{"id":15336,"date":"2021-12-04T13:36:54","date_gmt":"2021-12-04T09:36:54","guid":{"rendered":"http:\/\/rubin.az\/?p=15336"},"modified":"2021-12-04T13:36:54","modified_gmt":"2021-12-04T09:36:54","slug":"aqta-virusla-bagli-sahibkarlara-muraci%c9%99t-edib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rubin.az\/?p=15336","title":{"rendered":"AQTA virusla ba\u011fl\u0131 sahibkarlara m\u00fcraci\u0259t edib"},"content":{"rendered":"<div class=\"lead\"><strong>Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Avropa v\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizi regionu \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z bitkil\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li pomidor meyv\u0259l\u0259rinin qonur q\u0131r\u0131\u015f\u0131ql\u0131q virusu v\u0259 pepino mozaika virusunun yay\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi (AQTA) t\u0259r\u0259find\u0259n ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259dir.<\/strong><\/div>\n<div class=\"body\"><span style=\"color: #ff0000;\">RUB\u0130N.AZ<\/span>\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0 AQTA-dan AzVision.az<a href=\"https:\/\/azvision.az\/\"><span style=\"color: blue;\"><b>\u00a0<\/b><\/span><\/a>-a veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu istiqam\u0259td\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z toxumu idxal edil\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 bu virus x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 laborator m\u00fcayin\u0259l\u0259rin apar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bi qoyulub, idxal olunan toxum materiallar\u0131na n\u0259zar\u0259t g\u00fccl\u0259ndirilib.<br \/>\nEyni zamanda \u015fitil\u00e7ilik t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131nda v\u0259 \u0259kin apar\u0131lan b\u00fct\u00fcn istixanalarda istifad\u0259 edil\u0259n \u0259kin materiallar\u0131 virusoloji m\u00fcayin\u0259l\u0259r\u0259 c\u0259lb edilib. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 pay\u0131z m\u00f6vs\u00fcm\u00fc \u0259rzind\u0259 129 pomidor istehsal\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259sind\u0259 651 monitorinq h\u0259yata ke\u00e7irilib v\u0259 bu d\u00f6vrd\u0259 h\u0259r hans\u0131 virusa yoluxma hal\u0131 a\u015fkar edilm\u0259yib. Ancaq noyabr ay\u0131n\u0131n ortalar\u0131ndan etibar\u0259n b\u0259zi t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlarda virusla siray\u0259tl\u0259nm\u0259 hallar\u0131 a\u015fkarlan\u0131b.<br \/>\nBel\u0259 ki, 2021-ci ilin 16 noyabr tarixind\u0259 bir t\u0259s\u0259rr\u00fcfatdan ixrac\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan pomidor m\u0259hsulunun laborator m\u00fcayin\u0259si zaman\u0131 pepino mozaika virusu a\u015fkar edilib, h\u0259min t\u0259s\u0259rr\u00fcfatdan 23 noyabr tarixind\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f n\u00fcmun\u0259d\u0259 d\u0259 virusun m\u00f6vcudlu\u011fu \u00f6z t\u0259sdiqini tap\u0131b. Bununla yana\u015f\u0131, 29-30 noyabr tarixl\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f monitorinql\u0259r zaman\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f n\u00fcmun\u0259l\u0259rin m\u00fcayin\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 daha iki t\u0259s\u0259rr\u00fcfatda pomidorun b\u00fcr\u00fcncl\u00fck virusu, \u00fc\u00e7 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlarda is\u0259 pepino mozaika virusu a\u015fkar edilib.<br \/>\nQeyd ed\u0259k ki, insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259sir etm\u0259y\u0259n, lakin fitosanitar riski y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259n v\u0259 meyv\u0259nin \u0259mt\u0259\u0259lik keyfiyy\u0259tini a\u015fa\u011f\u0131 salmas\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li say\u0131lan bu viruslar m\u0259hsulun iqtisadi d\u0259y\u0259rin\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir, pomidor istehsal\u0131nda 40-80%-\u0259 q\u0259d\u0259r m\u0259hsul v\u0259 keyfiyy\u0259t itkisin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Eyni zamanda m\u0259hsul ixrac\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz edir.<br \/>\nS\u00f6z\u00fcged\u0259n virus x\u0259st\u0259likl\u0259rinin \u0259sas yay\u0131lma yollar\u0131ndan biri onlar\u0131n mexaniki yolla (fiziki t\u0259mas) v\u0259 trips kimi b\u0259zi sorucu a\u011f\u0131z aparat\u0131na malik h\u0259\u015f\u0259ratlar vasit\u0259sil\u0259 bir bitkid\u0259n dig\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sidir. Bu amil n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, son g\u00fcnl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n siray\u0259tl\u0259nm\u0259 say\u0131ndak\u0131 art\u0131m b\u00fct\u00fcn t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n virus x\u0259st\u0259likl\u0259rinin bioloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 onlara qar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u0259li olan t\u0259dbirl\u0259r bar\u0259d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 x\u0259b\u0259rdar edilm\u0259l\u0259rin\u0259 baxmayaraq, h\u0259l\u0259 d\u0259 sanitar-gigiyena v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 tam \u0259m\u0259l etm\u0259m\u0259l\u0259rini g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nAQTA t\u0259s\u0259rr\u00fcfat sahibl\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k virus m\u0259n\u015f\u0259li x\u0259st\u0259likl\u0259rin v\u0259 dig\u0259r z\u0259r\u0259rli orqanizml\u0259rin yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istehsal sah\u0259l\u0259rind\u0259 sanitar-gigiyena v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qaydalar\u0131na ciddi \u0259m\u0259l etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. M\u00f6vcud t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259y\u0259n sahibkarl\u0131q subyektl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanunvericiliyin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Avropa v\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizi regionu \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z bitkil\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li pomidor meyv\u0259l\u0259rinin qonur q\u0131r\u0131\u015f\u0131ql\u0131q virusu v\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15337,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-15336","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-iqtisadiyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15336"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15338,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15336\/revisions\/15338"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rubin.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}