0259zind\u0259 helikopter meydan\u00e7as\u0131na eni\u015f ed\u0259rk\u0259n q\u0259zaya u\u011fray\u0131b.<br \/>\nApar\u0131c\u0131 20136 bort n\u00f6mr\u0259li helikopter eni\u015f\u0259 ke\u00e7\u0259rk\u0259n h\u0259min helikopterd\u0259 olan t\u0259limat\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259lim\u0259 c\u0259lb edilmi\u015f dig\u0259r eyni tipli helikopterin ekipaj hey\u0259tin\u0259 at\u0131\u015f t\u0259liminin h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259yi \u0259razid\u0259 heyvanlar\u0131n olub-olmamas\u0131n\u0131n ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 verilib. H\u0259min helikopter veril\u0259n tap\u015f\u0131r\u0131q \u00fczr\u0259 istiqam\u0259tini d\u0259yi\u015fm\u0259d\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259tini davam etdir\u0259rk\u0259n apar\u0131c\u0131 helikopterin q\u0259zaya u\u011framas\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 etdikd\u0259n sonra saat 10:36-da eyni koordinat \u00fczr\u0259 u\u011furlu eni\u015f edib.<br \/>\nQ\u0259zaya u\u011fram\u0131\u015f desant-n\u0259qliyyat tipli helikopter 2012-ci ild\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n Kazan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki zavodda istehsal olunub, m\u00fcqavil\u0259 \u0259sas\u0131nda h\u0259min ilin sonunda DSX t\u0259r\u0259find\u0259n al\u0131naraq istismara burax\u0131l\u0131b. \u0130stehsal zaman\u0131 helikopterin t\u0259chiz edildiyi u\u00e7u\u015f parametrl\u0259rinin avtomatik qeydiyyat sistemi (\u201cqara qutu\u201d) il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 yadda\u015f tutumunun h\u0259cmi v\u0259 daha \u00e7ox parametrl\u0259r \u00fczr\u0259 qeydiyyat apara bilm\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 yeni m\u00fcvafiq sistem 2013-c\u00fc ild\u0259 verilmi\u015f sifari\u015f \u0259sas\u0131nda \u00c7ex Respublikas\u0131ndan al\u0131naraq istehsal\u00e7\u0131 \u015firk\u0259tin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 2015-ci ild\u0259 helikopter\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. 2020-ci ilin sentyabr ay\u0131nda m\u00fcvafiq t\u0259limata uy\u011fun olaraq helikopter texniki bax\u0131\u015f v\u0259 t\u0259mir \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u011flanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n Saratov vilay\u0259tind\u0259ki zavoda g\u00f6nd\u0259rilib. 2021-ci ilin aprel ay\u0131nda m\u00fcvafiq texniki qulluq h\u0259yata ke\u00e7irildikd\u0259n sonra helikopter \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tiril\u0259r\u0259k istismar\u0131 davam etdirilm\u0259kl\u0259 q\u0259za ba\u015f ver\u0259n g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r 116 saat u\u00e7u\u015f h\u0259yata ke\u00e7irilib. Texniki bax\u0131\u015f v\u0259 t\u0259mird\u0259n \u0259vv\u0259lki, habel\u0259 ondan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 istismar olunark\u0259n helikopterd\u0259 h\u0259r hans\u0131 nasazl\u0131q a\u015fkar edilm\u0259yib.<br \/>\nQ\u0259za ba\u015f ver\u0259n g\u00fcn helikopterin u\u00e7u\u015fu v\u0259 t\u0259liml\u0259r\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar istintaq zaman\u0131 h\u0259r hans\u0131 qanun pozuntusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259yib. Bel\u0259 ki, helikopter q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan normativ s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n t\u0259sdiq edilmi\u015f plana \u0259sas\u0259n u\u00e7u\u015f hey\u0259tinin t\u0259rkibi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259kl\u0259 t\u0259liml\u0259r\u0259 c\u0259lb edilib ki, bu prosesd\u0259 d\u0259 h\u0259r hans\u0131 normativ t\u0259l\u0259bl\u0259rin pozulmas\u0131 hal\u0131 a\u015fkar edilm\u0259yib.<br \/>\nHelikopterin q\u0259zaya u\u011framas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n, t\u0259dqiqat \u00fc\u00e7\u00fcn tam yararl\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan u\u00e7u\u015f parametrl\u0259rinin avtomatik qeydiyyat sistemi (\u201cqara qutu\u201d) h\u00fcquqi yard\u0131m haqq\u0131nda sor\u011fu \u0259sas\u0131nda Ba\u015f Prokurorlu\u011fun v\u0259 \u00c7ex Respublikas\u0131n\u0131n Prokurorlu\u011funun \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 m\u00fcvafiq istehsal\u00e7\u0131 \u015firk\u0259tin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n a\u00e7\u0131laraq u\u00e7u\u015fa haz\u0131rl\u0131q prosesind\u0259n q\u0259za ba\u015f ver\u0259n ana q\u0259d\u0259r olan b\u00fct\u00fcn parametrl\u0259r \u00fczr\u0259 m\u0259lumatlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n idar\u0259etm\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f s\u0259s yaz\u0131lar\u0131 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259qdim edilib.<br \/>\nHelikopterin idar\u0259 edilm\u0259si zaman\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 parametrl\u0259r \u00fczr\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi, D\u00f6vl\u0259t S\u0259rh\u0259d Xidm\u0259ti, \u201cASG Helicopter Services\u201d \u015firk\u0259tinin pe\u015f\u0259kar m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n verilmi\u015f r\u0259y, el\u0259c\u0259 d\u0259 r\u0259yd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n hallar\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259n toplanm\u0131\u015f s\u00fcbutlarla istintaq\u0131n haz\u0131rk\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir ki, pilotlar\u0131n eni\u015f zaman\u0131 k\u00fcl\u0259yin istiqam\u0259tini v\u0259 s\u00fcr\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 almayaraq helikopterin istismar qaydalar\u0131na zidd olaraq idar\u0259etm\u0259d\u0259 yol verdikl\u0259ri kobud s\u0259hvl\u0259r helikopterin q\u0259zaya u\u011framas\u0131na s\u0259b\u0259b olub.<br \/>\nBel\u0259 ki, ekipaj hey\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n helikopter havaya qalxd\u0131qdan 16 d\u0259qiq\u0259 59 saniy\u0259 sonra mar\u015frut \u00fczr\u0259 meydan\u00e7aya eni\u015f etm\u0259k q\u0259rar\u0131 q\u0259bul edilmi\u015f, h\u0259min vaxt helikopterin s\u00fcr\u0259ti 141 km\/saat, radioh\u00fcnd\u00fcrl\u00fck (yer s\u0259thind\u0259n helikopter\u0259 olan m\u0259saf\u0259) 101 metr olub. U\u00e7u\u015fun 17 d\u0259qiq\u0259 10-cu saniy\u0259sind\u0259 k\u00fcl\u0259yin istiqam\u0259tinin d\u00fczg\u00fcn n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmadan eni\u015f prosesin\u0259 ba\u015flan\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 helikopterin u\u00e7u\u015f parametrl\u0259rind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f vermi\u015f v\u0259 u\u00e7u\u015f s\u00fcr\u0259ti 0 km\/saat, radioh\u00fcnd\u00fcrl\u00fck 89 metr qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bundan \u00f6t\u0259n q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 pilotlar helikopteri q\u0259za v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259hd ets\u0259l\u0259r d\u0259, buna nail ola bilm\u0259yibl\u0259r.<br \/>\n\u0130stintaqla m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, helikopterin pilotlar\u0131n s\u0259hvi n\u0259tic\u0259sind\u0259 idar\u0259etm\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra q\u0259zaya u\u011framas\u0131 q\u0131sa zaman k\u0259siyind\u0259, y\u0259ni u\u00e7u\u015fun 17 d\u0259qiq\u0259 17-ci saniy\u0259sind\u0259n 24-c\u00fc saniy\u0259sin\u0259d\u0259k olan m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 ba\u015f verib. Helikopterin u\u00e7u\u015f parametrl\u0259rinin avtomatik qeydiyyat sistemind\u0259 olan m\u0259lumatlar\u0131n t\u0259hlilin\u0259 \u0259sas\u0259n q\u0259zan\u0131n s\u0259b\u0259bi pilotlar\u0131n h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc n\u0259z\u0259r\u0259 almadan \u201c\u015eaq-Qaz\u201d d\u0259st\u0259yini (apar\u0131c\u0131 p\u0259rin \u00fcmumi add\u0131m d\u0259st\u0259yi) vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l tam endirm\u0259si, tanqaj buca\u011f\u0131n\u0131n (helikopterin burun hiss\u0259sinin yuxar\u0131 istiqam\u0259td\u0259 \u00fcf\u00fcqi x\u0259tt\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259sidir) normadan \u00e7ox art\u0131r\u0131lmas\u0131, k\u00fcl\u0259yin istiqam\u0259tinin v\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u00fcn d\u00fczg\u00fcn hesablanmamas\u0131 olub ki, bu n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 m\u00fch\u0259rrikin d\u00f6vrl\u0259r say\u0131n\u0131n, s\u00fcr\u0259tin, h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fcn anid\u0259n azalmas\u0131 il\u0259 idar\u0259 olunmaz halda olan helikopterin quyruq hiss\u0259sinin p\u0259rinin (helikopterin tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 saxlamaq funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir) yer\u0259 d\u0259y\u0259r\u0259k q\u0131r\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub, daha sonra helikopterin sa\u011f qanad\u0131nda d\u00f6y\u00fc\u015f sursat\u0131n\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan hiss\u0259si yer\u0259 d\u0259y\u0259r\u0259k s\u0131n\u0131b, bundan sonra sol t\u0259r\u0259fi \u00fcst\u0259 yer\u0259 d\u0259y\u0259r\u0259k s\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcb, h\u0259r\u0259k\u0259td\u0259 olan apar\u0131c\u0131 p\u0259rin t\u0259sirind\u0259n helikopter yerd\u0259n aralanaraq yenid\u0259n sol t\u0259r\u0259fi \u00fcst\u0259 z\u0259rb\u0259 il\u0259 yer\u0259 d\u0259yib v\u0259 s\u00fcrt\u00fcnm\u0259nin t\u0259sirind\u0259n yanacaq \u00e7\u0259nl\u0259rind\u0259n qaynaqlanan partlay\u0131\u015f v\u0259 yan\u011f\u0131n ba\u015f verib.<br \/>\nApar\u0131lm\u0131\u015f ilkin m\u0259hk\u0259m\u0259-tibbi m\u00fcayin\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n q\u0259za n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259lak olmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6l\u00fcm s\u0259b\u0259bi m\u00fcxt\u0259lif d\u0259r\u0259c\u0259li b\u0259d\u0259n x\u0259sar\u0259tl\u0259ri almas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f travmatik \u015fok olub.<br \/>\nQ\u0259zaya u\u011fram\u0131\u015f helikopterin z\u0259rb\u0259 il\u0259 yer\u0259 d\u0259ym\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n helikopterin sol qap\u0131s\u0131 v\u0259 al\u0131n \u015f\u00fc\u015f\u0259si yerind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b, z\u0259rb\u0259l\u0259rin t\u0259sirind\u0259n helikopterd\u0259 olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n 4 n\u0259f\u0259r \u00e7\u00f6l\u0259 at\u0131l\u0131b, onlardan 2-i ald\u0131qlar\u0131 x\u0259sar\u0259tl\u0259rin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan hadis\u0259 yerind\u0259 \u00f6l\u00fcb, dig\u0259r 2-i is\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011fa az a\u011f\u0131r z\u0259r\u0259rvurmaya aid m\u00fcxt\u0259lif x\u0259sar\u0259tl\u0259r al\u0131blar.<br \/>\nHaz\u0131rda cinay\u0259t i\u015fi \u00fczr\u0259 istintaq davam etdirilir. \u0130stintaq\u0131n gedi\u015fat\u0131 bar\u0259d\u0259 ictimaiyy\u0259t\u0259 \u0259lav\u0259 m\u0259lumat veril\u0259c\u0259k.<br \/>\nK\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri, habel\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 helikopter q\u0259zas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259rl\u0259 d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015f m\u0259lumatlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n yolverilm\u0259zliyi v\u0259 bunun qanunvericilikl\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f m\u0259suliyy\u0259t s\u0259b\u0259b olaca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edilir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ba\u015f Prokurorluq D\u00f6vl\u0259t S\u0259rh\u0259d Xidm\u0259tin\u0259 m\u0259xsus helikopterin q\u0259zaya u\u011framas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 apar\u0131lan istintaq haqda m\u0259lumat yay\u0131b. RUB\u0130N.AZ\u00a0 Qafqazinfo-ya<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15809,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36,17],"tags":[],"class_list":["post-15808","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-rsmi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15808","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15808"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15808\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15810,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15808\/revisions\/15810"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15808"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15808"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}